وال‌استریت ژورنال گزارش داده است جمهوری اسلامی بخش‌هایی از پایگاه‌های موشکی، بنادر و مراکز تولیدی آسیب‌دیده در حملات آمریکا و اسرائیل را سریع‌تر از انتظار بازسازی کرده؛ روندی که در میان مقام‌های اسرائیلی درباره اثربخشی عملیات نظامی نگرانی‌هایی برانگیخته است.
تصاویر ماهواره‌ای از چند نقطه ایران نشان می‌دهد عملیات بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده در حملات آمریکا و اسرائیل، از پایگاه‌های موشکی زیرزمینی گرفته تا پل‌ها، بنادر و مراکز صنعتی، با سرعت ادامه دارد.
روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی نوشته است سرعت این بازسازی فراتر از انتظار برخی مقام‌های اسرائیلی بوده و پرسش‌هایی را درباره نتایج عملیات هوایی گسترده آمریکا و اسرائیل ایجاد کرده است؛ عملیاتی که به گفته این روزنامه، در اوج جنگ بیش از ۲۰ هزار حمله را شامل می‌شد.
این حملات در امتداد سواحل ایران نیز ادامه یافته است. هدف اعلام‌شده آمریکا و اسرائیل، شکستن تسلط تهران بر تنگه هرمز و بازگشایی این مسیر راهبردی کشتیرانی بوده است.
جمهوری اسلامی ورودی پایگاه‌های موشکی را باز می‌کند
یکی از نمونه‌های بازسازی در نزدیکی کنگاور در غرب ایران دیده می‌شود. تصاویر شرکت ماهواره‌ای پلنت لبز در ماه مارس نشان می‌داد دو ورودی تونل و جاده دسترسی به یک پایگاه موشکی بر اثر حملات هوایی آسیب دیده‌اند. هدف از این حملات، مسدودکردن مسیر ورود به پایگاه اعلام شده بود.
تنها چند هفته بعد، تصاویر ایرباس نشان داد جاده منتهی به این مجموعه به‌طور منظم آسفالت شده و عملیات خاک‌برداری برای بازگشایی ورودی تونل‌ها انجام گرفته است.
در نمونه‌ای دیگر، یک مقام نظامی اسرائیل به وال‌استریت ژورنال گفته است ایران پلی را که با سه بمب هدف قرار گرفته بود، ظرف چند روز تعمیر کرد. به گفته او، این سرعت مقام‌های اسرائیلی را غافلگیر کرد و باعث شد برخی از آنان اثربخشی حملات و نحوه انتخاب اهداف را زیر سوال ببرند.
پایگاه موشکی دزفول در جنوب‌غرب ایران نیز در خرداد ۱۴۰۴ و بار دیگر در اوایل مارس [اسفند] هدف حمله قرار گرفت. تصاویر پلنت لبز نشان می‌داد حملات ماه مارس ورودی‌های این مجموعه را زیر آوار مدفون کرده است. با این حال، تصاویر ایرباس سه ماه بعد حاکی از آن بود که ایران خاک‌برداری برای بازگشایی چند ورودی تونل را آغاز کرده است.
یک پایگاه موشکی دیگر در شمال کرمانشاه نیز در آغاز جنگ به‌شدت هدف قرار گرفت. تصاویر ماهواره‌ای منتشرشده در نخستین هفته ژوئن [نیمه ماه خرداد] نشان می‌داد گروه‌های عملیاتی آسیب‌های واردشده به جاده‌ها را ترمیم کرده‌اند و کامیون‌ها مشغول جمع‌آوری خاک و بازکردن ورودی تونل‌های فروریخته‌اند.
همه تاسیسات زیرزمینی نابود نشده‌اند
مقام‌های نظامی اسرائیل گفته‌اند آمریکا و اسرائیل در بسیاری از موارد فقط توانسته‌اند ورودی پایگاه‌های موشکی ساخته‌شده در اعماق کوه‌ها را مسدود کنند و موفق به نابودی کامل این تاسیسات نشده‌اند.
به گفته این مقام‌ها، بخشی از تسلیحات ذخیره‌شده در داخل پایگاه‌ها سالم باقی مانده و حکومت ایران اکنون مشغول بیرون‌آوردن آنها از تونل‌های مسدودشده است.
ران کوخاو، فرمانده پیشین نیروهای پدافند هوایی و موشکی اسرائیل، گفته است سرعت کنونی بازسازی با توانایی‌هایی همخوانی دارد که [حکومت] ایران پس از جنگ ۱۲روزه با اسرائیل در ژوئن سال گذشته [خرداد ۱۴۰۴] نشان داده بود.
او گفت: «آنها ذخایرشان را دوباره پر کردند. توانایی‌های صنعتی و بازسازی آنها بسیار چشمگیر است.»
بازسازی در بندر انزلی و مراکز تولیدی ادامه دارد
نشانه‌های بازسازی تنها به پایگاه‌های موشکی محدود نیست. تصاویر پلنت لبز از اوایل ژوئیه [نیمه اول تیر] حاکی از بازسازی بخشی از یک کارخانه کشتی‌سازی در بندر انزلی در ساحل دریای خزر است. براساس این گزارش، این مجموعه با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط دارد.
اسرائیل اعلام کرده بود در ماه مارس [اسفند و فروردین] ده‌ها هدف را در این منطقه، از جمله شناورهای جنگی، بندر، یک مرکز فرماندهی و کارخانه تعمیر و نگهداری کشتی‌ها، هدف قرار داده است.
مقام‌های اسرائیلی گفته بودند این حمله برای ضربه‌زدن به مسیر تدارکاتی میان روسیه و ایران انجام شده است. اسرائیل آن را یکی از مهم‌ترین عملیات‌های خود در جریان جنگ توصیف کرده بود.
در نزدیکی تهران نیز تصاویر ماهواره‌ای از بازسازی بخشی از تاسیسات «صنایع رجا شیمی» حکایت دارد. براساس گزارشی از کینگز کالج لندن، گمان می‌رود این کارخانه در تولید قطعات موشکی نقش داشته باشد. تصاویر چند سازه تازه را نشان می‌دهد که ظاهرا در هفته‌های اخیر بازسازی شده‌اند.
جیم لمسون، پژوهشگر مهمان کینگز کالج لندن و تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، گفته است احیای بعضی مراکز تولیدکننده قطعات پیشرفته مورد نیاز برای ساخت موشک، از جمله فیبر کربن، ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد.
با این حال، به گفته او، احتمال دارد [حکومت] ایران بخشی از این قطعات را از قبل در مراکز تولیدی زیرزمینی ذخیره کرده باشد. چنین ذخایری می‌تواند در کوتاه‌مدت برای مونتاژ ده‌ها یا صدها موشک و پهپاد جدید به کار گرفته شود.
مقام‌های اسرائیلی درباره نتیجه حملات ابراز نگرانی می‌کنند
به نوشته وال‌استریت ژورنال، بازسازی خسارت‌های ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل برای [حکومت] ایران عملیاتی عظیم، پرهزینه و زمان‌بر خواهد بود. با وجود این، سرعت فعالیت‌ها در مناطق مختلف با ادعاهای دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، درباره واردشدن ضربه‌ای ویرانگر به توانایی‌های ایران در تضاد قرار گرفته است.
ترامپ ماه گذشته در شبکه‌های اجتماعی تاکید کرد ارتش ایران کاملاً از هم گسیخته و بخش بزرگی از نیروی دریایی و هوایی این کشور دیگر وجود ندارد. او [حکومت] ایران را «کاملاً شکست‌خورده» توصیف کرد.
نتانیاهو نیز گفته بود توانایی‌های نظامی و برنامه‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ایران سال‌ها به عقب رانده شده‌اند. او در ماه آوریل [فروردین و اردیبهشت] گفت اسرائیل «ماشین تولید موشک ایران» را درهم کوبیده و تهران فقط موشک‌های باقی‌مانده در زرادخانه خود را شلیک می‌کند، بدون آنکه بتواند موشک تازه‌ای تولید کند.
اما برخی مقام‌های نظامی اسرائیل در گفت‌وگوهای خصوصی از نتایج عملیات ابراز نارضایتی کرده‌اند. یک مقام آگاه از روند انتخاب اهداف گفته است اسرائیل می‌توانست خسارت بیشتری به توانایی‌های نظامی [حکومت] ایران وارد کند، اگر تمرکز خود را بر تاسیسات نظامی حفظ می‌کرد.
به گفته او، اسرائیل در مراحل ابتدایی جنگ بخشی از حملات را به نهادهای امنیت داخلی [حکومت] ایران و حتی ایست‌های بازرسی تحت کنترل نیروهای بسیج اختصاص داد؛ اقدامی که با هدف تضعیف حکومت ایران انجام شد، اما به کاهش تمرکز بر اهداف نظامی منجر شد.
این مقام گفت: «[حکومت] ایران همه‌چیز را بازسازی می‌کند. من بسیار نگرانم.»
یک مقام نظامی دیگر اسرائیل نیز گفته است [حکومت] ایران همچنان دانش فنی لازم را در اختیار دارد و به همین دلیل می‌تواند تقریبا همه‌چیز، از جمله ظرفیت تولید موشک، را بازسازی کند.
کاخ سفید عملیات را «پیروزی قاطع» می‌خواند
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، در دفاع از نتایج جنگ گفت این عملیات زرادخانه موشکی و ظرفیت تولید ایران را نابود کرده، نیروی دریایی این کشور را غرق کرده، متحدان شبه‌نظامی تهران را تضعیف کرده و مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شده است.
او افزود: «این عملیات با هر معیار عینی، یک پیروزی قاطع بود.»
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، دفتر نخست‌وزیر اسرائیل و ارتش این کشور درباره جزئیات مطرح‌شده در گزارش وال‌استریت ژورنال اظهارنظر نکرده‌اند.
ترامپ و نتانیاهو در داخل کشورهایشان به دلیل محقق‌نشدن شماری از اهداف اعلام‌شده جنگ، از جمله کنارزدن حکومت ایران، از میان بردن برنامه هسته‌ای تهران و بازگشایی پایدار تنگه هرمز، تحت فشار قرار گرفته‌اند.
حملات در منطقه ادامه یافته است
براساس گزارش وال‌استریت ژورنال، ارتش آمریکا دوازدهمین روز پیاپی حملات خود به تاسیسات موشکی و پهپادی، مراکز عملیاتی و دیگر زیرساخت‌های نظامی [حکومت] ایران را به پایان رسانده است.
این حملات پس از آن ادامه یافت که تفاهم‌نامه امضاشده از سوی ترامپ در ماه ژوئن [خرداد] برای بازگشایی تنگه هرمز، در پی افزایش حملات [حکومت] ایران به کشتی‌ها، از هم پاشید.
با وجود بمباران‌های سنگین، [حکومت] ایران همچنان توانسته است کشتی‌ها را هدف قرار دهد و علیه متحدان منطقه‌ای آمریکا، از جمله کویت، بحرین و اردن، حملات موشکی انجام دهد. در یکی از حملات جمهوری اسلامی در اردن، سه سرباز آمریکایی در آخر هفته کشته شدند.
تال اینبار، تحلیلگر ارشد اتحاد حمایت از دفاع موشکی در آمریکا، گفت: «معلوم شد شایعات درباره پایان‌یافتن موشک‌ها یا کاهش چشمگیر شمار آنها نادرست بوده است.»
عملیات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل در پنج هفته نخست جنگ، از نظر سرعت و شدت از عملیات‌های اخیر این دو کشور در خاورمیانه فراتر رفت. اهداف این حملات از پایگاه‌ها و شهرهای موشکی زیرزمینی تا کارخانه‌های فولاد و آلومینیوم را در بر می‌گرفت.
با وجود ادامه این حملات، رهبران حکومت ایران نشانه‌ای از عقب‌نشینی نشان نداده‌اند.
نگرانی درباره احیای برنامه هسته‌ای افزایش می‌یابد
توانایی [حکومت] ایران برای بازسازی، تنها به زیرساخت‌های متعارف و موشکی محدود نمی‌شود. به نوشته وال‌استریت ژورنال، نهادهای اطلاعاتی اسرائیل معتقدند [حکومت] ایران ممکن است هزاران سانتریفیوژ را به تونل‌هایی در داخل «کوه کلنگ گزلا» منتقل کرده باشد.
در صورت تایید این ارزیابی، نگرانی‌ها درباره توانایی حکومت ایران برای احیای برنامه هسته‌ای خود افزایش خواهد یافت.
برآوردهای مطرح‌شده در این گزارش نشان می‌دهد [حکومت] ایران برای بازگرداندن کامل زیرساخت‌ها و ظرفیت تسلیحاتی خود همچنان به زمان و منابع مالی گسترده نیاز دارد. با این حال، تهران نشان داده است که بازسازی این توانایی‌ها را، هر اندازه که طول بکشد، ادامه خواهد داد.
اینبار گفت: «این مساله به اراده، زمان و پول بستگی دارد.»
پس از آنکه نخست‌وزیر جدید بریتانیا به آمریکا اجازه داد از پایگاه‌های این کشور برای عملیات علیه جمهوری اسلامی استفاده کند، سپاه پاسداران تهدید کرد که به پایگاه هوایی فیرفورد حمله می‌کند. دولت بریتانیا در واکنش گفت ارتش این کشور به‌طور شبانه‌روزی برای دفاع آماده است.
سخنگوی دولت بریتانیا پنجشنبه یکم مرداد، در واکنش به هشدار سپاه پاسداران گفت: «نیروهای مسلح ما آماده‌اند تا از بریتانیا در برابر هرگونه حمله محافظت کنند. بریتانیا به‌صورت شبانه‌روزی و در هماهنگی نزدیک با متحدان خود در ناتو، آماده دفاع از خود است.»
او افزود: «این آمادگی، بهره‌گیری از یک سامانه چندلایه دفاع هوایی و موشکی را نیز دربرمی‌گیرد که نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا، ارتش بریتانیا و نیروی هوایی سلطنتی این کشور با استفاده از مجموعه‌ای از توانایی‌های پیشرفته و در همکاری نزدیک با متحدان ما در ناتو فراهم می‌کنند.»
دولت بریتانیا همچنین تاکید کرد رویکرد این کشور به درگیری جاری در خاورمیانه تغییری نکرده و همچنان به دفاع از مردم، منافع و متحدان خود، چارچوب‌های بین‌المللی و کشیده نشدن به درگیری‌های گسترده‌تر متعهد است.
روابط عمومی سپاه پاسداران، پنجشنبه یکم مرداد در بخشی از بیانیه شماره ۴۶ خود اعلام کرد هر پایگاهی که برای حمله علیه مواضع جمهوری اسلامی استفاده شود «هدف مشروع» است، سپس بریتانیا را به مشارکت در حملات اخیر متهم کرد و هشدار داد: «بیش از این پرونده خود را سنگین نکند.»
در بخش دیگری از این بیانیه که به تشریح حملات سپاه در ۲۴ ساعت گذشته می‌پردازد، این نهاد مدعی شد آمریکا با تحلیل رفتن ذخایر موشکی‌اش، ناچار شده از هواپیماهای بی-۱ که از پایگاه هوایی فیرفورد در انگلستان پرواز می‌کنند، استفاده کند.
سپاه همچنین در این بیانیه «حکومت سلطنتی بریتانیا» را متهم کرد که با «تجزیه کشورهای اسلامی، تحمیل حکومت‌های استبدادی» و «بدتر از همه، ایجاد فاجعه اسرائیل» موجب «بدبختی‌های مردم منطقه ما» شده است.
افزون بر سپاه، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در بیانیه‌ای، به تصمیم دولت بریتانیا برای صدور مجوز استفاده آمریکا از پایگاه‌ها و تاسیسات نظامی این کشور را محکوم کرد و آن را غیرقانونی خواند.
این وزارتخانه تصمیم بریتانیا را ناقض منشور سازمان ملل متحد و حقوق بین‌الملل و مصداق «تجاوز» علیه ایران دانست. در این بیانیه آمده است هرگونه همکاری در طراحی یا اجرای حملات آمریکا علیه ایران، همدستی در «جنایت تجاوز و جنایت‌های جنگی» به شمار می‌رود. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در پایان هشدار داد هر طرفی که در حمله نظامی به ایران مشارکت کند، مسئول پیامدهای تصمیم خود خواهد بود.
اندی برنهام، نخست‌وزیر جدید بریتانیا، در سیاست پیشین این کشور برای استفاده آمریکا از پایگاه‌های این کشور برای انجام «حملات دفاعی» تجدید نظر کرده است. استارمر ابتدا با استفاده آمریکا از این پایگاه‌ها موافقت نکرد و همین موضوع میان او و کاخ سفید اختلاف ایجاد کرد.
روزنامه تلگراف پنجشنبه در گزارشی نوشت وب‌سایت‌های رهگیری پرواز شامگاه سه‌شنبه ۳۰ تیر به وقت بریتانیا (بامداد چهارشنبه ۳۱ تیر به وقت ایران) مسیر حرکت یک بمب‌افکن بی-۱ را از پایگاه فیرفورد در گلاسترشر به‌سوی ایران ردیابی کردند.
این هواپیما می‌تواند ۲۴ بمب ۲ هزار پوندی، معادل حدود ۹۰۷ کیلوگرم، و ده‌ها موشک را حمل کند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، به اکسیوس گفت به تصمیم‌گیری برای از سرگیری عملیات رزمی عمده علیه جمهوری اسلامی نزدیک شده است؛ عملیاتی که به گفته او «بزرگ‌تر و گسترده‌تر» از عملیات خشم حماسی خواهد بود.
این رسانه پنجشنبه یکم مرداد نوشت ترامپ در مصاحبه‌ای کوتاه با باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، تاکید کرد هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است، با این حال پذیرفت چنین تصمیمی پیامدهایی خواهد داشت.
اکسیوس نوشت ترامپ برای اتخاذ این تصمیم مهلتی تعیین نکرده است.
تنش‌ها میان آمریکا و جمهوری اسلامی با وارد شدن فعالانه حوثی‌ها، گروه نیابتی تحت حمایت جمهوری اسلامی به معادله، تشدید و وارد مرحله تازه‌ای شده است.
ترامپ ساعاتی پیش از این گفت‌وگوی کوتاه در شبکه اجتماعی تروث سوشال، این گروه و جمهوری اسلامی را به مجازاتی سنگین در ازای حملات به نفت‌کش‌ها در دریای سرخ تهدید کرد.
او نوشت: «اگر بار دیگر این کار را انجام دهند، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست؛ زیرا حوثی‌ها عامل و نیروی نیابتی ایران هستند و مجازات نظامی سنگینی بر ایران و البته خود حوثی‌ها اعمال خواهد شد.»
ترامپ همچنین به اکسیوس گفت اگر او بخواهد، اسرائیل «ظرف دو دقیقه به عملیات ملحق خواهد شد».
او هم‌زمان تاکید کرد آمریکا برای آغاز عملیاتی تازه علیه جمهوری اسلامی «به هیچ‌کس نیاز ندارد».
ترامپ افزود پیوستن اسرائیل به چنین حملاتی «پیامدهایی» خواهد داشت و به احتمال زیاد جمهوری اسلامی به اقدامات تلافی‌جویانه علیه اسرائیل دست خواهد زد.
او در این گفت‌وگو هم به تمایل مقام‌های جمهوری اسلامی به مذاکره اشاره و سپس تاکید کرد آنها در حال حاضر برای دستیابی به توافق آماده نیستند.
ترامپ گفت: «هنوز به اندازه کافی درد نکشیده‌اند.»
دو منبع منطقه‌ای آگاه به تلاش‌های میانجیگرانه میان آمریکا و جمهوری اسلامی به اکسیوس گفتند در روزهای گذشته پیشنهادهایی به حکومت ایران ارائه شد، اما آنها آخرین پیشنهادها را نپذیرفتند.
یکی از این منابع گفت: «ما در تلاشیم، اما ایرانی‌ها همکاری نمی‌کنند.»
در روزهای گذشته گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال شدت گرفتن حملات از سوی آمریکا منتشر شد. اکسیوس و فاکس نیوز، ۲۹ تیر در گزارش‌هایی جداگانه به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشتند ترامپ در فکر بازگشت به جنگ تمام‌عیار است، در حالی که میانجی‌ها همچنان به دنبال راهی برای برقرار کردن مجدد آتش‌بس هستند.
اکسیوس در آن گزارش نوشت ترامپ به نقطه‌ای سرنوشت‌ساز در جنگ با جمهوری اسلامی نزدیک شده است؛ به‌گونه‌ای که مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی تنها دو سناریو واقع‌بینانه برای پایان این درگیری متصور هستند: یا پیگیری یک آتش‌بس ۱۰ روزه جدید با هدف بازگشایی تنگه هرمز و یا آغاز یک کارزار نظامی گسترده و مشترک با اسرائیل برای وادار کردن تهران به تسلیم.
فاکس نیوز نیز به نقل از یک مقام آمریکایی نوشته بود نیروهای آمریکایی از زمان ازسرگیری حملات در شامگاه ۱۷ تیر، تا حد زیادی از حمله به مناطق اطراف تهران و همچنین تاسیسات هسته‌ای ایران خودداری کرده‌اند اما اگر بازگشت به عملیات جنگی تمام‌عیار رخ دهد، این وضعیت می‌تواند تغییر کند.»
هم‌زمان با این گمانه‌زنی‌ها، روزنامه وال‌استریت ژورنال یکم مرداد با استناد به افراد آگاه، مقام‌های آمریکایی و داده‌های رهگیری پروازها گزارش داد آمریکا در هفته گذشته نیروهای ویژه، جنگنده‌ها، بمب‌افکن‌ها، تسلیحات و گروه‌های پزشکی بیشتری به خاورمیانه اعزام کرده است.
این رسانه نوشت هم‌زمان با انتقال نیروهای عملیات ویژه آمریکا به خاورمیانه، اسکادران‌هایی از جنگنده‌های آمریکایی در نقاط مختلف خاورمیانه مستقر شده‌اند و بمب‌افکن‌های مستقر در پایگاه‌های آمریکا و بریتانیا نیز برای افزایش احتمالی عملیات در حالت آماده‌باش قرار گرفته‌اند.
جمهوری اسلامی جبهه یمن را تقویت می‌کند
حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی ۲۹ تیر از آغاز محاصره دریایی علیه عربستان سعودی خبر دادند و دو روز بعد با هدف قرار دادن نفتکش سعودی «انسیلیا» و اعلام حمله به نفتکش «لیلا»، دامنه جنگ را به دریای سرخ، دومین گلوگاه مهم کشتیرانی بین‌المللی، کشاندند.
این حملات، نگرانی‌ها درباره گسترش اختلال در مسیرهای انتقال نفت افزایش داده است. پس از این حملات، دونالد ترامپ، جمهوری اسلامی و حوثی‌ها را به «مجازات نظامی سنگین» تهدید کرد و هشدار داد در صورت تکرار چنین حملاتی، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست. احتمال ناامن شدن این مسیر دریایی نیز نفت برنت را بیش از ۶ درصد بالا برد و قیمت آن را برای نخستین بار از ماه مه به بیش از بشکه‌ای ۱۰۰ دلار رساند.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه یکم مرداد به نقل از چهار منبع گزارش داد جمهوری اسلامی در هفته‌های گذشته شماری از فرماندهان سپاه و مستشاران نظامی را به یمن اعزام کرده و همراه با آنها تجهیزات مرتبط با موشک‌ها و پهپادها را به مناطق تحت کنترل حوثی‌ها انتقال داده است.
چهار منبع آگاه از موضوع، از جمله دو منبع ایرانی، وزیر اطلاع‌رسانی یمن و یک تحلیلگر امنیتی منطقه‌ای، گفتند جمهوری اسلامی ۲۲ تیر نیروهای سپاه پاسداران و تجهیزات مرتبط با امور نظامی را با یک پرواز از تهران به یمن منتقل کرده است. این تحول پیش از این گزارش نشده بود.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند بین ۱۰ تا ۲۱ نفر از نیروهای سپاه پاسداران، از جمله فرماندهان ارشد، در پرواز شرکت هواپیمایی ماهان حضور داشتند.
این هواپیما در ابتدا عازم صنعا، پایتخت تحت کنترل حوثی‌ها، بود اما پس از آنکه فرودگاه این شهر هدف حمله دولت یمن که مورد حمایت عربستان سعودی است قرار گرفت، مسیر خود را به سمت شهر بندری حدیده در ساحل دریای سرخ تغییر داد.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پس از حمله حوثی‌ها به دو نفتکش سعودی در دریای سرخ، جمهوری اسلامی را به «مجازات نظامی سنگین» تهدید کرد. در همین حال، نفت برنت برای نخستین بار از ماه مه از مرز ۱۰۰ دلار گذشت و آرامکو عرضه نفت خام از بندر مدیترانه‌ای سیدی کریر را افزایش داد.
ترامپ، پنجشنبه یکم مرداد، پس از آنکه حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی اعلام کردند نفت‌کش‌های سعودی «انسیلیا» و «لیلا» را با موشک و پهپاد هدف قرار دادند و جنگ ایران را به دومین گلوگاه مهم کشتیرانی بین‌المللی کشاندند، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اگر بار دیگر این کار را انجام دهند، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست؛ زیرا حوثی‌ها عامل و نیروی نیابتی ایران هستند و مجازات نظامی سنگینی بر ایران و البته خود حوثی‌ها اعمال خواهد شد.»
یک منبع امنیت دریایی گفت انسیلیا اواخر چهارشنبه ۳۱ تیر، پس از اصابت یک موشک در نزدیکی بندر جازان عربستان سعودی در دریای سرخ، پیام درخواست کمک مخابره کرد. خبرگزاری رسمی عربستان سعودی نیز گزارش داد این حمله باعث آتش‌سوزی در دماغه کشتی شد.
رویترز نتوانست حمله به نفتکش لیلا را مستقلا تایید کند، اما ترامپ نیز به دو حمله به نفت‌کش‌های سعودی اشاره کرد.
احتمال گسترش اختلال‌ها به دومین مسیر دریایی، قیمت جهانی نفت را در یکی از شدیدترین افزایش‌ها از آغاز جنگ تاکنون بالا برد. نفت خام برنت بیش از ۶ درصد صعود کرد و برای نخستین بار از ماه مه، از مرز بشکه‌ای ۱۰۰ دلار گذشت.
خطر گسترش جنگ به باب‌المندب
از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز به نقل از پنج منبع فعال در بازار نوشت آرامکو، شرکت ملی نفت و گاز عربستان سعودی، محموله‌های اضافی نفت خام را برای بارگیری از بندر مدیترانه‌ای سیدی کریر مصر عرضه کرده است.
منابع رویترز این اقدام را نشانه‌ای از تلاش آرامکو برای دستیابی به انعطاف بیشتر در رساندن نفت به بازارها ارزیابی کردند، به‌ویژه پس از آنکه تهدید حوثی‌ها علیه کشتیرانی عربستان، خطر صادرات از مسیر جنوبی دریای سرخ و تنگه باب‌المندب را افزایش داد.
حوثی‌ها که شمال و غرب یمن را در کنترل دارند، این هفته از اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی خبر دادند.
عربستان برای مقابله با بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، روزانه میلیون‌ها بشکه نفت را از طریق خط لوله به دریای سرخ منتقل کرده است.
حملات حوثی‌ها ممکن است تنگه باب‌المندب، معروف به «دروازه اشک‌ها»، را ببندد. این تنگه دسترسی از دریای سرخ به اقیانوس هند را کنترل می‌کند و پس از تنگه هرمز، دومین مسیر مهم انتقال انرژی است.
دو هفته پس از فروپاشی عملی آتش‌بس موقتی که قرار بود مذاکرات پایان جنگ را در پی داشته باشد، مذاکرات به دلیل حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز متوقف شد و ارتش آمریکا دور دیگری از حملات هوایی به ایران را آغاز کرده است. جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، کشورهای عرب همسایه میزبان پایگاه‌های آمریکا را هدف قرار می‌دهد.
جمهوری اسلامی ظهر پنجشنبه یکم مرداد اعلام کرد سامانه‌های موشکی، انبارهای تسلیحات و مراکز ذخیره سوخت آمریکا در اردن و همچنین مواضع نظامی این کشور در کویت را هدف قرار داده است.
ارتش اردن نیز در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد در ۲۴ ساعت گذشته با چهار موشک و شش پهپاد ایرانی مقابله و همه را به‌جز یک موشک رهگیری کرد. موشک رهگیری نشده نیز در منطقه‌ای خالی از سکنه فرود آمد.
افزایش بهای نفت و تغییر مسیر کشتی‌ها
احتمال گسترش اختلال‌ها به دومین مسیر دریایی انتقال نفت، قیمت جهانی نفت را در یکی از شدیدترین جهش‌ها از آغاز جنگ تاکنون، افزایش داد. بهای نفت خام برنت بیش از ۶ درصد صعود کرد و برای نخستین بار از ماه مه از مرز بشکه‌ای ۱۰۰ دلار گذشت.
از زمان اعلام محاصره دریای سرخ از سوی حوثی‌ها در روز ۲۹ تیر، چند نفتکش برای اجتناب از باب‌المندب مسیرشان را تغییر داده‌اند. این کشتی‌ها به‌جای حرکت به سمت جنوب، راهی شمال و کانال سوئز شده‌اند تا احتمالا با دور زدن آفریقا، از مسیری بسیار طولانی‌تر و گران‌تر به مشتریان آسیایی برسند.
داده‌های کشتیرانی نشان داد دو ابرنفت‌کش چینی حامل چهار میلیون بشکه نفت، پنجشنبه در تلاش بودند از طریق تنگه باب‌المندب از دریای سرخ خارج شوند.
گمانه‌زنی‌ها از این حکایت دارد که تهدید حوثی‌ها برای اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی می‌تواند دامنه جنگ را به‌شدت گسترش دهد و فشار بیشتری بر ارتش آمریکا وارد کند.
آرامکو به مسیر مدیترانه روی آورد
پنج منبع فعال در بازار به رویترز گفتند شرکت آرامکو سعودی محموله‌های اضافی نفت خام را برای بارگیری از بندر مدیترانه‌ای سیدی کریر مصر عرضه کرده است.
این محموله‌ها ابتدا به بندر عین‌السخنه مصر در ساحل دریای سرخ منتقل می‌شوند، سپس از طریق خط لوله سوئز–مدیترانه، موسوم به «سومد»، به سیدی کریر می‌رسند.
آرامکو پیش‌تر نیز بخشی از نفت مورد نیاز مشتریانش در اروپا و آمریکای شمالی را از سیدی کریر تامین می‌کرد. با این حال، منابع گفتند افزایش عرضه از این بندر نشان می‌دهد این شرکت پس از تهدید حوثی‌ها به حمله به صادرات نفت خام عربستان، به‌دنبال انعطاف بیشتر برای دسترسی به بازارهایش است.
رویترز نوشت تماس این رسانه با آرامکو برای اظهار نظر در این باره بی‌نتیجه مانده است.
«قطر انرژی» تداوم اختلال را پیش‌بینی می‌کند
در سوی دیگر مسیرهای انتقال انرژی منطقه، منابع فعال در بازار گفتند شرکت «قطر انرژی» وضعیت اضطراری یا «فورس ماژور» را برای عرضه گاز طبیعی مایع‌شده به چند خریدار آسیایی تمدید کرده است و همچنان شماری از کشتی‌های حمل ال‌ان‌جی خود را تا نیمه اکتبر اجاره می‌دهد.
این اقدامات نشان می‌دهد شرکت دولتی نفت و گاز قطر انتظار دارد با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، اختلال در صادرات نیز ادامه یابد.
جنگ ۴۰ روزه این شرکت قطری را که یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان ال‌ان‌جی جهان است، ناچار کرده واحدهای مایع‌سازی گاز را تعطیل کند، برای تحویل محموله‌ها وضعیت اضطراری اعلام کند و صادرات را متوقف کند.
از سرگیری حملات جمهوری اسلامی به نفت‌کش‌های عبوری از تنگه هرمز در ماه تیر، چشم‌انداز بازگشت صادرات به سطح پیش از جنگ را مبهم کرده است.
قطر حدود یک‌پنجم تجارت جهانی ال‌ان‌جی را در اختیار دارد. توقف طولانی‌مدت صادرات این کشور می‌تواند در آستانه زمستان نیمکره شمالی، عرضه را محدود و قیمت‌ها را برای خریداران اصلی آسیایی افزایش دهد.
قطر انرژی تاکنون تنها چند کشتی از ناوگان عملیاتی نزدیک به ۷۰ فروندی خود را اجاره داده است. منابع فعال در بازار گفتند اجاره این کشتی‌ها در قالب قراردادهای نقدی ۳۰ تا ۹۰ روزه می‌تواند نشانه انتظار قطر انرژی برای ادامه اختلال در صادرات باشد.
خبرگزاری رویترز به‌نقل از چهار منبع گزارش داد جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر شماری از فرماندهان سپاه را به همراه تجهیزات موشکی با هواپیما برای کمک به حوثی‌های تحت حمایت خود در یمن فرستاده است.
به گفته این منابع حکومت ایران در ماه جاری میلادی تعدادی از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مستشاران نظامی و نیز تجهیزات مرتبط با موشک‌ها و پهپادها را با هواپیما به یمن منتقل کرده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد تهران در پی تقویت توانایی متحدان حوثی خود برای تهدید کشتیرانی در دریای سرخ است.
چهار منبع آگاه از موضوع، از جمله دو منبع ایرانی، وزیر اطلاع‌رسانی یمن و یک تحلیلگر امنیتی منطقه‌ای، گفتند جمهوری اسلامی ۲۲ تیر نیروهای سپاه پاسداران و تجهیزات مرتبط با امور نظامی را با یک پرواز از تهران به یمن منتقل کرده است. این تحول پیش از این گزارش نشده بود.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند بین ۱۰ تا ۲۱ نفر از نیروهای سپاه پاسداران، از جمله فرماندهان ارشد، در پرواز شرکت هواپیمایی ماهان حضور داشتند.
این هواپیما در ابتدا عازم صنعا، پایتخت تحت کنترل حوثی‌ها، بود اما پس از آنکه فرودگاه این شهر هدف حمله دولت یمن که مورد حمایت عربستان سعودی است قرار گرفت، مسیر خود را به سمت شهر بندری حدیده در ساحل دریای سرخ تغییر داد.
یکی از منابع گفت: «فرماندهان سپاه برای حمایت از عملیات حوثی‌ها و ارائه آموزش درباره سامانه‌های موشکی جدید به آنجا سفر کرده‌اند.»
این منبع افزود جمهوری اسلامی همچنین برای تامین مالی فعالیت‌های حوثی‌ها، با این هواپیما برای آنها طلا ارسال کرده است.
دو منبع ایرانی به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی به شرط ناشناس ماندن با رویترز صحبت کردند.
به‌نوشته این خبرگزاری ارسال نیرو و تجهیزات شواهد تازه‌ای از تلاش جمهوری اسلامی برای تقویت حوثی‌ها ارائه می‌کند؛ گروهی که بیش از یک دهه است درگیر جنگ داخلی با دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی یمن و مورد حمایت عربستان سعودی است و با موشک‌ها و پهپادها به کشورهای همسایه در خلیج فارس حمله کرده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و مقام‌های حوثی به پرسش‌های رویترز در این زمینه پاسخ ندادند اما تهران بارها ارائه توانمندی‌های موشکی و تجهیزات نظامی به حوثی‌های یمن را رد کرده است.
ورود فرماندهان سپاه و محاصره عربستان از سوی حوثی‌ها
رویترز ۲۵ تیر، سه روز پس از آنکه هواپیمای اعزامی از ایران در یمن به زمین نشست، گزارش داد که تهران از حوثی‌ها خواسته است در صورتی که آمریکا زیرساخت‌های برق ایران را هدف قرار دهد، برای بستن مسیر نفتی دریای سرخ آماده باشد؛ اقدامی که تهدید تازه‌ای برای عرضه جهانی انرژی ایجاد می‌کند.
این گروه که مناطق تحت کنترلش در یمن بر این آبراه مشرف است، دوشنبه ۲۹ تیر محاصره دریایی عربستان را اعلام کرد. این اقدام در واکنش به بمباران فرودگاه صنعا در ۲۲ تیر صورت گرفت، حمله‌ای که حوثی‌ها آن را به عربستان سعودی نسبت دادند.
این تحولات نشان‌دهنده پایان آتش‌بس چهار ساله میان ریاض و حوثی‌ها بود. تهدید آنها علیه یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجارت دریایی جهان پنجشنبه اول مرداد و زمانی بیش از پیش تشدید شد که این گروه اعلام کرد به دو نفتکش سعودی حمله کرده است.
معمر الاریانی، وزیر اطلاع‌رسانی دولت یمن مورد حمایت عربستان سعودی، چهارشنبه در گفت‌وگویی تلفنی با رویترز و با استناد به اطلاعات امنیتی، انتقال نیروها و تجهیزات سپاه پاسداران را تایید کرد.
او گفت: «ماموریت آنها تقویت توانایی‌های نظامی شبه‌نظامیان و آماده‌سازی آنها برای تهدید امنیت کشتیرانی بین‌المللی در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب است.»
مزاحم السلوم، تحلیلگر امنیتی و اطلاعاتی که سال‌ها فعالیت حوثی‌ها و دیگر گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی را دنبال کرده است، نیز ورود کارشناسان سپاه پاسداران با پرواز ۲۲ تیر را تایید کرد.
او گفت بخشی از محموله شامل قطعات مرتبط با موشک‌های کوتاه‌برد و میان‌برد و پهپادها بوده است؛ سامانه‌های تسلیحاتی مشابه سامانه‌هایی که پیش‌تر در حملات علیه عربستان سعودی و امارات متحده عربی از سوی حوثی‌ها مورد استفاده قرار گرفته بودند.
به گفته السلوم، تهران همچنین در جریان جنگ با اسرائیل در سال گذشته، مستشاران نظامی را از طریق سومالی به یمن فرستاده بود؛ تهران در آن زمان این موضوع را تکذیب کرد.
حوثی‌ها اوایل ماه جاری میلادی از برقراری پروازهای مستقیم میان صنعا و تهران خبر داده و گفته بودند این پروازها به شکستن آنچه «محاصره تحمیل‌شده از سوی عربستان علیه یمن» می‌خوانند، کمک خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه اسلامی، در یک نشست خبری در تهران در ۲۹ تیر گفت پرواز ۲۲ تیر به صنعا با هدف بازگرداندن هیاتی از حوثی‌ها انجام شده بود که برای شرکت در مراسم خاکسپاری علی خامنه‌ای، دیکتاتور کشته‌شده جمهوری اسلامی، به تهران رفته بود.
به‌گفته او، شماری از شهروندان یمنی که برای دریافت خدمات درمانی به ایران رفته بودند نیز قرار بود با این پرواز به کشورشان بازگردند.
یک هواپیمای ایرانی در ۱۲ تیرماه با شکستن محاصره هوایی حوثی‌ها، گروهی حدودا ۲۰۰ نفره شامل مقام‌های ارشد، زنان و کودکان را برای شرکت در مراسم خاکسپاری خامنه‌ای به ایران منتقل کرده بود.
چهار منبع به خبرگزاری رویترز گفتند همین هواپیما در ۲۲ تیر در مسیر بازگشت به یمن، علاوه بر اعضای این هیات، شماری از فرماندهان و مستشاران سپاه پاسداران را نیز با خود به یمن بردند.
پیش از آنکه هواپیما بتواند در صنعا فرود بیاید، دولت مورد حمایت عربستان سعودی فرودگاه را هدف حمله قرار داد و هواپیما مجبور شد مسیر خود را به سمت حدیده، که تحت کنترل حوثی‌هاست، تغییر دهد.
ارتش حوثی‌ها اعلام کرد جنگنده‌های سعودی که حمله به فرودگاه را انجام داده بودند، مجبور به ترک حریم هوایی یمن شدند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در واکنش به تهدیدهای اخیر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد سیاست دولت دونالد ترامپ در برابر اقدامات بی‌ثبات‌کننده تهران، «سر در برابر چشم» است و حکومت ایران «بهای سنگینی» برای حملات خود خواهد پرداخت.
روبیو پنجشنبه اول مرداد در گفت‌وگو با خبرنگاران در حاشیه نشست آسه‌آن در مانیل، پایتخت فیلیپین، گفت: «ایران به‌طور مستقیم و غیرمستقیم به ما التماس می‌کند: بیایید توافق کنیم، بیایید مذاکره کنیم.»
او افزود هر بار که تهران و واشینگتن بر سر برقراری آتش‌بس به توافق می‌رسند، «افرادی که قدرت را در ایران در دست دارند، یا آن را نقض می‌کنند یا می‌خواهند تغییرش دهند».
او هشدار داد: «آنها همچنان بهای این کار را خواهند پرداخت و هر شب بهایی که می‌پردازند، بیشتر و بیشتر و بیشتر خواهد شد.»
۳۱ تیر، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، ایالات متحده را به «پاسخ قدرتمند و قاطع» تهدید کرد و گفت «دکترین دفاعی» حکومت ایران بر مبنای «چشم در برابر چشم» تعریف شده است.
عراقچی افزود هر فرد یا طرفی که به هر شکل در کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی مشارکت یا از آن حمایت کند، از سوی تهران «هدف مشروع» تلقی خواهد شد.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیری‌ها در منطقه انجامیده است.
ترامپ ۳۱ تیر در پیامی در تروث سوشال هشدار داد پاسخ هر حمله جمهوری اسلامی به شناورها در تنگه هرمز، نابودی یک پل یا نیروگاه در ایران خواهد بود.
روبیو: تهران آماده توافق نیست
وزیر خارجه آمریکا در ادامه اظهارات خود در مانیل اعلام کرد با توجه به رویکرد جمهوری اسلامی، نشانه‌ای از پیشرفت در مذاکرات تهران و واشینگتن دیده نمی‌شود.
روبیو گفت: «در حال حاضر، [مقام‌های حکومت ایران] ظاهرا هنوز سر عقل نیامده‌اند و به همین دلیل، رییس‌جمهور [ترامپ] در این مقطع فایده چندانی در پاسخ دادن به پیشنهادهای آنها نمی‌بیند.»
او اضافه کرد: «صادقانه بگویم، ایران به‌طرز واضحی آماده توافق نیست؛ دست‌کم نه توافقی که حاضر باشد به آن پایبند بماند.»
۳۱ تیر، پایگاه خبری ارم‌نیوز به نقل از منابع آگاه نوشت واشینگتن هرگونه آتش‌بس با تهران را به دستیابی به تفاهمی جدید درباره تنگه هرمز مشروط کرده است؛ چارچوبی که با کاهش توانمندی‌های تهاجمی سپاه پاسداران در اطراف این آبراه راهبردی، «بی‌طرف‌سازی نظامی» آن را تضمین کند.
بر اساس این گزارش، آمریکا به پاکستان به‌عنوان یکی از میانجی‌ها اطلاع داده است تا پیش از شکل‌گیری چارچوبی جدید برای مذاکره با تهران، با ورود به مرحله آتش‌بس موافقت نخواهد کرد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کرد.
سی‌ان‌ان اول مرداد گزارش داد تهدید حوثی‌ها به گشودن جبهه‌ای جدید از درگیری‌ها در خاورمیانه، بازار جهانی نفت را تحت تاثیر قرار داد و قیمت هر بشکه نفت را تا نزدیکی ۹۸ دلار بالا برد.
بهای نفت خام برنت، شاخص جهانی نفت، در معاملات صبح به وقت شرق آمریکا ۳.۹ درصد رشد کرد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، شاخص نفت آمریکا، نیز با افزایش ۲.۹ درصدی به ۸۹ دلار در هر بشکه رسید.
هر دو شاخص، بالاترین سطح خود را از اواسط خردادماه ثبت کردند.
