نتبلاکس، نهاد مستقل پایش وضعیت اینترنت در سراسر جهان، اعلام کرد از زمانی که جمهوری اسلامی برای پنهان کردن جنایات خود اقدام به قطع اینترنت در ایران کرد، بیش از ۳۰۰ ساعت میگذرد.
نتبلاکس چهارشنبه اول بهمن در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رژیم با استفاده از شبکههای فهرست سفید و انتشار مقالات [سفارشی]، افکار عمومی در خارج از کشور را شکل میدهد.»
این نهاد تاکید کرد «جهان نظارهگر است» و «تلاشها برای پنهان کردن حقیقت بهصورت لحظهای مستند میشود».
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شد، اینترنت را در سراسر ایران قطع کرد.
از آن زمان، ارتباط مردم ایران با جهان خارج بهشدت محدود بوده، اما همان اندک روایتها، تصاویر و ویدیوهای منتشر شده، از ابعاد هولناک کشتار سیستماتیک شهروندان حکایت دارد.
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، ۲۹ دی با تکرار مواضع دیگر مقامهای حکومت، شهروندان معترض را «اغتشاشگر» خواند و گفت اگر «شرایط امنیتی مناسب شود»، نهادهای امنیتی ظرف «چند روز آینده» درباره وضعیت اینترنت تصمیمگیری خواهند کرد.
نتبلاکس ۳۰ دی نیز اعلام کرده بود ترافیک موجود در برخی پلتفرمهای منتخب از شکلگیری یک راهبرد نوظهور در ایران بر اساس «فهرست سفید» حکایت دارد.
در آذرماه، افشای بهرهمندی برخی خبرنگاران، هنرمندان، فعالان سیاسی و چهرههای نزدیک به حکومت از «سیمکارت سفید» و «اینترنت طبقاتی»، بهدلیل وجود رانت و اعطای امتیازات ویژه، موجی از خشم و اعتراض را در میان افکار عمومی برانگیخت.
اکنون به نظر میرسد حکومت بار دیگر همین سیاست را در دستور کار قرار داده است تا روایت رسمی خود را از کشتار گسترده معترضان در جریان انقلاب ملی ایرانیان و تداوم سیاستهای سرکوبگرانه، تثبیت و ترویج کند.
روایتهای رسیده از ایران حاکی از آن است که همزمان با قطع اینترنت و راههای ارتباطی، جمهوری اسلامی به سرکوب معترضان ادامه میدهد و نیروهای امنیتی فضایی مشابه حکومت نظامی در شهرها برقرار کردهاند.
واکنشها به قطع اینترنت ایران
تداوم قطع اینترنت و ادامه سرکوب معترضان از سوی جمهوری اسلامی با واکنشهای گستردهای در میان کاربران ایرانی و غیرایرانی شبکههای اجتماعی همراه بوده است. کاربرانی که عمدتا در خارج کشور امکان فعالیت دارند.
کاربری در شبکه اجتماعی ایکس به گمانهزنیها درباره کارزار نظامی احتمالی علیه جمهوری اسلامی و ارتباط آن به وضعیت اینترنت پرداخت و نوشت: «به نظرم اینترنت رو وصل نمیکنن، چون میدونن حمله در راهه.»
کاربر دیگری هشدار داد: «بهزودی شاهد ظهور جریانهایی خواهیم بود که "اینترنت طبقاتی" را با استدلال "بهتر از قطعی کامله!" توجیه میکنند.»
کاربری به نام «آرش» در همین رابطه نوشت: «نباید اجازه داد اتصال طبقاتی که الان دارن اجراش میکنن، بهعنوان برگشت اینترنت عادیسازی بشه. اینترنت قطعه. لیست سفید، اینترنت نیست. اونهایی هم که الان دسترسی دارن، یا به هزار و یک مکافات وصل شدن، یا شامل اینترنت طبقاتی و سیمکارت سفید هستن.»
کاربری به نام «رضا» به تلاش مقامهای حکومت برای عادی جلوه دادن اوضاع ایران اشاره کرد و خطاب به مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی و ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، گفت: «چطور وضعیت عادی است که هنوز اینترنت وصل نشده؟ کلی آدم بهخاطر شما کارشون رو از دست دادن و کلی از خانوادهشون بیخبرند. آیا شما آدم هستید؟»
کاربر دیگری نیز نوشت: «دخترخالهام اولین بار بعد از قطعی اینترنت آنلاین شد و گفت تهران بوی مرگ میده، همهجا آثار کشتار هست. اگه کسی از ایران بهتون زنگ زد، تماس گرفت یا پیام داد، خواهشا بهشون امید بدیم.»
«مرتضی» هم از سیاستهای جمهوری اسلامی انتقاد کرد و هشدار داد: «برنامه ظاهرا اینه که دسترسی ایرانیها به اینترنت مثل شرایط مردم دنیا عادی نباشه، چون حفظ نظام واجبتر از هر چیزیه؛ واجبتر از عمر و زندگی مردم.»
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
