اکرم امام‌اوغلو، شهردار استانبول و مهم‌ترین رقیب سیاسی اردوغان که به اتهام فساد مالی بازداشت شده پیش از انتقال به زندان اعلام کرد که «تسلیم» نخواهد شد. او بازداشت خود را اقدامی فراقضایی خواند و از مردم خواست در اعتراض به این اقدام دست به تظاهرات سراسری بزنند.
یک دادگاه ترکیه یکشنبه سوم فروردین، امام‌اوغلو را به اتهام فساد مالی به زندان فرستاد.
این اقدام ممکن است بزرگ‌ترین اعتراضات ضد دولتی در بیش از یک دهه گذشته را برانگیزد.
امام‌اوغلو در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت روند منجر به بازداشت‌اش «خیانتی به ترکیه» است.
بر اساس حکم صادر شده، امام‌اوغلو همچنین با اتهامات مرتبط با «تروریسم» روبه‌روست.
با این حال دادگاه اعلام کرد با وجود «ظن قوی» نسبت به همکاری او با یک سازمان تروریستی مسلح، به دلیل آنکه پیش‌تر قرار بازداشت به‌خاطر جرایم مالی صادر شده، در حال حاضر بازداشت او به دلیل اتهامات تروریستی «ضروری تلقی نمی‌شود».
ساعتی پس از صدور این حکم، امام‌اوغلو اعلام کرد که در برابر تصمیم دادگاه کوتاه نخواهد آمد. او در پیامی که در حساب رسمی‌اش در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر شده نوشت: «دست در دست هم، این لکه ننگ را از دامن دموکراسی‌مان پاک خواهیم کرد... من ایستاده‌ام و هرگز سر فرود نخواهم آورد.»
در همین حال اوزگور اوزل، رهبر حزب جمهوری‌خواه خلق اعلام کرد که این حزب به‌زودی نسبت به حکم دادگاه مبنی بر بازداشت موقت امام‌اوغلو درخواست تجدید‌نظر خواهد کرد. او این پرونده را «توطئه‌آمیز» و «با انگیزه‌های سیاسی» توصیف کرد.
اوزل همچنین گفت شورای شهر استانبول در روزهای آینده فردی را به‌عنوان شهردار موقت انتخاب خواهد کرد تا در دوره بررسی حکم، وظایف اجرایی را بر عهده گیرد.
امام‌اوغلو؛ تحقیقات بی‌اساس و سوالات ساختگی است
امام‌اوغلو شنبه دوم فروردین برای ارائه توضیحات به دادستان در دادگاه حاضر شد و در جلسه دادگاه، روند قضایی علیه خود را «لکه سیاهی در تاریخ» ترکیه خواند. او هشدار داد: «این فرآیند به اعتبار ترکیه آسیب زده است.»
شهرداری استانبول اعلام کرد امام‌اوغلو در جریان بازجویی تاکید کرد که از عاملان این پرونده شکایت خواهد کرد.
او در بخشی از اظهارات خود در دادسرا روند تحقیقات را بی‌اساس و همراه با سوالات ساختگی و غیراخلاقی توصیف کرد.
امام‌اوغلو گفت: «به عنوان فردی که چهار روز است در بازداشت به سر می‌برد، شاهد بودم که قوی‌ترین ادعای پرونده بر مبنای اظهارات شاهدان مخفی شکل گرفته و در روزهای پایانی بازداشت با گزارش‌های اشتباه مرکز تحقیقات جرائم مالی تکمیل شده است.»
گسترش اعتراضات به بیش از دو سوم شهرهای ترکیه
همزمان ده‌ها هزار نفر از حامیان اوبرای چهارمین شب متوالی، در مقابل شهرداری این شهر تجمع کردند.
طبق آمار خبرگزاری فرانسه، در ۵۵ استان از ۸۱ استان ترکیه تجمعاتی برگزار شده؛ یعنی بیش از دو سوم کشور صحنه اعتراضات بوده‌اند.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد شامگاه شنبه دوم فروردین به‌دلیل ازدحام شدید حامیان امام‌اوغلو که پرچم‌ها و پلاکاردهایی با شعارهای اعتراضی در دست داشتند، خبرنگاران این رسانه نتوانستند به ساختمان شهرداری استانبول نزدیک شوند.
روی برخی از پلاکاردها نوشته شده بود: «دیکتاتورها ترسو هستند» و «حزب حاکم عدالت و توسعه نمی‌تواند ما را ساکت کند».
امام‌اوغلو که رقیب اصلی رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، محسوب می‌شود، همراه با ۹۰ متهم دیگر در ۱۴ خودروی ون به ساختمان دادگاه منتقل شد.
طرح اتهام «حمایت از تروریسم» نگرانی حامیان امام‌اوغلو را برانگیخته است، چرا که بیم آن دارند دولت اردوغان فردی را به‌عنوان جایگزین او در شهرداری استانبول منصوب کند.
با وجود محدودیت‌های دسترسی، دست‌کم هزار نفر در مقابل دادگاه استانبول در منطقه چاغلایان حضور داشتند. این مکان تحت تدابیر شدید امنیتی قرار داشت.
استانداری استانبول محدودیت تجمعات را که از ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ اعمال شده، تا ششم فروردین تمدید و محدودیت‌های جدیدی برای ورود افرادی که احتمال دارد در اعتراضات استانبول شرکت کنند، اعمال کرد.
با این حال، استانداری استانبول مشخص نکرد این محدودیت‌ها چگونه اجرایی خواهند شد.
پلیس ترکیه شامگاه اول فروردین و بامداد دوم فروردین، ۳۴۳ نفر را در ۹ شهر از جمله استانبول، ازمیر، آنکارا، ادیرنه، چاناک‌کاله در شمال‌غرب و آدانا و آنتالیا بازداشت کرد.
علی یرلیکایا، وزیر کشور ترکیه، هشدار داد: «کسانی که به دنبال ایجاد هرج و مرج و تحریک هستند، تحمل نخواهند شد.»
اردوغان مخالفانش را به تفرقه‌افکنی متهم کرد
اردوغان دوم فروردین در سخنرانی خود در جمع اعضای حزب حاکم، مخالفانش را متهم کرد که «در چهار روز گذشته هر کاری کرده‌اند تا آرامش ملت را بر هم بزنند و مردم را دچار تفرقه کنند».
او افزود: «دوران قدرت‌نمایی مقابل اراده ملی با همراه کردن گروه‌های چپ‌گرا، جریان‌های ناهنجار و خرابکاران در خیابان‌ها به پایان رسیده است.»
امام‌اوغلو ۵۳ ساله بامداد ۲۹ اسفند ۱۴۰۳ در منزلش بازداشت شد. او دوم فروردین به‌مدت پنج ساعت از سوی پلیس مورد بازجویی قرار گرفت.
اتهام او «حمایت از یک سازمان تروریستی» عنوان شده، در حالی که روز قبل به اتهام «فساد» مورد بازجویی قرار گرفته بود.
امام‌اوغلو با پیروزی در انتخابات شهرداری استانبول در سال ۲۰۱۹ و کنار زدن حزب عدالت و توسعه، به چهره‌ای برجسته در صف مخالفان اردوغان بدل شد. اردوغان خود در دهه ۱۹۹۰ شهردار این شهر بود.
این چهره مخالف اردوغان که سال گذشته با رای قاطع مردم مجددا شهردار استانبول شد، قرار بود سوم فروردین به‌عنوان نامزد حزب جمهوری‌خواه خلق برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ معرفی شود.
دانشمندان بریتانیایی مطالعه‌ای برای بررسی این موضوع آغاز کرده‌اند که آیا آلودگی هوا می‌تواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، می‌تواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماری‌هایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راه‌اندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان می‌دهد هوایی که تنفس می‌کنیم چگونه می‌تواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سال‌های اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناک‌ترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان داده‌اند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر به‌طور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل می‌شوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده می‌توانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق می‌تواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماری‌ها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیست‌ها به‌تازگی دریافته‌اند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماری‌های نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما می‌خواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا می‌توانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلق‌های ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیون‌ها، کارخانه‌ها، گرد و غبار، گرده‌ها، آتش‌فشان‌ها، آتش‌سوزی‌های جنگلی و منابع دیگر تولید می‌شوند و به‌عنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا به‌طور ساده PM2/5 شناخته می‌شوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازک‌تر از موی انسان است و به‌قدری کوچک‌اند که می‌توانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پی‌ام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز می‌شوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنال‌های بویایی را از گیرنده‌های موجود در بینی دریافت کرده و پردازش می‌کند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر می‌رسد که پی‌ام۲.۵ها در مغز، از سوی سلول‌های ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب می‌شوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز می‌شود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش می‌رود و منجر به زوال عقل می‌شود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پی‌ام۲.۵ها موجب تشکیل توده‌هایی در بافت مغز می‌شوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیست‌شناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را به‌طور مستقیم تحریک می‌کنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیب‌پذیر در حال وقوع است، تسریع می‌کنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف می‌تواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسم‌ها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است به‌طور مستقیم فرآیند تجمع پروتئین‌ها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی توده‌های پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلول‌های بدن تداخل دارند و باعث می‌شوند حذف پروتئین‌های عامل بیماری‌هایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پی‌ام۲.۵ها به وسیله سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث می‌شوند که این سلول‌ها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایش‌های درون‌کشتگاهی روی سلول‌های بنیادی انسانی و همچنین مدل‌های حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسم‌ها را با جزییات بیشتری درک کنیم، می‌توانیم از این دانش برای توسعه درمان‌هایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگی‌های هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماری‌های مغزی پیشگیری کنیم.
یافته‌های یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماری‌های کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما می‌تواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماری‌های عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، قرار گرفتن طولانی‌مدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماری‌های عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماری‌ها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گسترده‌ای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامع‌تری از پیامدهای مرتبط ارائه می‌دهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماری‌های عفونی را تشدید می‌کند.»
زنگ خطر بیماری‌های پنهان
این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما می‌تواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشه‌گیری شود و درد مفاصل و بی‌تحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان می‌دهد که تاکنون در ارزیابی‌های مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرم‌تر یا سیل مداوم ممکن است با بیماری‌های مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های کلیوی را تشدید می‌کند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کرده‌ایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گام‌های بعدی شامل تجزیه و تحلیل داده‌های بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر می‌گذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض می‌کند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرم‌تر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیت‌های انسان رخ داده، با پدیده ال‌نینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.