داروهای نوین کاهش وزن، مسیر درمان چاقی و ۴۲ بیماری دیگر را دگرگون کردند
داروهای نوین کاهش وزن با تاثیرگذاری بر ۴۲ بیماری، از مشکلات قلبی تا آلزایمر، روش‌های درمان چاقی را متحول کرده و دیدگاه علم پزشکی نسبت به این بیماری را تغییر داده‌اند.
داروهای نوین کاهش وزن با تاثیرگذاری بر ۴۲ بیماری، از مشکلات قلبی تا آلزایمر، روش‌های درمان چاقی را متحول کرده و دیدگاه علم پزشکی نسبت به این بیماری را تغییر داده‌اند.
تا چند سال پیش، بسیاری از پزشکان چاقی را بیشتر یک «مساله رفتاری» می‌دانستند، اما امروزه با معرفی داروهایی مانند اوزمپیک و وگووی، درمان دارویی چاقی به یکی از پیشتازان پژوهش علمی و سرمایه‌گذاری در صنعت سلامت تبدیل شده است.
به گزارش روزنامه گاردین، نتایج ارائه‌شده در کنگره اروپایی چاقی در مالاگا نشان می‌دهد چاقی اکنون به‌عنوان یک بیماری با ریشه‌های بیولوژیک شناخته می‌شود که با روش‌های دارویی قابل کنترل است.
سوزان جب، متخصص تغذیه بهداشت عمومی دانشگاه آکسفورد، درباره تحولات اخیر در این حوزه به گاردین گفت: «چاقی سال‌ها در حاشیه قرار داشت و پیشرفت در این حوزه بسیار کند بود. داروهای جدید به این عرصه جان تازه‌ای بخشیده‌اند، اکنون سرعت تحولات در این زمینه حیرت‌انگیز است.»
فراتر از درمان چاقی
داروی سماگلوتاید، ماده فعال در اوزمپیک و وگووی، که ابتدا برای کاهش قند خون در درمان دیابت توسعه یافت، با تقلید از هورمون جی‌ال‌پی۱، تاثیر چشمگیری بر کاهش وزن دارد.
این هورمون هنگام خوردن غذا در روده آزاد می‌شود و بر گیرنده‌های مختلف بدن از جمله مغز تاثیر می‌گذارد.
در سوی مقابل، محصول شرکت اِلی لیلی با نام تجاری مونجارو که رقیب اصلی داروهای اوزمپیک و وگووی محسوب می‌شود، حاوی ماده فعال تیرزپاتید است.
مونجارو علاوه بر تقلید جی‌ال‌پی۱، هورمون جی‌آی‌پی را نیز شبیه‌سازی می‌کند. همین عملکرد دوگانه موجب شده است در کاهش وزن، نتایج موثرتری نسبت به سایر داروها داشته باشد.
نتایج اولین مطالعه مقایسه‌ای مستقیم بین مونجارو و اوزمپیک که در کنگره‌ای در مالاگا ارائه شد، نشان می‌دهد بیمارانی که به مدت ۷۲ هفته از مونجارو استفاده کردند، به‌طور متوسط ۲۰ درصد از وزن بدن خود را کاهش دادند؛ رقمی که در تاریخ درمان چاقی بی‌سابقه به شمار می‌رود.
بر اساس یافته‌های پژوهشی که ژانویه سال جاری میلادی منتشر شد، داروهای کاهش وزن حاوی سماگلوتاید خطر ابتلا به ۴۲ بیماری را کاهش می‌دهند.
این بیماری‌ها طیف گسترده‌ای از مشکلات قلبی، سرطان، آلزایمر، بیماری کلیوی، اعتیاد و اختلالات روانی را شامل می‌شوند.
چالش بازگشت وزن پس از قطع دارو
تیم تحقیقاتی دانشگاه آکسفورد به سرپرستی سوزان جب، نخستین گروهی است که شرایط بیماران را پس از قطع داروهای کاهش وزن بررسی کرده است.
این پژوهش نشان می‌دهد با قطع مصرف سماگلوتاید، افراد طی تنها ۱۰ ماه تقریبا تمام وزنی را که از دست داده بودند، دوباره اضافه می‌کنند؛ بازگشتی سریع‌تر از آنچه معمولا پس از پایان رژیم‌های غذایی سنتی مشاهده می‌شود.
بر اساس برآورد الکساندر میراس، پژوهشگر دانشگاه آلستر، حدود ۹۵ درصد بیماران پس از قطع دارو با این مشکل روبه‌رو می‌شوند، هرچند آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد.
آینده درمان چاقی
متخصصان بر این باورند که داروهای کاهش وزن باید همانند داروهای فشار خون یا استاتین‌ها، به‌عنوان درمان طولانی‌مدت برای یک بیماری مزمن در نظر گرفته شوند.
نوید ستار، پژوهشگر دانشگاه گلاسگو، در همین رابطه گفت موفقیت این داروها می‌تواند بازار مواد غذایی را نیز متحول کند.
سوزان جب هم معتقد است این داروها چاقی را نه نشانه‌ای از ضعف اراده، بلکه پدیده‌ای با ریشه‌های بیولوژیکی بازتعریف می‌کنند. به گفته او، برخی افراد به‌دلیل عوامل ژنتیکی در کنترل اشتهای خود با دشواری مواجه‌اند.
میراس نیز در این خصوص گفت: «در گذشته به‌دلیل نبود درک کافی از چاقی، بیماران سرزنش می‌شدند. اکنون با شناخت بهتر ماهیت این بیماری، انقلابی در درمان آن آغاز شده که روز به روز پیشرفت خواهد کرد.»
دانشمندان بریتانیایی مطالعه‌ای برای بررسی این موضوع آغاز کرده‌اند که آیا آلودگی هوا می‌تواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، می‌تواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماری‌هایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یک‌شنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راه‌اندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان می‌دهد هوایی که تنفس می‌کنیم چگونه می‌تواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سال‌های اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناک‌ترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان داده‌اند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر به‌طور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل می‌شوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده می‌توانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق می‌تواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماری‌ها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیست‌ها به‌تازگی دریافته‌اند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماری‌های نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما می‌خواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا می‌توانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلق‌های ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیون‌ها، کارخانه‌ها، گرد و غبار، گرده‌ها، آتش‌فشان‌ها، آتش‌سوزی‌های جنگلی و منابع دیگر تولید می‌شوند و به‌عنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا به‌طور ساده PM2/5 شناخته می‌شوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازک‌تر از موی انسان است و به‌قدری کوچک‌اند که می‌توانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پی‌ام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز می‌شوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنال‌های بویایی را از گیرنده‌های موجود در بینی دریافت کرده و پردازش می‌کند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر می‌رسد که پی‌ام۲.۵ها در مغز، از سوی سلول‌های ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب می‌شوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز می‌شود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش می‌رود و منجر به زوال عقل می‌شود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پی‌ام۲.۵ها موجب تشکیل توده‌هایی در بافت مغز می‌شوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیست‌شناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را به‌طور مستقیم تحریک می‌کنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیب‌پذیر در حال وقوع است، تسریع می‌کنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف می‌تواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسم‌ها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است به‌طور مستقیم فرآیند تجمع پروتئین‌ها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی توده‌های پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلول‌های بدن تداخل دارند و باعث می‌شوند حذف پروتئین‌های عامل بیماری‌هایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پی‌ام۲.۵ها به وسیله سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث می‌شوند که این سلول‌ها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایش‌های درون‌کشتگاهی روی سلول‌های بنیادی انسانی و همچنین مدل‌های حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسم‌ها را با جزییات بیشتری درک کنیم، می‌توانیم از این دانش برای توسعه درمان‌هایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگی‌های هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماری‌های مغزی پیشگیری کنیم.
یافته‌های یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماری‌های کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما می‌تواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماری‌های عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، قرار گرفتن طولانی‌مدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماری‌های عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماری‌ها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گسترده‌ای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامع‌تری از پیامدهای مرتبط ارائه می‌دهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماری‌های عفونی را تشدید می‌کند.»
زنگ خطر بیماری‌های پنهان
این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما می‌تواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشه‌گیری شود و درد مفاصل و بی‌تحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان می‌دهد که تاکنون در ارزیابی‌های مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرم‌تر یا سیل مداوم ممکن است با بیماری‌های مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های کلیوی را تشدید می‌کند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کرده‌ایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گام‌های بعدی شامل تجزیه و تحلیل داده‌های بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر می‌گذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض می‌کند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرم‌تر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیت‌های انسان رخ داده، با پدیده ال‌نینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.