روزنامه معاریو در گزارشی نوشت اسناد محرمانه و نامههای تازه منتشرشده از یحیی سنوار و رهبران حماس، از برنامهریزیهای طولانیمدت این گروه برای حمله هفتم اکتبر خبر میدهد و هماهنگی دقیق با «محور مقاومت»، از جمله حزبالله لبنان و جمهوری اسلامی.
بر اساس این گزارش، این افشاگریها که حاصل یک پژوهش بر روی مکاتبات داخلی حماس است، نشان میدهد برخلاف تصور نهادهای امنیتی اسرائیل مبنی بر مرعوب بودن حماس، این گروه از سال ۲۰۲۱ در حال تدارک عملیاتی برای نابودی اسرائیل بوده است.
در این میان، نقش رایزنیهای سطح بالا با مقامات ارشد ایرانی از جمله اسماعیل قاآنی و توافق کلیدی رهبران «جبهه مقاومت» برای اطلاعرسانی مستقیم به علی خامنهای درباره سناریوی حمله همزمان چندجبههای، از اهمیت ویژهای در طراحی این عملیات برخوردار بوده است.
حمله چگونه آغاز شد؟
شمارش معکوس برای این حمله گسترده از ماه می سال ۲۰۲۱ و پس از نبرد موسوم به «نگهبان دیوارها» آغاز شد. نبردی که حماس آن را لحظهای تعیینکننده برای نابودی اسرائیل در نظر گرفت.
بر اساس اسناد بهدست آمده از سوی ارتش اسرائیل و تحلیل شده بهوسیله دکتر دانیال سوبلمن، رهبران حماس از آن زمان اسرائیل را «کشوری ضعیف» میپنداشتند و نیروهای خود را برای یک اقدام دراماتیک که آن را «پروژه بزرگ» مینامیدند، آموزش میدادند.
در این مدت، حماس با استفاده از خطای محاسباتی اسرائیل که آنها را تنها «یک گروه تبهکار» و نه یک ارتش دهها هزار نفری میدید، در زیر سایه غفلت نهادهای امنیتی، تدارکات نظامی خود را برای نبردی استراتژیک تکمیل کرد.
بخش مهمی از این اسناد به تلاشهای یحیی سنوار برای متقاعد کردن متحدان منطقهای خود، به ویژه حزبالله لبنان و جمهوری اسلامی، اختصاص دارد.
اگرچه در ابتدا حسن نصرالله، دبیرکل وقت حزب الله، به دلیل اولویت داشتن مسائل مرتبط با ایران نسبت به موضوع فلسطین دچار تردید بود و سنوار نیز در مقطعی از ابای نسبی ایران و حزبالله برای پیوستن به حمله خبر داده بود، اما رایزنیها برای جلب مشارکت آنها به شدت جریان داشت.
دو سال پیش از حمله هفتم اکتبر، دیداری تعیینکننده در بیروت با حضور نصرالله، اسماعیل هنیه و قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، برگزار شد که در آن، حاضران بر امکانپذیر بودن متلاشی کردن اسرائیل تاکید کردند.
نقطه اوج این هماهنگیها در ماه ژوییه سال ۲۰۲۲ رقم خورد؛ زمانی که هنیه به سنوار اطلاع داد نصرالله به طور قاطع از سناریوی اول و مطلوب حماس، یعنی حمله همزمان و غافلگیرکننده از چند جبهه، حمایت کرده است.
مطلع کردن خامنهای
طرفین در این مقطع توافق کردند موافقت نهایی خود را به اطلاع خامنهای برسانند و طرحی یکپارچه برای عملیاتی کردن این ایده تدوین کنند.
در کنار این هماهنگیهای کلان با تهران و حزبالله، حماس جزییات تاکتیکی و روانی عملیات را نیز با دقت طراحی کرده بود.
سنوار در نامههای خود تاکید داشت که زمان حمله باید با یکی از اعیاد یهودیان مصادف شود تا از افزایش حساسیتها و تنشهای مرتبط با مسجدالاقصی بهرهبرداری کنند.
افزون بر این، استفاده گسترده شبهنظامیان از دوربینها در صبح عملیات، بخشی از یک دستور عملیاتی صریح برای ایجاد موجی از سرخوشی، جنون و تحریک ساکنان کرانه باختری و اعراب داخل اسرائیل به شورش همهجانبه بود.
بر اساس پژوهش انجام شده، حماس برنامهریزی کرده بود تا تمام حمله را زنده پخش کنند؛ به این منظور که تحریک بیشتری بکنند و به اعراب و «امت»، امید بدهند و از سوی دیگر اسرائیلیها را بترسانند تا از کشورشان فرار کنند.
اسناد درونسازمانی حماس همچنین نشان میدهد آنها بحرانهای سیاسی داخلی اسرائیل و روی کار آمدن دولت راستگرا را به عنوان بستری برای تسریع درگیری و عاملی متقاعدکننده برای همراه کردن سایر شرکای محور مقاومت ارزیابی میکردند که این ارزیابیها در نهایت به شکلگیری یکی از بزرگترین غافلگیریهای اطلاعاتی و نظامی اسرائیل منجر شد.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
