ایران‌اینترنشنال
صدها شهروند در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال گفتند با افزایش لحظه‌ای قیمت‌ها و فشار اقتصادی، امکان برنامه‌ریزی برای آینده نزدیک را هم از دست داده‌اند. این پیام‌ها نشان می‌دهند فشار تورمی از سطح خریدهای بزرگ عبور کرده و به خوراک، رفت‌وآمد، تعمیر وسایل و هزینه‌های روزمره رسیده است.
ایران‌اینترنشنال از مخاطبان خود پرسید که «گرانی و تغییر مداوم قیمت‌ها چه برنامه‌هایی را در زندگی شما به هم زده است؟»
در بخش قابل توجهی از پاسخ‌ها، عباراتی مانند «می‌کوشیم تا فقط زنده بمانیم»، «برنامه‌ای نمانده» و «در حالت بقا هستیم» تکرار شده است.
این جواب‌ها تصویری از شرایطی ارائه می‌کنند که در آن افق تصمیم‌گیری افراد از ماه‌ها و سال‌های آینده به تامین هزینه‌های همان روز یا همان هفته محدود شده است.
شهروندی در همین زمینه نوشت: «هر روز فقط به گذراندن همان روز فکر می‌کنم؛ باید قسط‌ها، چک‌ها و بیمه را پرداخت کنم. واقعا حتی برای فردا نمی‌توانم برنامه بریزم.»
مواد خوراکی در صدر
هزینه مواد غذایی یکی از موضوعات پرتکرار در پیام‌های شهروندان است.
شماری از مخاطبان گفتند درآمدشان دیگر حتی برای تامین مناسب خوراک کافی نیست و در چنین شرایطی، خرید کالاهای دیگر به موضوعی ثانویه تبدیل شده است.
یک مخاطب نوشت پول خانواده دیگر به مواد غذایی هم نمی‌رسد، چه برسد به لوازم ضروری زندگی.
شهروند دیگری گفت تنها برنامه باقی‌مانده برای بسیاری از خانواده‌ها «سیر کردن شکم» است.
در چند پیام نیز شهروندان از کوچک شدن محسوس سبد غذایی، خرید حداقلی و احساس شرمندگی مقابل اعضای خانواده نوشتند.
برخی پاسخ‌ها نشان می‌دهند فشار گرانی از کالاهای بزرگ و سرمایه‌ای عبور کرده و به خریدهای بسیار معمول روزانه رسیده است.
آمار رسمی نشان می‌دهد در ماه‌های اخیر، فشار بر سبد غذایی از نرخ تورم عمومی نیز شدیدتر بوده است.
تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در مرداد سال جاری با ثبت ۱۲۷.۵ درصد، همچنان در صدر بود.
پیش‌تر نیز در اردیبهشت، افزایش قیمت شش قلم خوراکی پرمصرف خانوارهای شهری از ۲۰۰ درصد عبور کرده بود.
هم‌زمان گزارش‌ها از تغییر الگوی مصرف خانوارها حکایت دارند. کاهش قدرت خرید، خرید اقساطی را از کالاهای بزرگ به مواد غذایی، لبنیات، شوینده‌ها و دیگر اقلام ضروری کشانده و مصرف برخی مواد غذایی اساسی نیز به شکل محسوسی کاهش یافته است.
پس‌انداز از قیمت‌ها عقب می‌ماند
یکی دیگر از مضامین اصلی، ناتوانی افراد در رسیدن به هدف‌های مالی کوچک و متوسط، حتی پس از ماه‌ها پس‌انداز است.
یک مخاطب نوشت برای خرید گوشی ۶۰ میلیون تومان جمع کرده بوده اما دو هفته بعد قیمت همان گوشی به ۱۰۰ میلیون تومان رسیده و مجبور شده خرید را کاملا کنار بگذارد.
مخاطب دیگری گفت سال گذشته قصد خرید موتور داشته اما نتوانسته پول مورد نیاز را کامل کند؛ با افزایش شدید قیمت، در نهایت از خرید موتور منصرف شده و برای رفت‌وآمد به محل کار دوچرخه خریده است.
در اکوسیستمی با تورم بالا، فاصله زمانی میان پس‌انداز کردن و خرید به عاملی تعیین‌کننده تبدیل می‌شود؛ کالایی که فرد برای خرید آن چند ماه پول کنار می‌گذارد ممکن است در همان مدت با سرعتی بیشتر از میزان پس‌انداز او گران شود و عملا دوباره از دسترس خارج شود.
این وضعیت باعث می‌شود پس‌انداز، به‌ویژه برای حقوق‌بگیرانی که درآمدشان در طول سال ثابت می‌ماند، بخشی از کارکرد خود را برای رسیدن به هدف‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت از دست بدهد.
یک معلم برای ایران‌اینترنشنال نوشت سال‌هاست نتوانسته گوشی خود را عوض کند و با حقوق ۲۰ میلیون تومانی حتی مدل‌های پایین‌رده نیز برای او قابل خرید نیست.
شهروندی دیگر در پیامی مشابه گفت: «مجبوریم با قراضه‌های عهد بوق بسازیم. هر چه لوازم الکترونیکی داریم از قبل داشتیم. دیگر جدیدش را نمی‌توانیم بخریم. حتی نمی‌دانیم قرار است دو ماه بعد قیمت آن وسیله چند شود که برایش پول جمع کنیم.»
مخاطبی نیز به افزایش هزینه خدمات و لوازم جانبی اشاره کرد و گفت قیمت گوشی موبایلی که قبلا خریده، الان شده ۸۰ میلیون تومان، ولی اگر همین گوشی نیاز به تعمیر و تعویض قطعه داشته باشد، باید چند ماه برای تامین هزینه‌اش کار کند.
فشار بر شغل و کسب‌وکار
گرانی فقط در روایت مصرف‌کنندگان دیده نمی‌شود. شماری از صاحبان کسب‌وکار نیز از تاثیر نوسان قیمت‌ها بر فعالیت اقتصادی خود نوشتند.
شهروندی گفت برای کارش قصد خرید دستگاهی ۷۰ میلیون تومانی داشته اما قیمت آن در عرض یک ماه به ۱۱۰ میلیون تومان رسیده است.
فرد دیگری که خود را فعال حوزه ساخت‌وساز معرفی کرده است، نوشت افزایش مداوم هزینه‌ها حتی ادامه پروژه‌های پیش‌فروش‌شده را دشوار کرده است.
بدهی، اقساط، چک، کاهش درآمد و بیکاری نیز از موضوعاتی هستند که در کنار گرانی مطرح شدند.
در این روایت‌ها، علاوه بر بالا رفتن قیمت یک کالا، به افزایش مستمر فاصله میان درآمد و هزینه‌ها نیز به عنوان بحران اشاره شده است.
فرسودگی روانی و از دست رفتن آینده
بخش قابل توجهی از پیام‌های شهروندان، حاوی نشانه‌های آشکار خستگی و ناامیدی است.
مخاطبان از استرس دائمی، از دست رفتن آرامش، شرمندگی در برابر خانواده و بی‌معنا شدن هدف‌های بلندمدت نوشتند.
برای برخی، این فشار اقتصادی مستقیما به نارضایتی سیاسی پیوند خورده است.
شهروندان، جمهوری اسلامی را مسئول وضعیت موجود خواندند و اعتراض، اعتصاب یا تغییر سیاسی را تنها راه خروج از شرایط فعلی توصیف کردند.
بر اساس مجموع این پیام‌ها، افق زندگی برای بسیاری به شدت کوتاه شده و از برنامه‌ریزی برای خرید خانه، خودرو، رفتن به سفر یا خرید وسایل، به فکر کردن درباره خوراک، بدهی و هزینه فردا تقلیل یافته است.
تصاویر ماهواره‌ای بررسی‌شده از سوی ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد از زمان برقراری دوباره محاصره دریایی آمریکا در اواسط ژوئیه، فعالیت قابل مشاهده کشتی‌ها در بنادر شهید رجایی و امام خمینی به‌شدت کاهش یافته است؛ وضعیتی که از افزایش فشار بر واردات و صادرات ایران حکایت دارد.
مقایسه مجموعه تصاویر ماهواره‌ای کوپرنیکوس از ماه‌های پیش از جنگ با دوره محاصره، تغییری چشمگیر را در هر دو بندر نشان می‌دهد.
در بندر شهید رجایی در نزدیکی بندرعباس، تصاویر پیش از جنگ نشان می‌دهد کشتی‌ها در چندین پست اسکله پهلو گرفته‌اند و پایانه کانتینری فعالیت بیشتری دارد؛ اما در تصاویر بعدی، شمار کشتی‌ها بسیار کمتر است و بخش‌های وسیعی از بندر عمدتا غیرفعال به نظر می‌رسد.
شهید رجایی مهم‌ترین بندر صادراتی ایران و پس از بندر امام خمینی، دومین دروازه بزرگ واردات کشور است. این بندر همچنین بزرگ‌ترین بندر کانتینری ایران است و بر اساس آمار رسمی، نزدیک به ۸۰ درصد تخلیه و بارگیری کانتینرهای کشور در آن انجام می‌شود.
الگوی مشابهی در بندر امام خمینی در جنوب غربی ایران، بزرگ‌ترین دروازه واردات کشور، دیده می‌شود. تصاویر ماهواره‌ای این بندر نیز نشان می‌دهد حضور کشتی‌ها و فعالیت پایانه‌ها در مقایسه با دوره پیش از جنگ به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.
این تصاویر معیاری بصری از میزان اختلال در بنادری ارائه می‌کند که برای اقتصاد ایران حیاتی‌اند. بر اساس داده‌های بندری ایران، بیش از ۵۵ درصد واردات و صادرات کشور و، طبق برآوردها، ۸۵ تا ۹۰ درصد تجارت کانتینری آن از طریق بندر شهید رجایی انجام می‌شود.
بندر امام خمینی نقشی به‌ویژه مهم در واردات مواد غذایی و دیگر کالاهای اساسی دارد. سازمان بنادر و دریانوردی ایران اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۳ بیش از ۴۸ میلیون تن کالا در این بندر تخلیه و بارگیری شده که ۱۹٫۲ میلیون تن آن کالای وارداتی بوده است.
شواهد ماهواره‌ای، دیگر نشانه‌های تشدید آثار محاصره را تقویت می‌کند. در ویدیویی که اوائل شهریور از بندر شهید رجایی منتشر شد، هیچ کشتی پهلوگرفته‌ای دیده نمی‌شد و فعالیت تخلیه و بارگیری قابل مشاهده نیز اندک بود.
ایران‌اینترنشنال ۲۷ تیرماه گزارش داد که فعالیت این بندر به حداقل رسیده، هزاران کانتینر در آن متوقف مانده و حدود نیمی از نیروی کار آن تعدیل شده‌اند.
مقام‌های جمهوری‌اسلامی نیز بیش از پیش به پیامدهای اقتصادی محاصره اذعان کرده‌اند. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، ۶ شهریور گفت بسته بودن مسیرها مانع ورود کالا، از جمله بنزین، به کشور شده است.
رویترز این هفته گزارش داد که تجارت ایران در پی محاصره و تشدید تحریم‌ها تا ۳۵ درصد کاهش یافته و هم‌زمان عرضه بنزین نیز به‌شدت محدود شده است.
تأثیر محاصره بر تجارت نفت ایران حتی شدیدتر بوده است. بر اساس داده‌های کشتیرانی که رویترز به آنها استناد کرده، بارگیری نفت خام ایران از حدود دو میلیون بشکه در روز پیش از جنگ، به حدود ۲۲۰ هزار تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز در ماه اوت کاهش یافته است.
واشینگتن می‌گوید می‌تواند محاصره را برای مدتی نامحدود ادامه دهد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده اعلام کرد که تا اول شهریور، نیروهایش مسیر ۷۰ کشتی تجاری را که تلاش داشتند محاصره را بشکنند، تغییر داده‌اند؛ سه کشتی نیز از کار انداخته شده‌اند و نیروهای آمریکایی وارد دو کشتی دیگر شده‌اند.
بر اساس داده‌های گمرکی که پس از ماه‌ها تاخیر منتشر شد، تجارت خارجی ایران از آغاز درگیری با ایالات متحده به‌شدت کاهش یافته و صادرات غیرنفتی و واردات کشور هر کدام حدود یک‌چهارم یا بیشتر افت کرده‌اند.
ایران تا ۲۵ مرداد، یعنی در نزدیک به پنج ماه نخست سال جاری، حدود ۱۵ میلیارد دلار کالای غیرنفتی، از جمله گاز طبیعی و گاز مایع، صادر کرد. این رقم نزدیک به ۳۰ درصد کمتر از رقم گزارش‌شده برای پنج ماه نخست سال قبل بود.
واردات نیز در همین دوره نزدیک به پنج‌ماهه به حدود ۱۷ میلیارد دلار کاهش یافت؛ رقمی حدود یک‌چهارم کمتر از واردات ثبت‌شده در کل دوره پنج‌ماهه مشابه سال قبل.
این ارقام نشان‌دهنده وخامت شدید وضعیت تجارت ایران در جریان جنگی است که صنایع کلیدی و مسیرهای کشتیرانی را مختل کرده و فشار بیشتری بر اقتصادی وارد آورده است که از پیش با سال‌ها تحریم، کاهش درآمدهای نفتی و کمبود مزمن ارز دست‌وپنجه نرم می‌کرد.
وزارت امنیت عمومی کانادا در پاسخ به ایران‌اینترنشنال، تهدیدهای ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، علیه روزنامه‌نگاران فارسی‌زبان را «مصداق بارز تروریسم دولتی و سرکوب فراملی» خواند و اعلام کرد تمامی ابزارها برای مقابله با این تهدیدها به کار گرفته شده است.
در پی اظهارات بی‌سابقه و تهدیدآمیز شکارچی مبنی بر قرار دادن روزنامه‌نگاران رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور در «بانک اهداف نظامی»، وزارت امنیت عمومی کانادا در پاسخ به ایران‌اینترنشنال، ابعاد تازه و راهبردی اقدامات حفاظتی و امنیتی اتاوا را برای صیانت از جان روزنامه‌نگاران، شهروندان و ساکنان کانادا تشریح کرد.
این اظهارات تهدیدآمیز که پس از سابقه دروغ‌پردازی‌های شکارچی در پرونده سرنگونی پرواز پی‌اس۷۵۲ مطرح شد، بار دیگر کارزار عریان سرکوب فراملی تهران را در کانون توجه نهادهای امنیتی جهان قرار داده است.
هشدار سخت‌گیرانه وزارت امنیت عمومی و فعال‌سازی شبکه حفاظتی
وزارت امنیت عمومی کانادا در این موضع‌گیری صریح تاکید کرد حفاظت از امنیت تمامی افرادی که در خاک کانادا زندگی و فعالیت می‌کنند، از خطوط قرمز دولت فدرال است.
این وزارتخانه اعلام کرد آژانس‌های امنیتی و مجری قانون کانادا، از جمله سازمان اطلاعات و امنیت (CSIS) و پلیس فدرال سوارکار (RCMP)، با رصد مداوم تهدیدهای سایبری، اطلاعاتی و تروریستی وابسته به جمهوری اسلامی، شبکه حفاظتی ویژه‌ای را برای روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای مستقر در کانادا فعال کرده‌اند.
در پاسخ نهاد امنیت عمومی کانادا آمده است: «تهدید آشکار مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی علیه اهالی رسانه، فراتر از یک لفاظی سیاسی، مصداق بارز تروریسم دولتی و سرکوب فراملی است. کانادا هرگز اجازه نخواهد داد عوامل حکومت‌ها و شبکه‌های نفوذ آنان، امنیت روزنامه‌نگاران و شهروندان ما را در خاک کانادا به مخاطره بیندازند. تمامی ابزارهای قانونی، اطلاعاتی و حفاظتی برای خنثی کردن این تحرکات به کار گرفته شده است.»
اتکا به قوانین جدید مقابله با نفوذ و سرکوب فراملی
این موضع‌گیری تکمیلی، رویکرد سخت‌گیرانه اتاوا را پس از اقدامات پیشین وزارت امور خارجه، وارد فاز عملیاتی تازه‌ای می‌کند.
دولت کانادا با استناد به قوانین جدید خود از جمله اجرای کامل «قانون شفافیت و پاسخگویی نفوذ خارجی» (FITAA) و به‌روزرسانی‌های قانون سازمان اطلاعات امنیتی، ظرفیت‌های نظارتی و بازدارنده خود را علیه عوامل اطلاعاتی و نفوذی تهران به شدت افزایش داده است.
وزارت امنیت عمومی کانادا در پایان به تمامی روزنامه‌نگاران و شهروندانی که هدف ارعاب، تهدید آنلاین یا تعقیب از سوی عوامل وابسته به حکومت ایران قرار می‌گیرند یادآور شد که شبکه اطلاعات امنیت ملی پلیس فدرال (RCMP) به‌صورت ۲۴ ساعته آماده دریافت گزارش‌هاست و با همکاری نهادهای انتظامی محلی، بالاترین سطح حفاظت فردی و عمومی را برای جامعه رسانه‌ای فارسی‌زبان در کانادا تضمین می‌کند.
موضع وزارت خارجه و محکومیت جهانی تروریسم دولتی
وزارت خارجه کانادا نیز ۱۳ شهریور در پاسخ به ایران‌اینترنشنال، تهدیدهای اخیر سخنگوی ارشد نیروهای مسلح، مبنی بر قرار دادن روزنامه‌نگاران رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور در «بانک اهداف نظامی» را به‌شدت محکوم کرد.
وزارت خارجه کانادا در این موضع‌گیری رسمی اعلام کرد: «کانادا به عنوان یکی از اعضای بنیان‌گذار "ائتلاف آزادی رسانه‌ها" (Media Freedom Coalition)، تهدیدهای حکومت ایران علیه روزنامه‌نگاران، چه در داخل و چه در خارج از کشور را به شدت محکوم می‌کند. روزنامه‌نگاران، فعالان و اهالی رسانه، ستون اصلی جوامع عادل، مقتدر و پویا هستند و باید آزاد باشند تا بدون ترس از اقدامات تلافی‌جویانه، مداخلات سیاسی یا تهدید و ارعاب، وظایف حرفه‌ای خود را انجام دهند.»
در پاسخ وزارت خارجه کانادا به ایران‌اینترنشنال همچنین تاکید شد که کانادا عمیقا بر این باور است که آزادی رسانه‌ها بخش مهمی از جوامع دموکراتیک و لازمه حفاظت از حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین است.
این وزارتخانه افزود شهروندان به رسانه‌های آزاد نیاز دارند تا با دستیابی به اطلاعات دقیق و تحلیل‌های آگاهانه، بتوانند حکومت‌ها را پاسخگو نگه دارند و کانادا قاطعانه از حقوق روزنامه‌نگاران و رسانه‌ها در سراسر جهان برای فعالیت در محیطی عاری از ارعاب و اذیت و آزار نهادهای حکومتی حمایت می‌کند.
وزارت خارجه کانادا همچنین یادآور شد که کارزار سرکوب حکومت ایران تنها به داخل مرزها ختم نمی‌شود و کانادا نقض گسترده و مداوم حقوق بشر از سوی رژیم ایران، ارعاب مردم این کشور و کارزار سرکوب فراملی آن را محکوم می‌کند.
در همین چارچوب اعلام شد که کمتر از سه هفته دیگر و در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، کانادا برای بیست‌وچهارمین سال پیاپی رهبری قطعنامه وضعیت حقوق بشر در ایران را بر عهده خواهد داشت تا فشارهای بین‌المللی بر تهران بدون وقفه حفظ شود.
در پی طرح اتهام تعرض چند دانشجوی عراقی منتسب به حشد شعبی به یک دختر ایرانی، در محل اسکان دانشجویان عراقی دانشگاه سمنان درگیری رخ داد و شماری زخمی شدند. به‌دنبال این رخداد، دادگستری سمنان از شناسایی دو نفر از افراد دخیل در درگیری خبر داد.
سایت بغداد الیوم دوشنبه ۱۶ شهریور به نقل از خبرنگار خود در استان سمنان گزارش داد بیش از ۱۵۰ نفر به محل اسکان دانشجویان عراقی دانشگاه سمنان حمله کردند.
بر اساس این گزارش، مهاجمان وارد محوطه خوابگاه شدند و دانشجویان عراقی را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند که در نتیجه شماری از آنان به‌شدت زخمی شدند.
تعدادی از دانشجویان نیز در داخل خوابگاه مانده بودند و مهاجمان مانع خروج آنان می‌شدند.
این رسانه نوشت پلیس به محل رسید، اما کسی را بازداشت نکرد و تنها برای متوقف کردن حمله تلاش کرد. همچنین رییس دانشگاه و مدیر ناحیه به محل حادثه رسیدند، اما مهاجمان مانع ورود آنان شدند.
در سال‌های اخیر شمار دانشجویان عراقی در ایران به هزاران نفر رسیده است. بر اساس گزارش‌ها، بخشی از این دانشجویان از سوی نهادهایی نظامی و شبه‌نظامی، از جمله سپاه پاسداران و حشد شعبی، بورسیه شده‌اند.
سوم مرداد، پیام‌های مردمی رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌داد شهروندان در برخی شهرها از حضور و رفتار نیروهای عراقی حشد شعبی و دیگر شبه‌نظامیان خارجی، به‌ویژه آزار و اذیت زنان، ناراضی و عصبانی‌اند.
روایت متفاوت درباره علت درگیری
وب‌سایت رویداد۲۴ نوشت دست‌کم سه ویدیو از این حادثه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است؛ دو ویدیو از داخل ساختمان خوابگاه و از سوی دانشجویان عراقی دانشگاه سمنان ضبط شده و یک ویدیو نیز از تجمع بیرون خوابگاه منتشر شده است.
به نوشته این رسانه، برخی رسانه‌های محلی روایتی منتشر کرده‌اند که بر اساس آن، درگیری پس از آن آغاز شد که گروهی از دانشجویان ایرانی گفتند چند دانشجوی عراقی که از آنها تحت‌عنوان «حشد شعبی» یاد شده، یک دختر ایرانی را به زور به داخل خوابگاه برده‌اند.
رویداد۲۴ افزود بر اساس همین روایت، پس از فرار چند دانشجوی عراقی به داخل خوابگاه، گروهی مقابل محل اسکان آنان تجمع کردند و درگیری به محوطه خوابگاه کشیده شد.
برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی نیز با انتشار مطالبی نوشتند حمله به خوابگاه دانشجویان عراقی پس از تعرض چند دانشجوی عراقی به یک دختر دانشجوی ایرانی در دانشگاه سمنان رخ داده است.
واکنش دانشگاه و سفارت عراق
در مقابل، روابط عمومی دانشگاه سمنان اعلام کرد حادثه در فضای خارج از یک خوابگاه خصوصی محل اسکان تعدادی از دانشجویان بین‌المللی رخ داده و با حضور مسئولان دانشگاه، مدیریت شهری و نیروی انتظامی، موضوع در دست بررسی است.
دانشگاه سمنان افزود مراجع ذی‌صلاح در حال بررسی منشا حادثه و شناسایی فرد یا افراد خاطی هستند و تاکید کرد: «هیچ تقابل یا برخوردی بین دانشجویان ایرانی یا دانشجویان بین‌الملل در این فقره وجود نداشته است.»
پس از این اطلاعیه، سفارت عراق در تهران و رایزنی فرهنگی این کشور نیز از تشکیل کمیته‌ای مشترک برای پیگیری فوری حادثه، بررسی ابعاد آن و گفت‌وگو با مقام‌های ایرانی خبر دادند.
سفارت عراق در تهران اعلام کرد سلامت و امنیت دانشجویان عراقی «در اولویت» قرار دارد و از آنان خواست آرامش خود را حفظ کنند و جز در موارد ضروری از محل اقامتشان خارج نشوند.
بر اساس بیانیه سفارت، کمیته مشترک قرار است با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مسئولان شهر سمنان و مسئولان دانشگاه سمنان دیدار کند و برای بررسی وضعیت دانشجویان عراقی از نزدیک و شنیدن درخواست‌های آنان به سمنان برود.
خبرگزاری حکومتی ایسنا نیز به نقل از روابط عمومی دانشگاه سمنان، پیامی منتسب به جمعی از دانشجویان عراقی را منتشر کرد که در آن از حضور و حمایت مسئولان دانشگاه پس از حادثه قدردانی شده است.
در بیانیه سفارت عراق اشاره‌ای به علت آغاز درگیری یا روایت منتشرشده درباره تعرض چند دانشجوی عراقی به یک دختر ایرانی نشده است.
تاکنون هیچ منبع رسمی نیز صحت این اتهام را تایید نکرده است.
دادگستری سمنان از شناسایی دو نفر خبر داد
محمدصادق اکبری، رییس‌کل دادگستری استان سمنان، عصر دوشنبه ۱۶ شهریور اعلام کرد دو نفر از افراد دخیل در درگیری مقابل محل اسکان دانشجویان عراقی دانشگاه سمنان شناسایی و به مرجع انتظامی «دعوت» شده‌اند و تحقیقات برای شناسایی سایر افراد ادامه دارد.
اکبری گفت درگیری میان «تعدادی از شهروندان و برخی از دانشجویان عراقی» رخ داده و دستگاه قضایی و انتظامی استان در حال بررسی ابعاد حادثه است.
او همچنین درباره مطالب منتشرشده در آنچه «رسانه‌های معاند» خواند، گفت این گزارش‌ها با «واقعیت موضوع و نتایج بررسی‌های اولیه تطبیق ندارد»، اما مشخص نکرد کدام بخش از گزارش‌های منتشرشده را نادرست می‌داند.
اعتراض به حضور و رفتار نیروهای عراقی در ایران
این نخستین بار نیست که حضور و رفتار دانشجویان عراقی در ایران، به‌ویژه افراد منتسب به حشد شعبی، به اعتراض شهروندان منجر می‌شود.
مهرماه ۱۴۰۴، دانشجویان دانشگاه بوعلی‌سینای همدان و گروهی از شهروندان در اعتراض به آزار یک دانشجوی دختر از سوی یک دانشجوی عراقی و مزاحمت‌های منتسب به دانشجویان وابسته به حشد شعبی تجمع کردند و خواستار اخراج آنان شدند.
نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در تجمع بعدی که برای ۱۹ مهر برنامه‌ریزی شده بود، با استفاده از باتون و تهدید به بازداشت، مانع برگزاری تجمع شدند.
دادستانی همدان نیز موضوع آزار را «ادعا» خواند و معترضان را به برخورد قضایی تهدید کرد.
حضور نیروها و عوامل وابسته به گروه‌های خارجی در ایران برای سرکوب معترضان، از زمان اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ بارها خبرساز شده است.
در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز گزارش‌هایی از مشارکت نیروهای نیابتی تهران، از جمله عوامل وابسته به حشد شعبی، در کنار نیروهای سپاه پاسداران و بسیج در سرکوب و کشتار معترضان منتشر شد.
پایگاه خبری بلومبرگ گزارش داد ایالات متحده قصد دارد در نشست این هفته شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین، پیشنهاد ارجاع پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل متحد را مطرح کند.
بلومبرگ دوشنبه ۱۶ شهریور نوشت که بر اساس پیش‌نویس دو صفحه‌ای قطعنامه آمریکا که آن را مشاهده کرده است، واشینگتن از جمهوری اسلامی می‌خواهد «فورا موارد عدم پایبندی خود را برطرف کند» و اجازه انجام بازرسی‌های لازم را برای اطمینان از «عدم انحراف مواد هسته‌ای»، بدهد.
به گزارش بلومبرگ، بازرسان آژانس طی ۱۵ ماه گذشته نتوانسته‌اند موجودی اورانیوم جمهوری اسلامی را بررسی و محل ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای را تایید کنند.
آژانس همچنین اعلام کرد نتوانسته است فعالیت‌های جمهوری اسلامی را «در یک سایت مستحکم کوهستانی در جنوب تاسیسات اصلی غنی‌سازی نطنز» راستی‌آزمایی کند.
از سوی دیگر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، هفته گذشته از احتمال حملات تازه به تاسیسات هسته‌ای واقع در اعماق زمین خبر داد و گفت ممکن است آمریکا «خیلی زود» کوه کلنگ گزلا را هدف قرار دهد.
کوه کلنگ گزلا در استان اصفهان و در حدود دو کیلومتری جنوب تاسیسات هسته‌ای نطنز قرار دارد.
موسسه علوم و امنیت بین‌الملل با بررسی تصاویر ماهواره‌ای، این سایت را مجموعه‌ای به‌شدت مستحکم توصیف کرده است که دو شبکه تونلی در اعماق زمین را در بر می‌گیرد.
گروسی: تهران همکاری با آژانس را به توافق سیاسی با آمریکا مشروط کرده است
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال اعلام کرد مقام‌های جمهوری اسلامی همکاری با آژانس را به دستیابی به توافقی سیاسی با آمریکا منوط کرده‌اند.
بازرسان آژانس هنوز امکان بازگشت به تاسیسات آسیب‌دیده اصفهان، فردو و نطنز را به دست نیاورده‌اند.
گروسی ۱۶ شهریور در نشستی خبری در حاشیه اجلاس شورای حکام در وین گفت: «هیچ تعاملی [میان آژانس و تهران] وجود ندارد، اطلاعاتی در اختیار ما قرار نمی‌گیرد و به ما گفته شده است تا زمانی که در مذاکرات سیاسی گسترده‌تر پیشرفتی حاصل نشود، همکاری نخواهند کرد.»
او این رویکرد را غیرقابل قبول دانست و افزود: «ما این منطق را نمی‌پذیریم. ایران همچنان عضو معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای است و تعهداتی دارد. این تعهدات از میان نمی‌روند.»
نشست دوره‌ای شورای حکام آژانس از ۱۶ تا ۲۰ شهریور در وین برگزار می‌شود.
۱۳ شهریور، خبرگزاری رویترز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد ایالات متحده و تروئیکای اروپایی در پی آن هستند که زمینه را برای ارجاع دوباره پرونده هسته‌ای حکومت ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد به‌دلیل نقض تعهدات منع اشاعه فراهم کنند.
بر اساس این گزارش، آمریکا به همراه فرانسه، بریتانیا و آلمان می‌کوشند اعضای شورای حکام را برای تصویب قطعنامه‌ای در این زمینه در نشست وین متقاعد کنند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۶ شهریور تلاش کشورهای اروپایی برای ارجاع دوباره پرونده هسته‌ای تهران به شورای امنیت را «بسیار نامعقول و نشانه بدنیتی» خواند.
او گفت تهران برای مقابله با این اقدام احتمالی «تدابیر لازم» را در نظر خواهد گرفت، اما درباره جزییات آن توضیحی نداد.
نگرانی جدی آژانس درباره برنامه هسته‌ای تهران
گروسی ۱۶ شهریور در بیانیه آغازین خود خطاب به شورای حکام هشدار داد ممانعت جمهوری اسلامی از دسترسی بازرسان به تاسیسات هسته‌ای ایران، از منظر اشاعه هسته‌ای «نگرانی جدی» ایجاد کرده است و باید فورا برطرف شود.
او گفت این نهاد از وضعیت ذخایر اورانیوم موجود در تاسیسات آسیب‌دیده در جنگ ۱۲ روزه اطلاعی ندارد.
گروسی افزود: «نبود اطلاعات درباره این تاسیسات و مواد هسته‌ای مرتبط با آنها و همچنین ناتوانی ما در انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی در این مراکز، از منظر اشاعه هسته‌ای مایه نگرانی جدی است.»
او بازگشت به دیپلماسی و ازسرگیری مذاکرات را برای حل‌وفصل پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی ضروری دانست و تاکید کرد آژانس آماده حمایت از تلاش‌ها در این زمینه است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، سه سایت هسته‌ای نطنز، فردو و اصفهان هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند.
رویترز ۱۰ شهریور با استناد به گزارش‌های محرمانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خبر داد در روابط تهران و این نهاد پیشرفتی حاصل نشده و بازرسان همچنان نتوانسته‌اند به سایت‌های هسته‌ای بمباران‌شده در جنگ ۱۲ روزه بازگردند.
پیش از این حملات، آژانس برآورد کرده بود حکومت ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که با غنای حدود ۹۰ درصدی مورد نیاز برای تولید اورانیوم با درجه تسلیحاتی فاصله چندانی ندارد.
آژانس خواستار «همکاری سازنده» تهران شد
مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ادامه اعلام کرد جمهوری اسلامی نه اطلاعاتی درباره وضعیت مواد و تاسیسات هسته‌ای اعلام‌شده در اختیار این نهاد قرار داده و نه امکان دسترسی بازرسان به این مراکز را فراهم کرده است.
گروسی تاکید کرد بیش از یک سال است که آژانس امکان دسترسی به تاسیسات هسته‌ای ایران و راستی‌آزمایی ذخایر اورانیوم با غنای پایین و اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد را از دست داده است.
به گفته او، این محدودیت‌ها مانع از آن شده است که آژانس مسئولیت‌های پادمانی خود را در قبال تاسیسات ایران انجام دهد.
گروسی افزود به همین دلیل، قادر نیست درباره اجرای مفاد قطعنامه‌های شورای امنیت و قطعنامه‌های شورای حکام در نوامبر ۲۰۲۵ و ژوئن ۲۰۲۶ گزارش دهد.
مدیرکل آژانس از تهران خواست «همکاری سازنده‌ای» با این نهاد داشته باشد و به تعهدات خود در چارچوب معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، ان‌پی‌تی، عمل کند.
شورای حکام طی یک سال گذشته دو قطعنامه تصویب کرده و در آنها از حکومت ایران خواسته است موجودی اورانیوم غنی‌شده خود را اعلام کند و دسترسی کامل آژانس برای راستی‌آزمایی این ذخایر را فراهم آورد.
ایران تنها کشوری است که بدون برخورداری از سلاح هسته‌ای، اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی می‌کند.
هم‌زمان با ازسرگیری حملات میان جمهوری اسلامی و آمریکا، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، شرکت‌های انرژی ایالات متحده در منطقه را به حمله تهدید کرد و اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، به کره جنوبی هشدار داد مشارکت در عملیات واشینگتن در تنگه هرمز، «پیامدهای جدی» خواهد داشت.
قالیباف دوشنبه ۱۶ شهریور در واکنش به پست پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نوشت: «زنجیره تولید نفت و گاز در این منطقه گسترده، در دسترس و آسیب‌پذیر است. شرکت‌های نفت و گاز آمریکایی در سراسر این آب‌ها و تاسیسات نیز به همان اندازه در معرض خطرند.»
او افزود: «به دارایی‌های ما حمله کنید، هدف حمله قرار می‌گیرید. ما پیش‌تر این را ثابت کرده‌ایم؛ از پایگاه‌هایی بپرسید که دیگر قابل استفاده نیستند.»
قالیباف مشخص نکرد منظورش کدام شرکت‌ها و تاسیسات انرژی آمریکا در منطقه است.
از سوی دیگر، حسین طائب، چهره بلندپایه امنیتی و رییس سازمان بسیج، در اظهاراتی گفت جمهوری اسلامی مذاکره را «از سر نیاز» نمی‌پذیرد و مذاکره‌ای را قابل قبول می‌داند که حقوق حکومت ایران و «جبهه مقاومت» را تضمین کند.
طائب پیش‌تر نیز گفته بود کنترل تنگه هرمز در اختیار جمهوری اسلامی است.
بر اساس اطلاعات شرکت تحلیل داده‌های کشتیرانی کپلر، در ۱۰ روز منتهی به ۱۶ شهریور به‌طور میانگین روزانه ۱۰ کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند که پایین‌ترین میزان از اردیبهشت ماه است.
بر اساس گزارش‌ها درباره وضعیت در تنگه هرمز، فشار محاصره نفتی آمریکا بیش از گذشته متوجه صادرات جمهوری اسلامی شده است.
تهدید متقابل بر سر نفتکش‌ها
اظهارات قالیباف در پاسخ به هشدار هگست مطرح شد. وزیر جنگ آمریکا گفته بود اگر جمهوری اسلامی به کشتی‌های آمریکایی شلیک کند، نیروهای ایالات متحده نفتکش‌های ایران را «منهدم و غرق» خواهند کرد.
هگست ناوگان نفتکش‌های جمهوری اسلامی را «بی‌دفاع» خواند و گفت هواپیماها، کشتی‌ها و زیردریایی‌های آمریکا می‌توانند این نفتکش‌ها را در حوزه‌های عملیاتی سنتکام و فرماندهی هند-اقیانوس آرام، هدف قرار دهند.
این تهدیدها پس از آن مطرح شد که سنتکام ۱۴ شهریور اعلام کرد در واکنش به حمله موشکی سپاه پاسداران به دو ناو جنگی آمریکا، سه نفتکش متعلق به سپاه پاسداران را در نزدیکی خارک، جاسک و دریای عمان، هدف قرار داده است.
به گفته سنتکام، در حمله سپاه پاسداران هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندید.
سپاه پاسداران نیز اعلام کرد سه نفتکش در حال عبور از مسیرهای «غیرمجاز» تنگه هرمز و سه شناور مرتبط با آمریکا را در مناطق دیگر هدف قرار داده است.
هشدار بقائی به کره جنوبی
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۶ شهریور در پیامی به زبان کره‌ای نوشت هرگونه مشارکت عملیاتی یا حضور نظامی کشورهای دیگر در خلیج فارس و تنگه هرمز، از نظر تهران «حمایت مستقیم از طرف متجاوز» محسوب می‌شود و «پیامدهای جدی» خواهد داشت.
این هشدار پس از آن بیان شد که دولت کره جنوبی اعلام کرد کمک به تلاش‌های امنیتی آمریکا در تنگه هرمز را بررسی می‌کند.
سخنگوی دفتر رییس‌جمهوری کره جنوبی تاکید کرده است هنوز تصمیمی در این زمینه گرفته نشده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، پیش‌تر از خودداری سئول از همراهی با عملیات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی انتقاد کرده و گفته بود با وجود استقرار هزاران نظامی آمریکایی در کره جنوبی، این کشور حاضر به کمک به واشینگتن نیست.
ترامپ ۲۶ مرداد اعلام کرده بود از کره جنوبی خواسته است در عملیات علیه جمهوری اسلامی به آمریکا کمک کند، اما سئول این درخواست را رد کرده است.
