مایکل براون، مدیر پیشین واحد نوآوری دفاعی پنتاگون، در مقاله‌ای در نشریه فوربس از جنگ ایران به‌عنوان اولین جنگ مبتنی بر هوش مصنوعی یاد کرده که ماهیت و شکل جنگ در آینده را تغییر خواهد داد.
او در این مقاله نوشته است این جنگ بزرگ‌ترین عملیات نظامی آمریکا از زمان حمله به عراق در سال ۲۰۰۳محسوب می‌شود اما نخستین جنگ آمریکاست که در آن هوش مصنوعی، سامانه‌های خودکار و فناوری‌های تجاری نه نقشی مکمل بلکه نقشی اصلی را ایفا می‌کنند.
هوش مصنوعی در قلب زنجیره کشتار
براون در ادامه نوشته است: «زمانی که در سال ۲۰۱۸ به‌عنوان مدیر واحد نوآوری دفاعی پنتاگون منصوب شدم، پروژه «ماون» (Maven) از قبل آغاز شده بود. مدت‌ها پیش از ظهور مدل‌های زبانی بزرگ، پنتاگون با چند شرکت برای بهبود بینایی ماشین، توانایی هوش مصنوعی در تشخیص اشیاء در تصاویر ماهواره‌ای، همکاری می‌کرد تا کار تحلیل‌گران را آسان‌تر کند.»
به‌گفته او پروژه «ماون» که به‌طور رسمی «تیم چندوظیفه‌ای جنگ الگوریتمی» نام داشت، در سال ۲۰۱۷ از سوی رابرت ورک، معاون وزیر دفاع، برای تسریع استفاده از یادگیری ماشین در اطلاعات شناسایی و اطلاعات جغرافیایی تاسیس شده بود. ژنرال جک شاناهان و سرهنگ درو کوکور آن را هدایت می‌کردند و آن را مسیری برای «روشن کردن شعله» هوش مصنوعی در وزارت دفاع می‌دانستند.
به‌نوشته مایکل براون این میراث به ستون اصلی عملیات نظامی مبتنی بر هوش مصنوعی آمریکا یعنی «سیستم هوشمند ماون» شرکت پالانتیر منجر شد. «ماون» تصاویر ماهواره‌ای، ویدئوهای پهپادی، داده‌های راداری و اطلاعات سیگنالی را در یک رابط واحد ترکیب می‌کند و به اپراتورها اجازه می‌دهد اهداف را شناسایی کنند، سلاح پیشنهاد دهند و بسته‌های حمله را تقریبا در زمان واقعی ایجاد کنند.
او افزوده است: «نتایج خیره‌کننده بوده است. در جنگ ایران، با سرعتی که در سیستم‌های صرفا انسانی غیرقابل تصور بود، بیش از هزار هدف در ۲۴ ساعت نخست حمله مورد اصابت قرار گرفت. این سرعت با تنها ۱۰ درصد از تحلیل‌گران انسانی که قبلاً لازم بود به دست آمده است.»
مایکل براون در عین حال نوشته است که محدودیت‌های این سیستم نیز قابل توجه است. دقت «ماون» حدود ۶۰ درصد است، در حالی که دقت تحلیل‌گران انسانی حدود ۸۴ درصد است. با وجود این، مدیر فناوری پالانتیر جنگ ایران را «نخستین عملیات نظامی گسترده مبتنی بر هوش مصنوعی» نامیده است، توصیفی که پرسش‌هایی درباره اخلاق هدف‌گیری مبتنی بر هوش مصنوعی و کفایت حفاظت از غیرنظامیان ایجاد می‌کند.
این بحث‌ها به اختلاف اخیر میان شرکت آنتروپیک (Anthropic) و وزارت جنگ انجامید. شرکت آنتروپیک تنها ارائه‌دهنده مدل زبانی بزرگی است که برای استفاده در سیستم‌های طبقه‌بندی‌شده تایید شده، و تصمیم برای جایگزینی آن ضربه‌ای به امنیت ملی تلقی می‌شود.
ظهور «انبوه دقیق»
مایکل براون در ادامه مقاله خود نوشته است: «این جنگ همچنین چندین مفهوم کلیدی دیگر را تایید کرد، از جمله مفهوم «انبوه دقیق» را که ایده‌ای است که بر اساس آن سامانه‌های ارزان و پرتعداد به بخش دائمی جنگ مدرن تبدیل خواهند شد.
او افزوده در این جنگ، هر دو طرف این اصل را نشان دادند. جمهوری اسلامی از خانواده پهپادهای شاهد و همچنین شناورهای بدون سرنشین علیه کشتی‌رانی در خلیج فارس و دریای عمان استفاده کرد. آمریکا نیز با سیستم لوکاس (LUCAS) به این حملات پاسخ داد؛ پهپادی ارزان که از روی شاهد-۱۳۶ مهندسی معکوس شده و حدود ۳۵ هزار دلار قیمت دارد، یعنی یک پنجاهم قیمت موشک تاماهاک ۲.۵ میلیون دلاری.
به‌نوشته مدیر پیشین واحد نوآوری دفاعی پنتاگون، تمایل به استفاده از سامانه‌های خودکار اکنون بسیار بالا است و پنتاگون به‌سرعت در حال گسترش استفاده از پهپادهای هوایی، دریایی و زیرسطحی است. برنامه «برتری پهپادی» با هدف تولید ۳۰۰ هزار پهپاد ارزان (هر کدام حدود دو هزار دلار) در حال اجراست. همچنین هواپیماهای بدون سرنشین همراه جنگنده‌های پیشرفته مانند اف- ۲۲ و اف-۳۵ به‌کار گرفته خواهند شد. پیام روشن است: دوران اتکا به تجهیزات گران و محدود به پایان رسیده است.
حل معمای عدم تقارن هزینه
مایکل براون در مقاله خود استدلال کرده است که یکی از مهم‌ترین درس‌های جنگ ایران، مساله عدم تقارن هزینه است. آمریکا در جنگ ۱۲ روزه با جمهوری اسلامی حدود ۱.۸ تا ۲.۱ میلیارد دلار برای ۱۵۰ موشک رهگیر تاد (THAAD) هزینه کرد، در حالی که پهپادهای شاهد-۱۳۶ تنها ۲۰ هزار دلار قیمت دارند. نیروی دریایی آمریکا نیز پیش‌تر در مقابله با حوثی‌ها با همین مشکل مواجه شده بود: استفاده از موشک‌های گران برای نابودی پهپادهای ارزان.
به‌نوشته او، سلاح‌های انرژی هدایت‌شده به‌عنوان راه‌حلی برای این مشکل مطرح شدند. سیستم لیزری پرتو آهنین (Iron Beam) اسرائیل، نخستین سامانه عملیاتی لیزری، با هزینه حدود ۲.۵ دلار برای هر شلیک، در مقابل ۵۰ هزار دلار برای هر موشک رهگیر، تغییر بزرگی ایجاد کرده. اما محدودیت‌ها باقی است: این سیستم در هر زمان تنها یک هدف را می‌تواند هدف قرار دهد. بنابراین، نیاز به یک رویکرد چندلایه وجود دارد.
یکپارچگی چند حوزه‌ای
براون افزوده است: «این جنگ نشان داد که جنگ مدرن نیازمند یکپارچگی کامل میان فضا، سایبر، زمین، دریا و هوا است. نیروی فضایی آمریکا با استفاده از حسگرهای مادون قرمز، پرتاب موشک‌ها را در لحظه شناسایی کرد و این شبکه‌های ماهواره‌ای تجاری مانند استارلینک بودند که ارتباطات مقاوم را فراهم کردند.»
به‌نوشته او، در حوزه سایبری، آمریکا و اسرائیل ارتباطات نظامی جمهوری اسلامی را مختل کردند و تهران نیز با حمله به مراکز داده تلاش کرد سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را مختل کند. عملیات سایبری دیگر یک حوزه جداگانه نیست، بلکه مستقیما در عملیات نظامی ادغام شده است.
ضرورت تغییر راهبرد
مدیر پیشین واحد نوآوری دفاعی پنتاگون، در پایان مقاله خود تاکید کرده است که جنگ ایران نشان داد که ترکیب سامانه‌های پیشرفته گران‌قیمت با تجهیزات ارزان و انبوه ضروری است. بسیاری از سیستم‌های تسلیحاتی آمریکا بیش از ۳۰ سال عمر دارند و جایگزین آنها تا دهه ۲۰۳۰ آماده نخواهد شد. جنگ ایران نشان داد که پهپادهای ارزان و هوش مصنوعی می‌توانند در کنار این سیستم‌ها نقشی تعیین‌کننده داشته باشند.
به‌نوشته او پیامدهای این تغییر فراتر از خاورمیانه است. بازدارندگی در برابر چین نیز نیازمند همین رویکرد است. بدون حرکت سریع به سمت تولید انبوه تجهیزات ارزان، آمریکا ممکن است با شکاف توانمندی مشابه «پرل هاربر» مواجه شود. نخستین جنگ هوش مصنوعی این واقعیت را اثبات کرده است: عصر جدیدی از جنگ‌های چندبعدی و مبتنی بر هوش مصنوعی از همین حالا آغاز شده است و دیگر زمانی برای از دست دادن وجود ندارد.
