جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، با اذعان به وجود تعهدات نانوشته با تهران درباره برنامه هستهای و ذخایر اورانیوم، از امضای یادداشت تفاهم با تهران دفاع کرد و گفت دولت ترامپ به «کلمات» اعتماد ندارد، بلکه پایبندی جمهوری اسلامی را بر اساس «عمل» و «رفتار» آن راستیآزمایی میکند.
ونس که رهبری تیم مذاکرهکننده آمریکا را در این دور از مذاکرات بر عهده خواهد داشت، پنجشنبه ۲۸ خرداد در نشست خبری کاخ سفید اعلام کرد که دوره ۶۰ روزه مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی درباره آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی آغاز شده و گفت مذاکرات در سوئیس همچنان پابرجاست، هرچند زمان دقیق آن هنوز مشخص نیست.
ونس در پاسخ به شائبهها درباره اینکه بخشی از تعهدات جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهای مکتوب نشده و صرفا شفاهی مورد توافق قرار گرفته است، از عبارت «توافقهای آقایان» استفاده کرد. این اصطلاح در زبان انگلیسی به توافقهایی گفته میشود که الزام حقوقی صریح و متن مکتوب رسمی ندارند، اما از طرفها انتظار میرود که بر اساس اعتماد، تعهد سیاسی یا نوعی درک مشترک به آن پایبند بماند.
او گفت: «بخشی از این گفتوگوها مکتوب شده است است، اما در نهایت، چه مکتوب باشند و چه شفاهی، ما این توافق را به همین دلیل اینگونه تنظیم کردهایم: چون به حرف و وعده اعتماد نمیکنیم. ما به عمل اعتماد میکنیم و به رفتار.»
معاون رییسجمهوری آمریکا بلافاصله افزود «کلمات اهمیتی ندارند» و ادامه داد: «هدف این است که پایبندی ایران به وعده خود برای توقف غنیسازی اورانیوم و تعهدش به نابود کردن اورانیوم با غنای بالا راستیآزمایی شود.»
دیدار جمعه برقرار است
ونس گفت مذاکرات مربوط به جمهوری اسلامی در سوئیس همچنان در برنامه است، اما زمان دقیق آن روشن نیست. او گفت قصد دارد مذاکرات با ایران را هدایت کند، با این حال مراسمی که برای روز جمعه برنامهریزی شده بود، در هالهای از ابهام قرار دارد.
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت: «برنامه ما این است که به سوئیس برویم، اما دقیقا نمیدانم چه زمانی.»
او افزود زمانبندی این سفر تا حدی به این بستگی دارد که نمایندگان جمهوری اسلامی چه زمانی بتوانند خود را به سوئیس برسانند.
در ابتدا انتظار میرفت ونس روز جمعه این توافق را در مراسمی رسمی امضا کند، اما ترامپ به جای او، شامگاه چهارشنبه توافق را امضا کرد. مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی نیز در طرف مقابل این یادداشت تفاهم را امضا کرد.
ونس گفت انتظار میرود مذاکراتی که با این توافق آغاز شده است، از همین آخر هفته شروع شود.
مساله حزبالله و اسرائیل
یکی از موضوعات محل مناقشه در میان موافقان و مخالفان این یادداشت تفاهم، رویکرد آن نسبت به مساله حزبالله در لبنان و درگیریها میان این گروه مسلح تحت حمایت جمهوری اسلامی با اسرائیل است. ماده نخست این یادداشت تفاهم سه بار به نام لبنان اشاره میکند. در این بند بر تعهد آمریکا و متحدان او به پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان و تضمین تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان اشاره شده و تاکید میکند که توافق نهایی نیز باید شامل پایان دائمی جنگ در لبنان باشد.
ونس در بخشی از صحبتهایش به این موضوع پرداخت و گفت توافق با جمهوری اسلامی مستلزم آن است که تهران حزبالله را مهار کند و مانع حمله این گروه به اسرائیل شود. او تاکید کرد که این حملات سبب میشود پاسخ نظامی اسرائیل موجه باشد.
ونس با اشاره به اینکه وضعیت در لبنان «پیشرفت چشمگیری» داشته و «تیراندازیها کمتر شده است»، تاکید کرد: «هرچند در شرایط آتشبس نیز هر از گاهی شاهد این تنشهای کوچک خواهید بود، اما اسرائیلیها در لبنان از کنترل خارج نخواهند شد.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که تبادل آتش میان حزبالله و اسرائیل با وجود امضای یادداشت تفاهم همچنان در ۲۴ ساعت گذشته جریان داشته است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز وعده داده است نیروهای اسرائیلی «تا هر زمان که نیازهای امنیتی اسرائیل ایجاب کند» در جنوب لبنان باقی خواهند ماند.
موضوع موشکهای بالستیک
ونس همچنین تلاش کرد اظهارات روز چهارشنبه ترامپ درباره عادیسازی برخورداری جمهوری اسلامی از موشکهای بالستیک را توضیح دهد. ترامپ در کنفرانس رسانهای روز چهارشنبه که در فرانسه برگزار شد، گفت داشتن موشکهای بالستیک برای جمهوری اسلامی «قابل قبول» است. این سخن واکنشبرانگیز بود، زیرا همین موشکها در ابتدا یکی از دلایل آغاز درگیری در نهم اسفند عنوان شده بودند.
ونس در نشست خبری کاخ سفید گفت آمریکا «شمار قابل توجهی از موشکهای بالستیک آنها» و همچنین «سکوهای پرتاب موشکهای بالستیک» ایران را نابود کرده است.
او افزود: «آنها نمیتوانند آن نوع موشکهایی را بسازند که بتواند به طور گسترده کل جهان را تهدید کند، و این همان چیزی است که رییسجمهوری ایالات متحده دیروز گفت. ببینید، موضوع بسیار ساده است. شما نمیتوانید به یک کشور، چه اسرائیل باشد چه ایران، بگویید اجازه ندارد هیچگونه دفاعی از خود داشته باشد.»
گشایش تنگه هرمز
معاون رییسجمهوری آمریکا در ادامه گفت آمریکا در چارچوب این توافق، محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران را رفع کرده و به بیش از ۱۲ کشتی اجازه داده است به بندرهای ایران بروند.
ونس گفت اکنون نفت بیشتری از تنگه هرمز عبور میکند و چهارشنبهشب بیش از ۱۲.۵ میلیون بشکه نفت از این مسیر کشتیرانی عبور کرده است. به گفته او، این رقم از زمان آغاز درگیری در اواخر فوریه تاکنون بیسابقه بوده است.
صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری
او همچنین گفت هرگونه سرمایهگذاری در ایران که مجموع آن ممکن است به ۳۰۰ میلیارد دلار برسد، میتواند شامل «سرمایه خصوصی» از کشورهای دیگر منطقه باشد و «مشروط به دگرگونی در رفتار ایران» است.
ونس گفت اگر امارات متحده عربی بخواهد در ایران «نیروگاه بسازد»، تحریمهای کنونی آمریکا چنین معاملهای را ممنوع میکند.
او افزود: «بنابراین چیزی که ما میگوییم این است که اگر شما درست رفتار کنید و اگر خود اماراتیها بخواهند نیروگاه بسازند، ما معافیتهای تحریمی لازم را فراهم میکنیم تا چنین کاری ممکن شود. نکته مثبت این است که این کار در واقع نوعی ادغام و درهمتنیدگی ایجاد میکند و همین، اهرم فشار است.»
توبیخ لفظی منتقدان در اسرائیل
معاون رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از نشست خبری، به مقامهای اسرائیلی که از ترامپ به دلیل توافق با جمهوری اسلامی انتقاد میکنند هشدار داد و در توبیخی کمسابقه علیه دولت یک متحد، گفت: «دونالد جی. ترامپ تنها رییس دولت در سراسر جهان است که در این مقطع زمانی با ملت اسرائیل همدلی دارد.»
او گفت بنیامین نتانیاهو، «به اعتبار خودش، وارد این مسیر نشده است»، اما اعضای کابینه او را مقصر دانست.
ونس افزود: «مشکل اسرائیل دونالد جی. ترامپ نیست و هر کسی در اسرائیل که فکر میکند بزرگترین مشکل این کشور رییسجمهوری ایالات متحده است، باید بیدار شود و واقعیت وضعیتی را که آن کشور در آن قرار دارد، درک کند.»
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
