دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پنج‌شنبه ۲۱ خرداد، پس از اعلام لغو دستور حمله به جمهوری اسلامی و نزدیک بودن به دستیابی به توافق مورد قبول همه طرف‌های درگیر در جنگ ایران، به روزنامه نیویورک‌پست گفت تقریبا همه چیز بین واشینگتن و تهران نهایی و جمع‌بندی شده است.
او ساعاتی پیش‌تر از حمله دوباره به اهدافی در خاک ایران و طرح تصرف جزیره خارک در آینده نزدیک سخن گفته بود.
ترامپ بعدازظهر پنج‌شنبه به‌وقت واشینگتن و زمانی که انتظار می‌رفت دور تازه حملات آمریکا برای سومین شب متوالی ادامه پیدا کند، در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشیال، نوشت: «با توجه به اینکه گفت‌وگوها با جمهوری اسلامی ایران به بالاترین سطح رهبری حکومت ایران ارجاع و مورد تایید قرار گرفته است، من به‌عنوان رییس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا، حملات و بمباران‌های برنامه‌ریزی‌شده علیه ایران را که قرار بود عصر امروز انجام شود، لغو کردم.»
او افزود: «گفت‌و گوها و نکات نهایی، هم در کلیات و هم با جزییات دقیق، به تایید تمامی طرف‌های ذی‌ربط از جمله ایالات متحده، اسرائیل، عربستان سعودی، امارات، قطر، ترکیه، پاکستان، بحرین، کویت، اردن، مصر و دیگران رسیده است.»
ترامپ بدون دادن هیچ تاریخ مشخص یا جزییات بیشتر گفت: «زمان و مکان امضای توافقنامه به‌زودی اعلام می‌شود.»
رییس‌جمهوری آمریکا در عین حال تاکید کرد که محاصره دریایی ایران تا زمان نهایی شدن این توافق با تمام قوا و به طور کامل برقرار خواهد ماند.
در سوی مقابل و در اولین واکنش به اظهارات ترامپ خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به‌نقل از یک منبع آگاه که نامش اعلام نشد، نوشت: «هیچ متنی برای یادداشت تفاهم اولیه با آمریکا تایید نشده است.»
فارس در ادامه افزود: «ادعای ترامپ در حالی مطرح می‌شود که ایران و آمریکا بامداد پنج‌شنبه یکی از شدیدترین درگیری‌های خود را پس از اعلام آتش‌بس پشت سر گذاشتند.»
توافق با قطری‌ها در آخرین لحظه
با این حال، نیویورک‌تایمز گزارش داد که ترامپ اندکی پیش از لغو حملات برنامه‌ریزی‌شده به ایران با واسطه‌های پاکستانی گفت‌وگو کرد.
این روزنامه به‌نقل از یک مقام ارشد دولت ترامپ نوشت که واسطه‌های پاکستانی به رییس‌جمهوری گفتند که با حکومت ایران به توافق رسیده‌اند.
یک «منبع عالی‌رتبه» نیز به شبکه العربیه گفت هیات قطری که از تهران بازگشته، موافقت جمهوری اسلامی با پیش‌نویس نهایی توافق را به طرف‌های میانجی و مذاکره‌کننده منتقل کرده است.
روزنامه نیویورک‌پست صبح پنج‌شنبه خبر از آن داده بود که تهران یک تفاهم‌نامه نهایی‌شده را به میانجی‌های قطری ارائه کرده است.
اکسیوس نیز بعدا به‌نقل از سه منبع آگاه از مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا گزارش داد که در جریان گفت‌وگوهایی که تا بامداد پنج‌شنبه به وقت تهران به طول انجامید، مقام‌های جمهوری اسلامی و میانجی‌های قطری، اختلافات اصلی را تا حد زیادی کاهش داده و بر سر متنی توافق کرده‌اند که به باور آنها برای آمریکا پذیرفتنی است.
براساس این گزارش، حملات برنامه‌ریزی شده علیه جمهوری اسلامی پس از آن لغو شد که تهران پیش‌نویس توافقی را تایید کرد که براساس آن آتش‌بس تمدید می‌شود، تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد و ۶۰ روز مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران آغاز می‌شود.
ترامپ پیش از این نیز چند بار از نزدیک بودن توافق و موافقت کشورهای منطقه با متن توافق خبر داده بود. جمهوری اسلامی تا کنون هر بار سخنان ترامپ را رد و خلاف واقعیت خوانده است.
به‌نوشته اکسیوس، مذاکرات هیات قطری که چهارشنبه به تهران سفر و صبح پنج‌شنبه ایران را ترک کرد، تا بامداد به طول انجامید و علی الذوادی، فرستاده قطر، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تلاش کردند اختلافات باقی‌مانده میان تهران و واشینگتن را برطرف کنند.
سه منبع آگاه از مذاکرات به اکسیوس گفتند: «قطری‌ها و ایرانی‌ها روز چهارشنبه به این جمع‌بندی رسیده بودند که به متنی توافقی دست یافته‌اند که آمریکا نیز آن را خواهد پذیرفت.»
به‌گفته این منابع، شکاف‌ها در سه موضوع کلیدی «سازوکار آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران» که مهم‌ترین موضوع برای جمهوری اسلامی است، «ترتیبات مربوط به بازگشایی تنگه هرمز در طول دوره ۶۰ روزه آتش‌بس» و «نحوه برگزاری مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران در طول این دوره ۶۰ روزه» کاهش یافته است.
نقش مجتبی خامنه‌ای
این منابع به اکسیوس گفتند که مقام‌های جمهوری اسلامی پنج‌شنبه به چند کشور اطلاع داده‌اند که مذاکرات تهران به «توافقی در اصل موضوع» منجر شده است، اما همچنان نیاز به تایید نهایی مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، دارد.
این منابع همچنین تاکید کردند که هم جمهوری اسلامی و هم قطر معتقدند حملات آمریکا در طول شب گذشته، تردیدهای تهران درباره نیت واقعی ترامپ را به‌طور قابل توجهی افزایش داده است.
واکنش مقام‌های جمهوری اسلامی
ساعاتی بعد، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گزارش‌ها درباره تعیین زمان برای امضای تفاهم میان تهران و واشینگتن را گمانه‌زنی رسانه‌ای توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی هنوز به جمع‌بندی نهایی نرسیده است. او افزود قطر و پاکستان همچنان در نقش میانجی فعال هستند، اما اقدامات آمریکا بر روند دیپلماتیک تاثیر گذاشته است. بقایی تاکید کرد تهران در موضوعاتی که آنها را خط قرمز خود می‌داند، هیچ‌گونه انعطافی نشان نخواهد داد و گفت آمریکا تلاش می‌کند این تصور را ایجاد کند که جمهوری اسلامی تحت فشار به توافق تن داده است.
در همین حال، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت احتمال فریب از سوی ترامپ بالاست و تاکید کرد رییس‌جمهوری آمریکا «به دنبال آرام نگه داشتن اوضاع» است. او خواستار تشدید حملات و هدف قرار دادن زیرساخت‌ها و مراکز اقتصادی و فناوری طرف مقابل در منطقه شد.
