چهار فضانورد ماموریت آرتمیس-۲ در نخستین سفر به ماه در بیش از نیمقرن گذشته، در حال بازگشت به زمین هستند. کپسول اوریون حامل این فضانوردان قرار است پس از ورود مجدد به جو، با چتر نجات در اقیانوس آرام در نزدیکی کالیفرنیا فرود آید.
این چهار فضانورد در بازگشت از نخستین سفر همراه سرنشین به ماه در بیش از نیمقرن گذشته، جمعه ۲۱ فروردین سوار بر فضاپیمای کپسولی «اوریون» با سرعتی بسیار بالا بهسوی زمین بازخواهند گشت و در اقیانوس آرام در نزدیکی سواحل جنوب کالیفرنیا فرود میآیند.
مرحله پایانی این ماموریت ۱۰ روزه ناسا با جداسازی کپسول سرنشینان اوریون از «ماژول خدماتی» (که در مدت ماموریت وظیفه پشتیبانی را بر عهده داشت) آغاز میشود.
سپس کپسول فضانوردان وارد جو زمین شده و در نهایت با چتر نجات در دریا فرود میآید.
در این فرایند شش دقیقهای، ارتباط رادیویی با فضانوردان قطع میشود.
در صورتی که همهچیز طبق برنامه پیش برود، رید وایزمن، ویکتور گلاور و کریستینا کوخ، فضانوردان آمریکایی، به همراه جرمی هنسن، فضانورد کانادایی، اندکی پس از ساعت هشت شب به وقت شرق آمریکا، در نزدیکی سواحل سندیگو بهطور ایمن در آب فرود خواهند آمد؛ درون کپسولی که «اینتگریتی» نامگذاری شده است.
ماموریت این چهار نفر ۱۱ فروردین (اول آپریل) از پایگاه کیپ کاناورال آغاز شد. آنها با استفاده از موشک عظیم «سامانه پرتاب فضایی» (SLS) ناسا ابتدا به مدار زمین منتقل شدند، سپس با عبور از پشت ماه، به عمقی از فضا رفتند که هیچ انسانی پیش از آن به آنجا نرفته بود.
گامی بهسوی مریخ و احیای ماموریتهای ماه
آنها با این سفر، نخستین فضانوردانی شدند که پس از برنامه آپولو در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ به نزدیکی ماه پرواز کردهاند. گلاور، کوخ و هنسن نیز هر یک بهنوعی تاریخساز شدند؛ نخستین فضانورد سیاهپوست، نخستین زن و نخستین غیرآمریکایی که در یک ماموریت ماه شرکت کردهاند.
این سفر که پس از ماموریت آزمایشی بدون سرنشین آرتمیس-۱ در سال ۲۰۲۲ انجام میشود، یک تمرین حیاتی برای حضور دوباره انسان بر سطح ماه است.
برنامهریزی شده است تا اواخر این دهه، انسان بار دیگر بر روی ماه پا بگذارد. هدف نهایی برنامه آرتمیس، ایجاد حضور بلندمدت انسان در ماه بهعنوان سکویی برای اکتشافات آینده در مریخ است.
همزمان، همانند دوران جنگ سرد و رقابتهای فضایی برنامه آپولو، ماموریت آرتمیس-۲ نیز در بستری از تنشهای سیاسی و اجتماعی پیش رفته است.
برای بسیاری از مخاطبان در سراسر جهان، این ماموریت بار دیگر توانمندیهای علم و فناوری را برجسته کرد؛ آن هم در دورهای که بیاعتمادی به شرکتهای بزرگ فناوری افزایش یافته است.
نظرسنجیها نیز از حمایت گسترده افکار عمومی از اهداف این ماموریت حکایت دارند.
آزمون حیاتی سپر حرارتی و خطر سوختن کپسول
در بازگشت به زمین، فضاپیمای اوریون در معرض یک آزمون خطرناک قرار دارد. مقاومت سپر حرارتی کپسول هنگام فرود حیاتی است.
این سپر در پرواز آزمایشی سال ۲۰۲۲ با میزان غیرمنتظرهای از حرارت و تنش در هنگام ورود مجدد به جو زمین روبهرو شده بود.
به همین دلیل، مهندسان ناسا مسیر فرود آرتمیس-۲ را تغییر دادهاند تا شدت حرارت کاهش یابد و خطر سوختن کپسول کمتر شود.
با این حال، با ورود اوریون به جو زمین با سرعتی حدود ۲۵ هزار مایل در ساعت (۴۰ هزار و ۲۳۵ کیلومتر در ساعت)، انتظار میرود دمای بیرونی کپسول به حدود پنج هزار درجه فارنهایت (۲۷۶۰ درجه سانتیگراد) برسد.
مسیر بازتنظیمشده فرود نهایی، محدوده احتمالی فرود در دریا را کوچکتر کرده و گزینههای جایگزین در صورت نامساعد بودن شرایط جوی را محدود کرده است.
علاوه بر عملکرد سپر حرارتی، عوامل حیاتی دیگری نیز در موفقیت این مرحله نقش دارند؛ از جمله دستیابی دقیق به مسیر و زاویه ورود مجدد به جو زمین از طریق مجموعهای از پیشرانههای هدایتگر.
آخرین مرحله از سه نوبت احتراق این پیشرانهها قرار است عصر جمعه، حدود پنج ساعت پیش از فرود، انجام شود.
از لحظه ورود کپسول به لایههای بالایی جو، کل فرایند تا فرود در آب کمتر از ۱۵ دقیقه طول میکشد؛ از جمله همان دوره شش دقیقهای قطع ارتباط رادیویی که پیش از باز شدن دو چتر نجات و فرود کپسول در دریا است.
ناسا اعلام کرده است تیمهای بازیابی حدود یک ساعت زمان نیاز دارند تا کپسول اوریون را مهار کرده، آن را به عرشه کشتی منتقل کنند و فضانوردان را بهصورت جداگانه از کپسول خارج کنند.
در اوج این پرواز، خدمه به فاصله ۲۵۲ هزار و ۷۵۶ مایلی از زمین رسیدند و رکورد پیشین (حدود ۲۴۸ هزار مایل) را که در سال ۱۹۷۰ بهوسیله خدمه آپولو-۱۳ ثبت شده بود، شکستند.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
