خبرگزاری فرانسه گزارش داد از آنجا که ایران پس از هفتهها اعتراضات همچنان تا حد زیادی با قطع اینترنت مواجه است، روایت شاهدان عینی برای فهم چگونگی وقوع این رویدادها و سرکوب گسترده حکومت اهمیت اساسی دارد.
این رسانه پنجشنبه دوم بهمن نوشت اعتراضات ایران که در آغاز با محوریت مشکلات اقتصادی شکل گرفت، خیلی زود به گستردهترین اعتراضهای ضدحکومتی از زمان انقلاب ۵۷ تبدیل شد.
یک مهندس صنعت نفت که با نام مستعار «فرهاد» معرفی شده، در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه روایت خود را از انقلاب ملی در شهری در نزدیکی تهران بازگو کرد.
فرهاد ۴۵ ساله که اکنون در استانبول به سر میبرد، گفت: «در روز اول آنقدر جمعیت در خیابانها زیاد بود که نیروهای امنیتی فقط فاصله خود را حفظ میکردند. اما در روز دوم فهمیدند که بدون تیراندازی، مردم متفرق نخواهند شد.»
او افزود که در زمان تیراندازی، همراه خواهرش داخل خودرو بوده: «حدود ۲۰ نیروی نظامی را دیدیم که از خودروها پیاده شدند و شروع کردند به تیراندازی به سمت جوانانی که حدود ۱۰۰ متر دورتر بودند. دیدم مردم در حال فرار بودند، اما از پشت به آنها شلیک میکردند.»
فرهاد ادامه داد: «جلوی چشمانم دیدم یکی از دوستانمان که پزشک بود، با ساچمههای شاتگان از ناحیه صورت هدف قرار گرفت.»
پس از گذشت روزها از این حادثه، فرهاد از سرنوشت دوست خود هیچ اطلاعی ندارد.
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شده بود، اینترنت را در سراسر ایران قطع کرد.
از آن زمان، راههای ارتباطی مردم ایران با بیرون تقریبا مسدود شده است. با این حال، همان شمار اندک روایتها، تصاویر و ویدیوهای رسیده، تصویری تکاندهنده از گستره سرکوب و کشتار هدفمند شهروندان ارائه میدهد.
مراکز درمانی تحت کنترل نیروهای سرکوب
خبرگزاری فرانسه در ادامه نوشت ابعاد سرکوب در جریان اعتراضات اخیر ایران بهتدریج در حال آشکار شدن است.
سازمانهای عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر اعلام کردهاند ماموران امنیتی جمهوری اسلامی با تفنگ و شاتگانهای مجهز به ساچمههای فلزی، بهطور مستقیم سر و بالاتنه معترضان را هدف قرار دادهاند.
فرهاد از شلیک بیهدف به معترضان خبر داد و گفت شمار زیادی از مردم «داخل خودروهایشان جان باختند، چون گلولهها از جایی نامعلوم شلیک میشدند».
او اضافه کرد مجروحان اغلب بهدلیل ترس از پیامدها جرأت مراجعه به بیمارستان را ندارند: «مردم نمیتوانند به بیمارستان بروند، چون ماموران حکومتی و پلیس آنجا هستند. هر کسی که بر اثر گلوله یا ساچمه شاتگان زخمی شده باشد، بازداشت و بازجویی میشود.»
به گفته فرهاد، با توجه به ادامه سیاستهای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی، پزشکان برای ارائه کمکهای درمانی به خانههای مردم میروند.
یک عضو کادر درمان اول بهمن با ارسال پیامی صوتی به ایراناینترنشنال تایید کرد نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی از مجروحان عکس میگرفتند و خانوادهها بهدلیل ترس از شناسایی، نگران انتقال عزیزانشان به مراکز درمانی بودند.
روزنامه ساندیتایمز ۲۷ دی گزارش داد در جریان انقلاب ملی ایرانیان، دستکم ۱۶ هزار و ۵۰۰ تا ۱۸ هزار معترض کشته و بین ۳۳۰ هزار تا ۳۶۰ هزار تن دیگر زخمی شدهاند.
مردم در خانههای خود را به روی معترضان باز کردند
فرهاد در ادامه مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت از سوی دو موتورسوار با باتون مورد ضربوشتم قرار گرفت و تصور میکرد دستش شکسته است، اما با توجه به «خطرات بیش از حد»، از مراجعه به بیمارستان خودداری کرد.
به گفته او، بسیاری از مردم «در خانههایشان را به روی معترضان باز کردند تا آنها را پناه دهند و کمکهای اولیه ارائه کنند».
فرهاد افزود نیروهای سرکوب ایستهای بازرسی برپا کردهاند تا افرادی را که آثار جراحتهای مرتبط با اعتراضات یا تصاویر و ویدیوهایی در تلفنهای همراه خود دارند، شناسایی کنند.
او ادامه داد: «اوضاع بسیار خطرناک است، چون تلفنهای همراه را بهطور تصادفی بررسی میکنند. اگر هر چیزی مرتبط با این انقلاب ببینند، کارتان تمام است. همچنین مردم را وادار میکنند لباسشان را بالا بزنند تا نشانههای جراحت ناشی از گلوله یا ساچمه را بررسی کنند. اگر چنین نشانهای ببینند، فرد را برای بازجویی میبرند.»
شهروندان در پیامهای خود به ایراناینترنشنال، از حضور گسترده نیروهای امنیتی و برقراری فضای حکومت نظامی در سطح شهرها خبر میدهند.
صفحه فارسی وزارت خارجه آمریکا اول بهمن در ایکس نوشت: «پارانویای رژیم جمهوری اسلامی کشور را به حالتی از حکومت نظامی اعلامنشده فرو برده است. ماموران مسلح خیابانها را تسخیر کردهاند و مقررات منع رفتوآمد و ایست بازرسیها زندگی روزمره را مختل میکنند.»
این نظام دوام نخواهد آورد
فرهاد از قصد خود برای بازگشت به ایران خبر داد و تاکید کرد: «اصلا و ابدا نمیترسم.»
به گفته او، با وجود همه سرکوبها، مردم ایران همچنان آماده اعتراض هستند، «چون بسیار خشمگیناند».
فرهاد با اشاره به تقویت حضور نظامی ایالات متحده در منطقه ابراز اطمینان کرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به وعده خود برای مداخله در ایران و حمایت از معترضان عمل میکند.
این شهروند ادامه داد: «این نظام دوام نخواهد آورد. در ایران همه از این دیکتاتوری به ستوه آمدهاند. دیگر به اندازه کافی آنها را تحمل کردهایم.»
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
