افسر آمریکایی چگونه از شکاف ارتفاعات شاه‌کوه نجات یافت؟

نیویورک‌تایمز در گزارشی که یک‌شنبه ۱۶ فروردین منتشر کرد، جزئیاتی از عملیات نجاتِ دومین سرنشین هواپیمای سرنگون‌شده اِف-۱۵ آمریکا در غرب ایران را منتشر کرد و نوشت که سازمان اطلاعات مرکزی ایالات متحده، سیا، با طراحی یک عملیات فریب، ابتدا نیروهای جمهوری اسلامی را از محل احتمالی اختفای افسر سامانه‌های تسلیحاتی نیروی هوایی آمریکا دور کرد تا زمان لازم برای یافتن و بیرون آوردن او به دست آید.

به نوشته این روزنامه، افسر آمریکایی بیش از ۲۴ ساعت در منطقه‌ای کوهستانی در غرب استان اصفهان از دست نیروهای جمهوری اسلامی گریخت و در نهایت در شکافی صخره‌ای در ارتفاع ۲,۱۳۰ متری پنهان شد.

هرچند در گزارش نیویورک‌تایمز محل دقیق پنهان شدن این افسر نیروی هوایی آمریکا روشن نیست، اما ایران‌اینترنشنال با بررسی تصاویری که مایکل وایس، سردبیر اینسایدر، در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، نتیجه گرفت که او جایی در ارتفاعات شاه‌کوه پنهان شده بود.

شاه‌کوه بخشی از رشته‌کوه زاگرس است که در جنوب شهر اصفهان قرار دارد و ارتفاع قله اصلی آن ۲,۴۱۸ متر است.

عملیات نجات افسر سامانه‌های تسلیحاتی چگونه آغاز شد؟

بر اساس روایت‌هایی که رسانه‌های مختلف آمریکایی از جمله نیویورک‌تایمز، سی‌بی‌اس و آکسیوس به نقل از مقام‌های آمریکایی منتشر کردند، ماجرا از روز جمعه آغاز شد؛ زمانی که نیروهای نظامی حکومت ایران یک فروند جنگنده «اِف-۱۵ ایی استرایک ایگل» آمریکا را سرنگون کردند.

همان زمان اعلام شد که این هواپیما دو سرنشین داشت؛ یک خلبان و یک افسر سامانه‌های تسلیحاتی، که هر دو پیش از سقوط هواپیما از آن بیرون پریدند. خلبان زودتر نجات یافت، اما عضو دیگر ناپدید شد و همین، به گفته نیویورک‌تایمز، به ایجاد یک «رقابت فوری» میان آمریکا و حکومت ایران برای یافتن او انجامید.

به گفته مقام‌های آمریکایی، این افسر با وجود جراحت، با بهره‌گیری از تکنیک‌های «بقا، گریز، مقاومت و فرار» موسوم به SERE که آموزش آنها برای نیروهای هوایی آمریکا اجباری است، توانست بیش از ۲۴ ساعت از دستگیر شدن به دست نیروهای جمهوری اسلامی که می‌کوشیدند او را پیدا کنند، بگریزد.

سی‌بی‌اس به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد که این افسر در تمام مدت تنها یک اسلحه کمری برای دفاع از خود در اختیار داشت.

هم‌زمان با اعلام خبر مفقود شدن این افسر، سپاه پاسداران از جست‌وجو در منطقه سقوط خبر داد. همچنین مقام‌های جمهوری اسلامی از مردم محلی خواستند در یافتن خدمه آمریکایی مشارکت کنند و برای این کار جایزه‌ای ۶۰ هزار دلاری تعیین شد.

نیویورک‌تایمز نوشت مقام‌های آمریکایی در آغاز بطور دقیق نمی‌دانستند این افسر کجاست، تنها اطلاعاتی که در دست داشتند این بود که او از محل فرود خود جابه‌جا شده است. همچنین روشن بود که مجروح است و همین موضوع به فوریت عملیات جست‌وجو افزود.

در این مرحله، سیا وارد عمل شد. بنا بر این روایت، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا روز جمعه، بلافاصله پس مطلع شدن از خبر سقوط هواپیما یک کارزار فریب طراحی کرد. هدف این کارزار گمراه کردن نیروهای جمهوری اسلامی از طریق پخش این خبر بود که نیروی آمریکایی پیدا شده و در قالب یک کاروان زمینی در حال انتقال برای خروج از کشور است.

واشینگتن امید داشت که نیروهای ایرانی تمرکز خود را از ارتفاعات و محل احتمالی اختفای او بردارند و به جاده‌ها و مسیرهای خروجی معطوف کنند.

باراک راوید، خبرنگار آکسیوس، نیز به نقل از یک مقام ارشد دولت آمریکا روایت نیویورک‌تایمز را تایید کرد. این مقام مطلع عملیات نجات را این‌طور توصیف کرد: «چیزی مثل پیدا کردن سوزن در انبار کاه بود، با این تفاوت که در این مورد، یک روح شجاع آمریکایی در شکافی در دل کوه پنهان شده بود که بدون توانایی‌های سیا عملا نامرئی بود.»

به گفته او، سیا بلافاصله موقعیت دقیق او را با پنتاگون، ارتش آمریکا و کاخ سفید به اشتراک گذاشت. سپس رییس‌جمهوری آمریکا دستور اجرای فوری عملیات نجات را صادر کرد و پنتاگون آن را به اجرا گذاشت، در حالی که سیا نیز همچنان با ارائه اطلاعات لحظه‌ای از ماموریت پشتیبانی می‌کرد.

در گزارش نیویورک‌تایمز آمده است که تمام خلبانان جنگنده و افسران سامانه‌های تسلیحاتی نیروی هوایی آمریکا به یک موقعیت‌یاب و دستگاه ارتباطی امن مجهزند، اما آموزش می‌بینند که به طور مداوم موقعیت خود را ارسال نکنند، چون نیروهای دشمن نیز ممکن است بتوانند محل آن را ردیابی کنند.

به گزارش این رسانه، همین موضوع باعث شده بود پیدا کردن او سخت‌تر شود و بقایش بیش از هر چیز به مهارت فردی‌اش در پنهان شدن و حرکت در کوهستان وابسته باشد.

100%

افسر آمریکایی دقیقا کجا پنهان شده بود؟

جزییات بیشتر از محل اختفا و عملیات نجات را مایکل وایس، سردبیر رسانه تحقیقی «اینسایدر»، در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد.

او به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت این افسر پس از فرود، بیش از ۸ کیلومتر به سمت جنوب‌غربی حرکت کرد تا خود را به یکی از قله‌های کوهستان‌های جنوب پارک ملی کلاه‌قاضی، در حدود ۳۶ کیلومتری جنوب‌شرقی اصفهان، برساند و همان‌جا پنهان شود.

بر اساس این روایت، محل اختفای او یکی از قله‌های شاه‌کوه بود و نیروهای نجات آمریکایی نیز در منطقه‌ای در شرق روستای مهیار، از توابع شهرضا، فرود آمدند.

وایس نوشت در این عملیات، دو فروند هواپیمای سی-۱۳۰ در یک باند موقت در غرب روستای مهیار فرود آمدند و چهار فروند هلی‌کوپتر اِم‌اِچ-۶ لیتل بِرد نیز مشارکت داشتند. او به نقل از مقام آمریکایی توضیح داد که یکی از بالگردها به منطقه کوهستانی پرواز کرد، افسر مجروح را سوار کرد و به باند فرود موقت انتقال داد.

اما عملیات به همین‌جا ختم نشد. به گفته او، چرخ‌های جلوی هر دو فروند سی-۱۳۰ در گِل فرو رفت و همین موضوع آمریکا را ناچار کرد چند ساعت بعد سه فروند هواپیمای «دَش-۸» متعلق به فرماندهی عملیات ویژه نیروی هوایی را برای تخلیه نهایی وارد عمل کند.

هواپیمای دَش-۸ از نوع هواپیماهای ملخی دو موتوره و مناسب برای طی کردن مسافت‌های کوتاه است، کم‌صدا است و می‌تواند به‌راحتی در باندهایی با طول کم یا باندهای موقت فرود بیاید و از آنها بلند شود. یکی از کارکردهای این مدل هواپیماها تخلیه سریع است.

وایس همچنین نوشت که این عملیات حدود ۳۰۰ میلیون دلار هزینه داشت، زیرا ارتش آمریکا ناچار شد دو فروند سی-۱۳۰ و چهار فروند هلی‌کوپتر را در همان منطقه رها کند و پس از خروج نیروها، آنها را در حمله‌ای هوایی با چندین بمب منهدم کند تا به دست حکومت ایران نیفتند.

او همچنین نوشت نیروهای ایرانی نیز دو فروند پهپاد اِم‌کیو-۹ را در همان منطقه سرنگون کردند.

واشینگتن: سرباز را نجات دادیم؛ تهران: عملیات نجات شکست خورد

در حالی‌که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، عصر یک‌شنبه ۱۶ اسفند [به وقت ایران] با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال از نجات «سرهنگ مورد احترام و حقیقتا شجاع، از اعماق کوه‌های ایران» خبر داد و عملیات نیروهای آمریکایی را موفقیت‌آمیز توصیف کرد، مقام‌های جمهوری اسلامی و رسانه‌های ایران روایت دیگری ارائه کردند.

در نخستین موضع‌گیری‌، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از روابط عمومی سپاه نوشت یک «پرنده دشمن آمریکایی» که در جست‌وجوی خلبان ساقط‌شده بود، در جنوب اصفهان منهدم شده است.

اندکی بعد سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا در بیانیه‌ای از «شکست عملیات نجات خلبان جنگنده ساقط شده آمریکا» خبر داد. او همچنین گفت که «دو هلی‌کوپتر بلک‌هاوک و یک فروند هواپیمای ترابری نظامی سی-۱۳۰» هدف قرار گرفتند و در «آتش خشم رزمندگان قهرمان اسلام» در حال سوختن‌اند.

خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران نیز در گزارشی به نقل از ساکنان مناطق جنوبی اصفهان نوشت حدود ساعت ۲ بامداد یک‌شنبه صدای پرواز هواپیما در مناطق اطراف شنیده شد و هم‌زمان صدای پهپاد و بالگرد در بخش‌هایی از کهگیلویه و بویراحمد به گوش رسید. در این گزارش به نقل از منابع محلی آمده است که تا حوالی ۵ صبح صدای چندین انفجار در جنوب اصفهان شنیده شد و برخی منابع محلی نیز از «تلاش دشمن برای نابود کردن بقایای پرنده‌های سقوط کرده و حتی جنازه‌های کشته‌شده آمریکایی خبر دادند.»

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز، هواپیماهای آمریکایی حین عملیات نجات، کاروان‌هایی از نیروهای ایران را که به محل پنهان شدن افسر آمریکایی نزدیک می‌شدند، بمباران کردند.

یک مقام ارشد دولتی به این رسانه گفت که هرچند به نظر می‌رسد عملیات سیا باعث سردرگمی و عدم قطعیت در میان نیروهای ایرانی شد، اما گروهی از نیروها، همزمان با حرکت کماندوهای آمریکایی به سمت ارتفاعات محل اختفای افسر آمریکایی، به همان سمت حرکت می‌کردند.

این مقام تاکید کرده است که هرچند کماندوها همزمان با بمب‌باران کاروان نیروهای نظامی ایران مجبور به تیراندازی به آنها شدند، اما به درگیری مستقیم و گسترده با نیروهای ایرانی نیاز نشد و وارد درگیری مستقیم با آنها نشدند؛ امری که به گفته او می‌تواند نشانه‌ای باشد از اینکه کارزار فریب دست‌کم بخشی از نیروهای ایرانی را از محل دور کرده است.

پس از انتقال افسر آمریکایی به باند فرود موقت، هواپیماهای نجات، این نظامی مجروح را برای دریافت خدمات درمانی به کویت منتقل کردند.

یکی از ویدیوهای مردمی که در کانال وحیدآنلاین منتشر شده است، نشان می‌دهد که گروهی از افراد محلی حوالی صبح به مکان درگیری رسیده‌ و با اجسادی مواجه شده‌اند که طبق صحبت‌های ویدیو به نظر می‌رسد متعلق به نیروهای نظامی لباس شخصی هستند.

در همین رابطه ایران‌اینترنشنال به نقل از یک منبع اسرائیلی گزارش داد دو واحد کماندویی این کشور، موسوم به «شلدگ» و «متکال»، در عملیات نجات خلبان آمریکایی در ایران نقش داشتند.

این منبع یک‌شنبه ۱۶ فروردین به ایران‌اینترنشنال گفت این عملیات حدود ۳۶ ساعت به طول انجامید و در جریان آن، یک هلیکوپتر آمریکایی هدف تیراندازی نیروهای جمهوری اسلامی قرار گرفت، اما در نهایت موفق شد سالم به پایگاه بازگردد.

کنار هم قرار دادن گزارش‌های پراکنده از این ماموریت، تصویری کم‌سابقه از یک عملیات نجات پیچیده در عمق حدود ۴۵۰ کیلومتری خاک ایران ارائه می‌دهد؛ تصویری که اگرچه همچنان زوایای پنهان زیادی دارد، اما نشان می‌دهد بیش از ۱۰۰ کماندوی آمریکایی و اسرائیلی با پشتیبانی هوایی و اطلاعاتی وارد ایران شدند، نیروهای سپاه پاسداران را عقب نگه داشتند، خود را به محل اختفای افسر آمریکایی در ارتفاعات رساندند، او را در شکافی در دل صخره‌ها یافتند و در ادامه با وجود مشکلات لجستیکی از جمله زمین‌گیر شدن برخی هواپیماها، روند تخلیه را با استفاده از تجهیزات جایگزین که بی‌مزاحمت بر فراز ایران حاضر شدند، پیش بردند و هیچ نیرویی را پشت سر رها نکردند.