آمریکا یک سامانه دفاع هوایی را با موفقیت آزمایش کرد که ساقط کردن پهپادهای ارزانقیمت، از جمله شاهد، را بدون نیاز به موشکهای میلیون دلاری ممکن میکند. فرماندهان با استفاده از مَدیس میتوانند بسته به نوع تهدید، از توپ، موشک یا اخلال الکترونیک برای مقابله با پهپادها استفاده کنند.
والاستریت ژورنال در گزارشی که شنبه ۹ خرداد منتشر شد، نوشت نیروی دریایی آمریکا در جریان یک رزمایش مشترک با فیلیپین در ماه آوریل (اوایل اردیبهشت)، از خودروی «سامانه یکپارچه دفاع هوایی تفنگداران دریایی» یا «مدیس» برای سرنگون کردن پهپادها استفاده کرد. این سامانه با استفاده از خودروهای تاکتیکی جدید، توپها و مهمات ویژه، میتواند هزینه مقابله با تهدیدهای پهپادی را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
بر اساس این گزارش، این سامانه در شرایطی طراحی شده که ارتش آمریکا و متحدانش با یکی از چالشهای اصلی جنگهای مدرن روبهرو هستند: چگونه میتوان پهپادهای ارزانقیمت را بدون استفاده از موشکهایی سرنگون کرد که تولید آنها گاه بیش از ۱۰ برابر خود پهپادها هزینه دارد.
والاستریت ژورنال در این گزارش جزئیاتی از نحوه هدف گرفتن یک پهپادِ بالثابت را ارائه داد و نوشت: روهی از تفنگداران دریایی آمریکا روی خطالرأسی مشرف به دریای جنوبی چین، یک پهپاد بالثابت را که به سوی آنها پرواز میکرد، هدف گرفتند. توپهای نصبشده روی خودروها شلیک کردند و پس از چند تلاش، پهپاد هدف قرار گرفت و به سمت دریا سقوط کرد.
سامانه مدیس از دو خودروی تاکتیکی سبک مشترک تشکیل شده است که جانشینی برای خودروهای هاموی، به شمار میروند. روی یکی از این خودروها راداری پیشرفته نصب شده که برای آسانتر کردن شناسایی و هدفگیری اهداف پرنده، از جمله پهپادها، طراحی شده است. خودروی دوم حامل موشکهای استینگر است. این سامانه همچنین به قابلیتهای جنگ الکترونیک، از جمله اخلالگری، مجهز است.
این گزارش میافزاید که هر دو خودروی مدیس یک توپ و یک مسلسل کوچکتر دارند که همراه با انواع جدید مهمات، نقش مهمی در مقابله با پهپادها پیدا کردهاند.
هدف اصلی مدیس این است که فرماندهان میدانی، بسته به نوع تهدید، بتوانند میان شلیک توپ، استفاده از موشک یا بهکارگیری قابلیتهای جنگ الکترونیک، مانند اخلال در ارتباط پهپاد، گزینه مناسبتری را انتخاب کنند.
ارتش آمریکا پس از جنگ با جمهوری اسلامی سرمایهگذاری بر پروژههایی را افزایش داد که هدف آنها کاهش هزینههای مقابله با پهپادهای شاهد است. روزنامه نیویورکتایمز نیمه اردیبهشت جزئیاتی از طرح پنتاگون برای کاهش هزینه مقابله با پرتابههای ارزانقیمت جمهوری اسلامی ارائه داد و نوشت استفاده از راکتهای هدایتشونده لیزری که هزینه هر فروند از آن حدود ۴۰ هزار دلار است جایگزین موشکهای پاتریوت میشود که هر فروند آن حدود چهار میلیون دلار ارزش دارد.
در طرح مورد اشاره نیویورکتایمز، سامانهای به نام «سامانه پیشرفته سلاح دقیق کُشنده» معرفی شد که قابلیت هدایت لیزری را به سلاحی اضافه میکند که نخستین بار در جنگ کره استفاده شد. این سامانه به ارتش آمریکا امکان میدهد به شیوهای مقرونبهصرفهتر از گذشته با پهپادهای تهاجمی شاهد و موشکهای بالستیک میانبرد که ارزشی بهمراتب کمتر از موشکهای پاتریوت دارند، مقابله کند.
کاهش قابل توجه هزینههای دفاعی در برابر جمهوری اسلامی
به نوشته والاستریت ژورنال اهمیت این ابتکار در خاورمیانه نیز برجسته است. آمریکا و کشورهای حوزه خلیج فارس برای سرنگون کردن پهپادهای ایرانی، از هلیکوپترها و هواپیماهای مسلح استفاده کردهاند، اما همزمان به موشکهای هوابههوای گرانتر و دشوارتر برای تولید، مانند AIM-120، نیز متکی بودهاند. طبق گزارشی از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی مستقر در واشینگتن، هر موشک AIM-120 حدود یک میلیون دلار قیمت دارد.
نوآ کُنی، گروهبان ارشد تفنگداران دریایی ایالات متحده که در رزمایش مشترک با فیلیپین حاضر بود، گفت نیروها معمولا از توپ و مهمات ۳۰ میلیمتری برای اهداف بزرگتر استفاده کردند و برای اهداف کوچکتر از نرخ آتش بالاتر مسلسل کوچکتر بهره گرفتند.
هرچند گلولههای ۳۰ میلیمتری اغلب دقتی کمتر از موشکها دارند، مزیت اصلی آنها کاهش هزینه است. به گفته استیون سایرز، تکنسین سابق مهمات در آژانس پشتیبانی لجستیکی و تدارکات ناتو، حتی اگر برای سرنگون کردن یک پهپاد به پنج گلوله نیاز باشد، هزینه کل مقابله با هر پهپاد حدود ۱۱ هزار و ۲۵۰ دلار خواهد بود.
این رقم در مقایسه با سایر سامانههای ضدپهپادی بسیار پایینتر است. به گفته سایرز، موشکهای استینگر در سامانه مدیس میتوانند هر یک ۴۳۰ هزار دلار هزینه داشته باشند. قیمت رهگیر پهپادی کایوت نیز که ظاهری میان موشک و پهپاد دارد و در جنگ خاورمیانه از آن استفاده شد، بین ۱۰۰ هزار تا ۱۲۵ هزار دلار است.
والاستریت ژورنال نوشت این تفاوت هزینه زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که قیمت خود پهپادهای هدف در نظر گرفته شود. به گفته سایرز، پهپادهای کلاس شاهد جمهوری اسلامی که علیه آمریکا و متحدانش در خاورمیانه پرتاب شدهاند و روسیه نیز از آنها در جنگ اوکراین استفاده کرده است، حدود ۳۰ هزار دلارند. ارزش پهپادهای کوچکتر کوادکوپتر نیز بین ۱۵۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار تخمین زده میشود.
سایرز گفت گفت گلولههای ۳۰ میلیمتری میتوانند در برابر پهپادهای شاهد ایران یک پشتوانه قابل اعتماد باشند؛ بهویژه در صورتی که روشهای دیگر، از جمله اخلالگری الکترونیک، در مرحله نخست نتوانند پهپاد را از کار بیندازند.
تولید مهمات ارزان نیز بدون چالش نیست
این رسانه نوشت که تولید این مهمات ارزانتر همچنان با چالشهایی روبهرو است. تولیدکنندگان جنگافزار در آمریکا باید بتوانند مقدار کافی از این گلولهها را تامین کنند، زیرا برآوردها نشان میدهد به صدها هزار گلوله دیگر نیاز خواهد بود.
شرکت نورثروپ گرومن، مستقر در ویرجینیا، که قراردادی بیش از ۲۰۰ میلیون دلاری از ارتش آمریکا برای تولید گلولههای مجهز به فیوز مجاورتی دریافت کرده، اعلام کرد همزمان با افزایش تقاضا برای این مهمات، سرمایهگذاری در تاسیسات و بخش تحقیقات خود را افزایش داده است.
به نوشته والاستریت ژورنال، تجربه رزمایش فیلیپین نشان میدهد ارتش آمریکا در پی ایجاد ترکیبی از گزینههای دفاعی است؛ ترکیبی که از اخلال الکترونیک تا توپهای ۳۰ میلیمتری و موشکهای گرانتر را در بر میگیرد و هدف آن، کاهش هزینه مقابله با پهپادهای ارزانقیمت در میدانهای نبرد آینده است.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
