حماس اعلام کرد دولت خود در باریکه غزه را منحل کرده و آماده است قدرت را به گروهی از تکنوکراتهای فلسطینی واگذار کند. حماس در بیانیه خود این اقدام را گامی بهسوی طرح مورد حمایت آمریکا برای غزه توصیف کرد. اسرائیل در واکنش به تحول، آن را یک «نمایش تبلیغاتی» خواند.
دفتر رسانهای دولتِ تحت اداره حماس در غزه، دوشنبه ۱۵ تیر، در بیانیهای اعلام کرد که محمد الفرا، رییس کمیته اضطراری دولت، استعفا کرده و خود کمیته نیز بهطور رسمی منحل شده است تا امور اداری و حکمرانی به «کمیته ملی اداره غزه» منتقل شود.
در بخش دیگری از این بیانیه، انحلال دولت در غزه برای «اثبات جدیت» و تسهیل انتقال اداری توصیف شده است.
اسماعیل الثوابته، مدیر دفتر رسانهای دولت در غزه، نیز در یک نشست رسانهای اعلام کرد سازوکارهای اداری و حقوقی برای تحویل دولت به «کمیته ملی» کامل شده است.
او افزود وزارتخانهها و کارکنان آنها همچنان به ارائه خدمات ادامه خواهند داد و آماده کار زیر نظر کمیته ملی اداره غزه هستند. به گفته او حماس همچنان بر امنیت و امور انتظامی در بخشهایی از غزه که پس از آتشبس با میانجیگری آمریکا تحت کنترلش باقی مانده، نظارت خواهد داشت.
حازم قاسم، سخنگوی حماس، نیز به خبرگزاری فرانسه گفت این گروه بخشی از سازوکار حکمرانی غزه در مرحله پساجنگ نخواهد بود.
انحلال دولت تحت اداره حماس که بیش از یک دهه فعالیت داشت، بخش کلیدی طرح ۲۰مادهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای غزه بود. این طرح پس از آغاز آتشبس غزه در پاییز ۱۴۰۴ از سوی دولت آمریکا به هیاتهای مذاکرهکننده ارائه شد و مورد موافقت قرار گرفت. بر اساس آن کمیته ملی اداره غزه را هیات صلحی که ترامپ ایجاد کرده بود، تاسیس کرده است.
علی شعث، رییس کمیته ملی اداره غزه نیز اعلام کرد این کمیته ۱۵نفره آماده است به محض فراهم شدن «منابع لازم و شرایط مساعد» مسئولیت خود در غزه را بر عهده بگیرد.
او در صفحه فیسبوک خود نوشت: «موفقیت این کمیته مشروط به آن است که اداره غزه زیر نظر یک مرجع واحد و بر پایه یک قانون روشن انجام شود و سلاح نیز فقط در اختیار نیرویی باشد که تابع همان مرجعیت است. »
حماس، گروه شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، در سال ۱۹۸۷ و همزمان با آغاز انتفاضه اول تشکیل شد. این گروه پس از پیروزی در انتخابات پارلمانی فلسطینیها در سال ۲۰۰۶ و درگیری خونین با فتح در سال ۲۰۰۷، کنترل باریکه غزه را در دست گرفت و از آن زمان، جدا از تشکیلات خودگردان فلسطینی در کرانه باختری، ساختار اداری و امنیتی خود را در این منطقه اداره کرده است.
اسرائیل: ترک قدرت مادامی که سلاحها زمین گذاشته نشود، ظاهری است
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس این اقدام حماس را «تمایل ظاهری» این گروه برای «باز کردن جا» برای یک دولت تکنوکرات خواند که با هدف جلوگیری از خلع سلاح خود این گروه طراحی شده است.
ساعر افزود: «تا زمانی که حماس سلاحهای خود را حفظ کند، هر دولت غیرنظامی، بیتردید طبق دستور حماس عمل خواهد کرد.»
او گفت اسرائیل بر اجرای کامل طرح ترامپ، از جمله زمین گذاشتن سلاحها از سوی حماس، اصرار دارد.
حما، اسرائیل را به نقض چندباره آتشبس و خودداری از اجرای بخشهای دیگر طرح صلح که خواستار عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از غزه است، متهم کرده است. این گروه بارها اعلام کرده تا زمانی که اسرائیل حملات خود در غزه را متوقف نکند، سلاحهایش را زمین نمیگذارد. از سوی دیگر، اسرائیل میگوید حملاتش در غزه از زمان برقراری آتشبس با هدف خنثی کردن تهدیدهای شبهنظامیان انجام شده است.
این باریکه کوچک ساحلی، بیش از دو سال و نیم پس از آنکه تازهترین جنگ غزه با حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل آغاز شد، همچنان بهصورت نیمهویران است و ساکنان آن در اردوگاههای موقت زندگی میکنند.
در حال حاضر نیروهای اسرائیلی کنترل بیش از ۶۰ درصد غزه را در اختیار دارند و در مناطقی که مقامهای این کشور آن را «منطقه حائل برای بازدارندگی در برابر حملات حماس» توصیف میکنند، گشتزنی میکنند.
هرچند حملههای هوایی گسترده اسرائیل پس از شروع آتشبس به ابتکار دولت آمریکا پایان یافت، اما درگیریهای پراکنده میان نیروهای اسرائیل با ساکنان غزه و نیروهای حماس در این باریکه همچنان سبب کشته شدن فلسطینیها میشود.
مقامهای بهداشتی غزه گفتند حمله هوایی اسرائیل به غزه در روز دوشنبه ۱۵ تیر، به کشته شدن یک زوجرا در آپارتمانی در محله تلالهوا منجر شد، اما ارتش اسرائیل اعلام کرد این حمله فادی عاشور دغمش، یک فرمانده مسلح حماس، را هدف قرار داد.
شکلگیری حماس و اداره غزه
حماس، با نام کامل «جنبش مقاومت اسلامی»، در دسامبر ۱۹۸۷ و همزمان با آغاز انتفاضه اول، به ابتکار شیخ احمد یاسین و بهعنوان شاخه سیاسی اخوانالمسلمین فلسطین در غزه شکل گرفت. این گروه که از ابتدای شکلگیری از حمایت جمهوری اسلامی برخوردار بوده، در ژانویه ۲۰۰۶ با فهرست «تغییر و اصلاح» در انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین پیروز شد و از مسیر انتخابات وارد ساختار رسمی حکمرانی فلسطینیها شد.
بر اساس قانون پایه تشکیلات خودگردان فلسطینی، رییس تشکیلات نخستوزیر را منصوب و او را مامور تشکیل دولت میکند. نخستوزیر نیز پس از معرفی کابینه باید برای آغاز کار از شورای قانونگذاری رای اعتماد بگیرد. در همین چارچوب، محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان، اسماعیل هنیه را مامور تشکیل دولت کرد و هنیه در سال ۲۰۰۶ نخستوزیر دولت حماس در چارچوب تشکیلات خودگردان شد.
اما این سازوکار رسمی پس از درگیری خونین فتح و حماس در ژوئن ۲۰۰۷ در عمل از هم گسیخت. محمود عباس در ۱۴ ژوئن ۲۰۰۷ وضعیت فوقالعاده اعلام کرد، هنیه را از نخستوزیری برکنار کرد و دولت تازهای در رامالله تشکیل داد. با این حال، حماس برکناری هنیه را نپذیرفت و کنترل اداری و امنیتی غزه را حفظ کرد.
از آن زمان، دو ساختار جداگانه شکل گرفت: تشکیلات خودگردان فلسطینی، به رهبری فتح، در کرانه باختری مستقر ماند و از نظر بینالمللی نماینده رسمی حکمرانی فلسطینیها شناخته شد، اما در غزه، حماس یک دولت بالفعل و غیررسمی را اداره کرد. دولت حماس در غزه وزارتخانهها، نیروهای امنیتی، کارمندان و نهادهای اجرایی خود را داشت.
به این ترتیب، «دولت غزه» از نظر حقوقی بخشی از نظام رسمی تشکیلات خودگردان به شمار میرفت، اما در عمل زیر کنترل حماس بود و تعیین رییس دولت یا مسئولان ارشد آن دیگر از مسیر عادی قانون پایه و رای اعتماد شورای قانونگذاری انجام نمیشد، بلکه تابع تصمیمها و سازوکارهای داخلی حماس و نهادهای وابسته به آن در غزه بود.
بر اساس گزارش اولیه «هیات مستقل بینالمللی علمی سازمان ملل درباره هوش مصنوعی» که چهارشنبه ۱۰ تیر منتشر شد، سیاستگذاران با چالشی فزاینده روبهرو هستند؛ از یک سو، تدوین مقررات موثر برای هوش مصنوعی به شواهد علمی معتبر نیاز دارد و از سوی دیگر، سرعت دستیابی به این شواهد از آهنگ تحول این فناوری عقب مانده است.
یوشوا بنجیو، رییس مشترک این هیات که از ۴۰ کارشناس از مناطق مختلف جهان تشکیل شده، گفت: «توانمندیهای هوش مصنوعی با سرعتی فراتر از درک علمی و توانایی دولتها برای سازگاری در حال پیشرفت هستند.»
او افزود: «با افزایش شواهد درباره رفتارهای فریبکارانه هوش مصنوعی، علم در حال حاضر نمیتواند تضمین کند که با ادامه رشد قابلیتهای این فناوری، هوش مصنوعی چه بهطور مستقل و چه در نتیجه سوءاستفاده کاربران مخرب، موجب آسیبهای فاجعهبار نخواهد شد.»
رویترز نوشت هدف این گزارش که نخستین ارزیابی مستقل جهانی از چالشها و فرصتهای هوش مصنوعی توصیف شده، ارائه تازهترین یافتههای علمی است تا به دولتها برای تصمیمگیری درباره سامانههای در حال تحول هوش مصنوعی کمک کند.
بر اساس این گزارش، توسعه سامانههای هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI) در کوتاهمدت شتاب خواهد گرفت؛ سامانههایی که میتوانند وظایف واقعی را بهصورت مستقل و با حداقل دخالت انسان انجام دهند.
با این حال، محدودیتهای مربوط به تامین انرژی و کمبود دادههای باکیفیت ممکن است سرعت رشد را کاهش دهد.
این هیات همچنین پیشبینی کرد در بلندمدت، هوش مصنوعی خودبهبودگر (Self-Improving AI) بیش از پیش در بخشهای مختلف اقتصاد ادغام شود و همگرایی آن با فناوریهایی مانند رایانش کوانتومی و زیستفناوری شتاب بگیرد.
پیشتر در ۱۶ اردیبهشت، بنیاد دفاع از دموکراسیها هشدار داد جمهوری اسلامی به یکی از تهاجمیترین کاربران هوش مصنوعی در جنگ، فریب و سرکوب تبدیل شده است.
چالشها و فرصتهای پیشرو
هیات مستقل سازمان ملل در ادامه گزارش خود اعلام کرد هوش مصنوعی اکنون در استدلالهای پیشرفته در حوزههای ریاضیات و علوم به سطحی همتراز با متخصصان رسیده و روند توسعه داروها و واکسنها را نیز شتاب بخشیده است.
همچنین پیچیدگی وظایفی که این فناوری قادر به انجام آنهاست، هر چهار تا هفت ماه دو برابر میشود. این موضوع میتواند به سامانههای هوش مصنوعی امکان دهد کارهایی را که انجام آنها برای انسان چند روز یا چند هفته زمان میبرد، در مدت کوتاهتری به پایان برسانند.
بر اساس این گزارش، هرچند این پیشرفتها میتواند منافع اقتصادی چشمگیری به همراه داشته باشد، هنوز روشن نیست افزایش بهرهوری ناشی از بهکارگیری هوش مصنوعی به رشد فراگیر اقتصادی منجر خواهد شد یا پیامدهایی برای بازار کار رقم خواهد زد.
هیات مستقل سازمان ملل در ادامه، مجموعهای از نگرانیهای ایمنی درباره هوش مصنوعی را مطرح کرد و نسبت به خطر از دست رفتن کنترل بر این فناوری هشدار داد، زیرا سامانههای هوش مصنوعی «بهطور فزایندهای خودمختار و فریبکار» میشوند.
در این گزارش آمده است هوش مصنوعی هماکنون برای تولید اطلاعات نادرست و دیگر محتوای زیانبار به کار گرفته میشود و در صورت سوءاستفاده میتواند به ابزاری برای کلاهبرداری، حملات سایبری و حتی ایجاد تهدیدهای زیستی تبدیل شود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با اشاره به چالشهای موجود در این زمینه، از دولتها خواست هرچه سریعتر دست به اقدام بزنند.
او در بیانیهای گفت: «جهان نمیتواند چیزی را که قادر به درک آن نیست، بهطور موثر اداره کند.»
گوترش افزود: «ظرفیتهای این فناوری بسیار زیاد است، اما خطرهای آن نیز واقعی است و هزینه تعلل در این مسیر بیشتر میشود.»
روزنامه گاردین تیر ۱۴۰۴ گزارش داد گروههای تروریستی از هوش مصنوعی برای جذب نیرو و تامین مالی عملیات خود بهره میگیرند.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
