پس از ماهها رقابت سرنوشتساز، سکان حزب لیبرال کانادا به دست مارک کارنی، بانکدار سابق سپرده شد. او پیش از این در سمتهای رییسکل بانک مرکزی کانادا و بانک مرکزی انگلستان، خدمت کرده است. او با پیروزی در رقابتهای درون حزبی بهزودی بهعنوان نخستوزیر قدرت را در دست میگیرد.
ترودو برای دورهای انتقالی که زمان دقیق آن هنوز مشخص نشده، همچنان در مقام نخستوزیری کانادا باقی خواهدماند.
کارنی که اکنون رهبری حزب لیبرال کانادا را به دست گرفتهاست، پس از پایان دوره انتقالی به مقام نخستوزیری کانادا خواهدرسید. او در انتخابات سراسری آتی که تا پیش از ماه اکتبر برگزار خواهدشد به عنوان نخستوزیر مستقر و رهبر حزب لیبرال، رو در روی پییر پولیور، رهبر حزب محافظهکار قرار خواهدگرفت.
به گزارش سیانان روابط تنشآلود با ایالات متحده، چالش اصلی پیش روی کارنی است. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها کانادا را بهدلیل مهاجرت غیرقانونی سرزنش کردهاست. او همچنین تهدید کرده کانادا را به ایالت پنجاه و یکم آمریکا تبدیل میکند.
ترامپ بهتازگی اعلام کرده تعرفههای سنگینی بر واردات کانادایی وضع خواهدکرد. کاخ سفید ادعا میکند این اقدامات برای جلوگیری از قاچاق فنتانیل از مرزهای کانادا ضروری است.
کارنی در نخستین سخنانش پس از اعلام نتیجه رایگیری درونحزبی، به تنشهای موجود با آمریکا اشاره کرد و گفت: «دولت ما روابط تجاری جدیدی با شرکای تجاری قابل اعتماد ایجاد خواهد کرد.» او همچنین تعهد داد تعرفههای تلافیجویانه علیه آمریکا را «تا زمانی که آمریکاییها به ما احترام بگذارند» حفظ کند.
رهبر جدید حزب لیبرال تاکید کرد: «تهدیدهای جدید نیازمند ایدههای جدید و برنامهای نو است.»
او در انتقاد از برنامههای تعرفهای دولت ترامپ افزود: «او به خانوادهها، کارگران و کسبوکارهای کانادایی حمله میکند و ما نمیتوانیم اجازه دهیم موفق شود و اجازه نخواهیمداد.»
کارنی با اشاره به ورزش محبوب کاناداییها افزود: «در تجارت مانند هاکی، کانادا پیروز خواهدشد.»
تنش میان دو همسایه آمریکای شمالی به لایههای عمیقتر جامعه کانادا نیز سرایت کردهاست تا جایی که تماشاچیان در مسابقات ورزشی برگزار شده در کانادا، سرود ملی آمریکا را هو کردند.
رقیب اصلی کارنی در صحنه سیاسی کانادا، پییر پولیور، رهبر حزب محافظهکار است. پولیور که پیشتر سیاستهایش با رویکردهای ترامپ مقایسه میشد، اکنون تلاش میکند از رییسجمهوری آمریکا فاصله بگیرد. او بهتازگی در یک نشست خبری با صراحت اعلام کرد که «طرفدار جنبش مگا نیست.»
پولیور یک روز پیش از رایگیری حزب لیبرال، در تجمعی انتخاباتی در اظهارات تندی کارنی را فردی ناتوان در رویارویی با ترامپ توصیف کرد و پگفت: «کارنی با خدمت به ترودو، کانادا را ضعیفتر و فقیرتر کرد و هنگامی که بهدنبال منافع شخصی خود بود، به قدرتمندتر و ثروتمندتر شدن آمریکا کمک کرد.»
کارنی نیز در سخنان خود پس از پیروزی در انتخابات درونحزبی، رقیب محافظهکار خود را هدف قرار داد. او با اشاره به تهدیدهای ترامپ گفت: «دونالد ترامپ میپندارد میتواند با سیاست تفرقهافکنی ما را تضعیف کند. آنچه پییر پولیور ارائه میدهد، طرحی است که کانادا را دچار تفرقه و آماده تسلیم در برابر آمریکا میکند.»
نظرسنجیهای اخیر از کاهش محبوبیت محافظهکاران خبر میدهند. این تغییر پس از موضعگیری قاطع رهبران لیبرال در مناقشه تجاری با آمریکا رخ دادهاست.
ترودو بیش از یک دهه رهبری حزب لیبرال را در دست داشت. او در سال ۲۰۱۵ با وعده «روزهای آفتابی» برای کانادا، لیبرالها را به قدرت رساند. ترودو در انتخابات ۲۰۲۱ نیز پیروز شد، اما اکثریت پارلمانی را از دست داد.
کنارهگیری ترودو در پی چندین بحران سیاسی و نارضایتیهای اقتصادی رخ میدهد. استعفای ناگهانی کریستیا فریلند، معاون نخستوزیر و وزیر دارایی، نیز بر این تصمیم تاثیرگذار بود. فریلند خود یکی از نامزدهای جانشینی ترودو بود.
ترودو یک روز پیش از انتخاب جانشینش، در سخنرانی کنوانسیون حزب لیبرال در اتاوا هشدار داد: «کانادا با چالشی وجودی از سوی آمریکا روبرو است.»
او این دوره را «لحظهای سرنوشتساز برای ملت» خواند و افزود: «اکنون که کاناداییها با بحرانی اقتصادی از سوی همسایهمان مواجه هستند، نشان میدهند از چه جنسی ساختهشدهاند.»
راهکارهای کارنی برای مقابله با سیاستهای ترامپ
کارنی که پیشینهای درخشان در حوزه مالی دارد، در سال ۲۰۱۹ به سمت فرستاده ویژه سازمان ملل در امور اقلیمی و مالی منصوب شد. او انرژی پاک، سیاستهای اقلیمی و توسعه اقتصادی را در کانون برنامههای انتخاباتی خود قرار دادهاست.
کارنی که در ادمونتون آلبرتا بزرگ شده، بر دو دستاورد کلیدی خود، نقش موثرش در مدیریت بدهیهای دولت کانادا طی بحران مالی ۲۰۰۸ و هدایت موفق اقتصاد بریتانیا در دوران پرتلاطم برگزیت تاکید دارد.
رهبر جدید لیبرالها معتقد است کانادا میتواند با استفاده از منابع طبیعی خود، به ویژه مواد معدنی استراتژیک و پیشگامی در حوزه انرژی پاک، به رفاه اقتصادی دست یابد. او تاکید میکند تکیه بر اقتصاد کمکربن، قدرت رقابتی کشور را افزایش خواهدداد.
طرح اصلی کارنی، انتقال بار مالیات کربن از دوش مردم و کسبوکارهای کوچک به شرکتهای بزرگ است. او قصد دارد مالیات فعلی سوخت را با مشوقهای کاهش انتشار کربن جایگزین کند.
کارنی در مورد نحوه تعامل با دولت ترامپ صراحت کامل دارد. از زمان اعلام تعرفههای جدید آمریکا در ماه گذشته، او پیشتاز سیاست «تعرفههای متقابل با ارزش برابر» بودهاست، راهبردی که به گفته او، ضربه سنگینی به آمریکا وارد میکند اما تاثیر اندکی بر اقتصاد کانادا خواهدداشت.
در واکنش به اتهامات ترامپ مبنی بر قاچاق فنتانیل از کانادا به آمریکا، کارنی ماه گذشته در مصاحبه باسیانان گفت که با توجه به سابقه دوستی طولانی دو کشور از این ادعاها «آزرده خاطر» شدهاست.
او تاکید کرد: «ما ملتی مستقل و سربلند هستیم و خود را بزرگترین کشور جهان میدانیم. مقامات ارشد دولت آمریکا بارها به ما توهین کردهاند، اما ما هرگز پاسخ نخواهیمداد.»
دانشمندان بریتانیایی مطالعهای برای بررسی این موضوع آغاز کردهاند که آیا آلودگی هوا میتواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، میتواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماریهایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راهاندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان میدهد هوایی که تنفس میکنیم چگونه میتواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سالهای اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان دادهاند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل میشوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده میتوانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق میتواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماریها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیستها بهتازگی دریافتهاند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماریهای نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما میخواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا میتوانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلقهای ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیونها، کارخانهها، گرد و غبار، گردهها، آتشفشانها، آتشسوزیهای جنگلی و منابع دیگر تولید میشوند و بهعنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا بهطور ساده PM2/5 شناخته میشوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازکتر از موی انسان است و بهقدری کوچکاند که میتوانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پیام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز میشوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنالهای بویایی را از گیرندههای موجود در بینی دریافت کرده و پردازش میکند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر میرسد که پیام۲.۵ها در مغز، از سوی سلولهای ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب میشوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز میشود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش میرود و منجر به زوال عقل میشود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پیام۲.۵ها موجب تشکیل تودههایی در بافت مغز میشوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیستشناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماریهای مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمیدانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را بهطور مستقیم تحریک میکنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیبپذیر در حال وقوع است، تسریع میکنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف میتواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسمها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است بهطور مستقیم فرآیند تجمع پروتئینها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی تودههای پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلولهای بدن تداخل دارند و باعث میشوند حذف پروتئینهای عامل بیماریهایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پیام۲.۵ها به وسیله سلولهای ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث میشوند که این سلولها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایشهای درونکشتگاهی روی سلولهای بنیادی انسانی و همچنین مدلهای حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسمها را با جزییات بیشتری درک کنیم، میتوانیم از این دانش برای توسعه درمانهایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگیهای هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماریهای مغزی پیشگیری کنیم.
یافتههای یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماریهای کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما میتواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماریهای عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، قرار گرفتن طولانیمدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماریهای عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماریها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گستردهای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامعتری از پیامدهای مرتبط ارائه میدهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماریهای عفونی را تشدید میکند.»
زنگ خطر بیماریهای پنهان
این مطالعه همچنین نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشهگیری شود و درد مفاصل و بیتحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان میدهد که تاکنون در ارزیابیهای مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرمتر یا سیل مداوم ممکن است با بیماریهای مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی را تشدید میکند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کردهایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گامهای بعدی شامل تجزیه و تحلیل دادههای بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر میگذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض میکند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسان رخ داده، با پدیده النینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرمترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.