در حالی که شمار رسمی جانباختگان زلزلههای ویرانگر ونزوئلا به دو هزار و ۹۵۴ نفر افزایش یافته و بیش از ۴۱ هزار نفر همچنان مفقود هستند، بازماندگان و نیروهای داوطلب از تاخیر در رسیدن کمکها و کمبود تجهیزات سنگین برای آواربرداری انتقاد کردهاند.
خبرگزاری رویترز روز شنبه ۱۳ تیر گزارش داد شمار رسمی قربانیان دو زمینلرزه به بزرگی ۷.۲ و ۷.۵ که ۲۴ ژوئن [۳ تیر] سواحل ونزوئلا را لرزاند، به دو هزار و ۹۵۴ نفر رسیده است. دولت همچنین اعلام کرد بیش از ۱۶ هزار نفر بر اثر این فاجعه بیخانمان شدهاند و آمار غیررسمی افراد مفقود از ۴۱ هزار نفر فراتر رفته است.
به گفته مقامهای ونزوئلا، نزدیک به ۳۰ هزار نیروی دولتی در کنار سه هزار و ۲۸۱ امدادگر بینالمللی در عملیات جستوجو و امدادرسانی مشارکت دارند. با این حال، نیروهای داوطلب و ساکنان مناطق آسیبدیده میگویند ارسال غذا، دارو و تجهیزات سنگین با تاخیر انجام شده و همین موضوع روند نجات افراد گرفتار زیر آوار را کند کرده است.
رویترز در گزارشی از شهر لاگوایرا، یکی از آسیبدیدهترین مناطق زلزله، روایت خوان زاپاتا، یکی از بازماندگان، را منتشر کرده است. او که هنگام وقوع زلزله در آپارتمان طبقه پنجم خود بود، بر اثر شدت لرزشها زیر آوار گرفتار شد و پس از دو روز و هفت ساعت توسط امدادگران داوطلب نجات یافت.
زاپاتا گفت هنگام نجات به امدادگران گفته بود در طبقه پنجم زندگی میکند، اما آنها به او گفتهاند زیرزمین ساختمان قرار دارد؛ موضوعی که به گفته او نشاندهنده شدت فروریختن ساختمان بوده است. او اکنون با شکستگی چند دنده، جراحات متعدد و آسیبدیدگی پاها در بیمارستان صحرایی تحت درمان است. زاپاتا همچنین تلفن همراه و مدارک هویتی خود را از دست داده و هنوز نتوانسته با دخترش در آمریکا و خواهرش در کانادا تماس بگیرد.
پیتر هولز، مدیر پزشکی بیمارستان صحرایی که با هماهنگی وزارت خارجه آمریکا و چند سازمان امدادرسان در ونزوئلا فعالیت میکند، به رویترز گفت تاکنون حدود ۴۰۰ بیمار در این مرکز درمان شدهاند و شمار جراحیها تا پایان روز شنبه به حدود ۳۰ مورد خواهد رسید. به گفته او، این بیمارستان بهتدریج فعالیت خود را به پزشکان محلی واگذار خواهد کرد و در آینده به یک مرکز خدمات درمانی دائمی برای منطقه تبدیل میشود.
در مقابل، دلسی رودریگز، رییسجمهوری موقت ونزوئلا، انتقادها درباره کندی واکنش دولت را رد کرده و از استقرار گسترده نیروهای امدادی خبر داده است. اما بسیاری از داوطلبان، اعضای خانواده قربانیان و تیمهای امداد خارجی میگویند کمکهای اولیه دیر به مناطق زلزلهزده رسید و کمبود ماشینآلات سنگین همچنان عملیات جستوجو را با مشکل مواجه کرده است.
در مجتمع مسکونی ویرانشده «لوس کوکوس» در لاگوایرا، گروهی از داوطلبان به سرپرستی الکساندر دلگادو، معلم تربیت بدنی، همچنان به جستوجوی قربانیان ادامه میدهند. میگل پولئو، که برای یافتن دخترخوانده و خانواده او به این گروه پیوسته، گفت تاکنون تنها سگ آنها را زیر آوار پیدا کرده است و دیگر امیدی به زنده بودن اعضای خانواده ندارد.
پولئو با انتقاد از عملکرد دولت گفت برخلاف ادعای مقامهای رسمی، کمکها بهموقع نرسید و مردم عادی نخستین کسانی بودند که به یاری آسیبدیدگان شتافتند. او همچنین از حضور نیروهای پلیس در منطقه بدون مشارکت موثر در عملیات امداد انتقاد کرد و گفت تنها خواسته خانوادهها این است که پیکر قربانیان پیدا شود تا بتوانند آنها را به خاک بسپارند.
بر اساس گزارش اولیه «هیات مستقل بینالمللی علمی سازمان ملل درباره هوش مصنوعی» که چهارشنبه ۱۰ تیر منتشر شد، سیاستگذاران با چالشی فزاینده روبهرو هستند؛ از یک سو، تدوین مقررات موثر برای هوش مصنوعی به شواهد علمی معتبر نیاز دارد و از سوی دیگر، سرعت دستیابی به این شواهد از آهنگ تحول این فناوری عقب مانده است.
یوشوا بنجیو، رییس مشترک این هیات که از ۴۰ کارشناس از مناطق مختلف جهان تشکیل شده، گفت: «توانمندیهای هوش مصنوعی با سرعتی فراتر از درک علمی و توانایی دولتها برای سازگاری در حال پیشرفت هستند.»
او افزود: «با افزایش شواهد درباره رفتارهای فریبکارانه هوش مصنوعی، علم در حال حاضر نمیتواند تضمین کند که با ادامه رشد قابلیتهای این فناوری، هوش مصنوعی چه بهطور مستقل و چه در نتیجه سوءاستفاده کاربران مخرب، موجب آسیبهای فاجعهبار نخواهد شد.»
رویترز نوشت هدف این گزارش که نخستین ارزیابی مستقل جهانی از چالشها و فرصتهای هوش مصنوعی توصیف شده، ارائه تازهترین یافتههای علمی است تا به دولتها برای تصمیمگیری درباره سامانههای در حال تحول هوش مصنوعی کمک کند.
بر اساس این گزارش، توسعه سامانههای هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI) در کوتاهمدت شتاب خواهد گرفت؛ سامانههایی که میتوانند وظایف واقعی را بهصورت مستقل و با حداقل دخالت انسان انجام دهند.
با این حال، محدودیتهای مربوط به تامین انرژی و کمبود دادههای باکیفیت ممکن است سرعت رشد را کاهش دهد.
این هیات همچنین پیشبینی کرد در بلندمدت، هوش مصنوعی خودبهبودگر (Self-Improving AI) بیش از پیش در بخشهای مختلف اقتصاد ادغام شود و همگرایی آن با فناوریهایی مانند رایانش کوانتومی و زیستفناوری شتاب بگیرد.
پیشتر در ۱۶ اردیبهشت، بنیاد دفاع از دموکراسیها هشدار داد جمهوری اسلامی به یکی از تهاجمیترین کاربران هوش مصنوعی در جنگ، فریب و سرکوب تبدیل شده است.
چالشها و فرصتهای پیشرو
هیات مستقل سازمان ملل در ادامه گزارش خود اعلام کرد هوش مصنوعی اکنون در استدلالهای پیشرفته در حوزههای ریاضیات و علوم به سطحی همتراز با متخصصان رسیده و روند توسعه داروها و واکسنها را نیز شتاب بخشیده است.
همچنین پیچیدگی وظایفی که این فناوری قادر به انجام آنهاست، هر چهار تا هفت ماه دو برابر میشود. این موضوع میتواند به سامانههای هوش مصنوعی امکان دهد کارهایی را که انجام آنها برای انسان چند روز یا چند هفته زمان میبرد، در مدت کوتاهتری به پایان برسانند.
بر اساس این گزارش، هرچند این پیشرفتها میتواند منافع اقتصادی چشمگیری به همراه داشته باشد، هنوز روشن نیست افزایش بهرهوری ناشی از بهکارگیری هوش مصنوعی به رشد فراگیر اقتصادی منجر خواهد شد یا پیامدهایی برای بازار کار رقم خواهد زد.
هیات مستقل سازمان ملل در ادامه، مجموعهای از نگرانیهای ایمنی درباره هوش مصنوعی را مطرح کرد و نسبت به خطر از دست رفتن کنترل بر این فناوری هشدار داد، زیرا سامانههای هوش مصنوعی «بهطور فزایندهای خودمختار و فریبکار» میشوند.
در این گزارش آمده است هوش مصنوعی هماکنون برای تولید اطلاعات نادرست و دیگر محتوای زیانبار به کار گرفته میشود و در صورت سوءاستفاده میتواند به ابزاری برای کلاهبرداری، حملات سایبری و حتی ایجاد تهدیدهای زیستی تبدیل شود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با اشاره به چالشهای موجود در این زمینه، از دولتها خواست هرچه سریعتر دست به اقدام بزنند.
او در بیانیهای گفت: «جهان نمیتواند چیزی را که قادر به درک آن نیست، بهطور موثر اداره کند.»
گوترش افزود: «ظرفیتهای این فناوری بسیار زیاد است، اما خطرهای آن نیز واقعی است و هزینه تعلل در این مسیر بیشتر میشود.»
روزنامه گاردین تیر ۱۴۰۴ گزارش داد گروههای تروریستی از هوش مصنوعی برای جذب نیرو و تامین مالی عملیات خود بهره میگیرند.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
