دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گزارش وب‌سایت اکسیوس مبنی بر آمادگی او برای کاهش تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران را به‌شدت تکذیب کرد و گفت هیچ پیشنهادی به تهران نداده است. هم‌زمان میانجیگران در نیویورک با نمایندگان جمهوری اسلامی و آمریکا دیدار کردند.
ترامپ دوشنبه شش مهر در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشیال نوشت: «اکسیوس به‌تازگی گزارشی منتشر کرده که بر اساس آن ترامپ به ایران پیشنهاد کاهش تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده را داده است. این درست نیست. من هیچ چیز به آنها پیشنهاد نکردم!»
او در ادامه، گزارش اکسیوس را «حقه» خواند و این رسانه را متهم کرد که چنین گزارشی را با انگیزه آنچه او «سندروم ترامپ‌ستیزی» خواند، منتشر کرده است.
ترامپ افزود: «آنها باید این گزارش جعلی را فورا پس بگیرند.»
وب‌سایت اکسیوس ساعاتی پیش از انتشار تکذیبیه رییس‌جمهوری آمریکا به‌نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده بود دونالد ترامپ آماده است در ازای برداشتن گام‌های مشخص از سوی جمهوری اسلامی در ارتباط با برنامه هسته‌ای، بخشی از تحریم‌ها را کاهش دهد و امکان دسترسی تهران به دارایی‌های مسدودشده ایران را فراهم کند.
اکسیوس در گزارش خود افزوده بود که این پیام در حالی به حکومت ایران منتقل شده که میانجی‌های قطری و پاکستانی این هفته بار دیگر برای دستیابی به توافقی میان تهران و واشینگتن و پایان دادن به جنگ تلاش می‌کنند.
رییس‌جمهوری آمریکا، یک‌شنبه پنج مهر به همین وب‌سایت گفته بود انتظار دارد مذاکره‌کنندگان آمریکایی این هفته گفت‌وگوهای بیشتری با هیات ایرانی داشته باشند.
او گفت: «انتظار دارم این هفته گفت‌وگوهای بیشتری با ایران داشته باشیم. می‌خواهند به توافق برسند، اما این توافقی نیست که من می‌خواهم. این همان چیزی است که شاید یک سال پیش با آن موافقت می‌کردیم. بیش از حد روی قدرت چانه‌زنی خود حساب کردند.»
ترامپ در این گفت‌وگوی کوتاه تلفنی در پاسخ به این پرسش که آیا ازسرگیری حملات به ایران را بررسی می‌کند، گفت: «همیشه به آن فکر می‌کنم.»
در همین حال دو منبع منطقه‌ای نیز یک‌شنبه به اکسیوس گفتند دور تازه مذاکرات غیرمستقیم میان آمریکا و جمهوری اسلامی دوشنبه ششم مهر آغاز شود.
ترامپ پیش از این روز شنبه چهار مهر به صراحت گفته بود که جمهوری اسلامی به‌دلیل فشار شدید اقتصادی ناشی از محاصر آمریکا آماده بازگشایی تنگه هرمز شده اما او پیشنهاد جدید تهران در این زمینه را نپذیرفته است.
او در گفت‌وگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «من این توافق را رد می‌کنم. آنها می‌خواهند توافقی انجام دهند که براساس آن تنگه را فورا باز کنند، چون به‌شدت در حال باختن هستند.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر به خبرنگاران در نیویورک گفت تهران پیشنهاد کرده در صورت رفع محاصره دریایی بنادر ایران، اعطای معافیت تحریمی برای فروش نفت و رعایت آتش‌بسی شامل لبنان، تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات با آمریکا را در چارچوب طرحی هفت‌روزه از سر بگیرد.
او افزود: «جدول زمانی هفت‌روزه به‌محض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
این پیشنهاد در جریان دیدار غیر مستقیم عراقچی با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آمریکا، در روز سه‌شنبه ۳۰ شهریور در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه شد.
به گفته عراقچی، اجرای گام‌های اولیه حدود چهار تا پنج روز طول می‌کشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
ترامپ در واکنش به پیشنهاد تازه جمهوری اسلامی به خبرنگاران گفت که با اصل دستیابی به توافق با تهران مخالفتی ندارد.
او افزود: «آنها می‌خواهند توافق کنند و فکر می‌کنم این خوب است. من هم توافق کردن را دوست دارم. اما پیشنهاد تازه حکومت ایران پذیرفته نخواهد شد.»
ترامپ گفت به اعتقاد او، دلیل تمایل جمهوری اسلامی به بازگشایی فوری تنگه هرمز، قطع شدن درآمدهای تهران است.
مذاکرات تازه با میانجیگران قطری
هم‌زمان با این تحولات میانجی‌های قطری دوشنبه شش مهر در نیویورک با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و فرستادگان ویژه آمریکا به‌طور جداگانه دیدار کردند.
دونالد ترامپ عصر دوشنبه به‌وقت شرق آمریکا تایید کرد که مقام‌های آمریکایی با میانجی‌های ایران گفت‌وگو کرده‌اند.
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، نیز شامگاه دوشنبه گزارش داد واسطه های قطری در دیدار مجدد با عراقچی روی ایده هایی برای راهگشایی شروط جمهوری اسلامی صحبت کردند.
به‌گزارش ایرنا، عراقچی گفت: «امروز دوشنبه یکی از واسطه های قطری دیدار مجددی با ما داشت، بحث هایی را انجام دادیم . روی ایده هایی صحبت کرد و اینکه چگونه می شود برای تحقق شروط ایران راهگشایی کرد و چگونه این شروط را محقق کرد.»
او افزود: «ایده هایی داشتند و بحثی را داشتیم که باز با طرف آمریکایی هم مطرح خواهند کرد و بعد پاسخ نهایی طرف آمریکایی پس از آن به ما منتقل می شود که امیدوارم تا سه‌شنبه این کار انجام شود.»
عراقچی در پاسخ به سوال خبرنگار ایرنا مبنی بر اینکه آیا تا زمان دریافت پاسخ طرف آمریکایی در نیویورک خواهد ماند یا به تهران برخواهد گشت و سپس جواب رسمی آمریکا را دریافت خواهد کرد؟ گفت: «من چند ساعت دیگر به سمت تهران پرواز می کنم و پاسخ را قطری‌ها هر موقع که داشته باشند، می دانند که چگونه به دست ما برسانند.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود:«این ارتباطات و پیام هایی که میانجیگران قطری و پاکستانی رد و بدل می‌کردند همیشه بوده، الان با توجه به طرحی که تهران ارائه داده، شکل جدی تری به خودش گرفته است.»
یک منبع آمریکایی مطلع از روند مذاکرات با حکومت ایران به العربیه گفت موانع بزرگی پیش روی مذاکرات قرار دارد.
او افزود که در سایه ادامه اختلافات میان دو طرف فرصت‌های رسیدن به توافق با تهران «بسیار اندک» است.
خبرگزاری رویترز به‌نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که دولت دونالد ترامپ قرار است دوشنبه ششم مهر معافیتی محدود و یک ماهه از تحریم‌های ایران صادر کند تا پروازهای حامل زائران شیعه میان ایران و شهر نجف در عراق از سر گرفته شود.
به‌گزارش رویترز، یک منبع که مستقیما در جریان مذاکرات قرار دارد گفت وزارت خزانه‌داری آمریکا قصد دارد به هواپیمایی عراق اجازه دهد به مدت یک ماه پروازهای رفت‌وبرگشت میان ایران و نجف را انجام دهد.
به‌گفته این منبع، پس از پایان این دوره احتمال صدور معافیتی بلندمدت‌تر نیز وجود دارد.
عراق جمعه سوم مهر، و در پی اعمال فشارهای تحریمی آمریکا، پروازهای خود به مقصد و از مبداء ایران را متوقف کرده بود.
دفتر نخست‌وزیر عراق شنبه چهارم مهر اعلام کرده بود بغداد در پی دریافت معافیتی برای سفر میان ایران و عراق با اهداف درمان پزشکی، تحصیل و زیارت است.
یک مقام عراقی نیز همان زمان گفت دولت این کشور در حال مذاکره با آمریکا درباره معافیت مربوط به نجف است و انتظار دارد پروازهای ایران و نجف ظرف ۴۸ ساعت از سر گرفته شود.
به‌گفته منبع رویترز، تصمیم واشینگتن برای صدور این معافیت با هدف کاهش فشار بر دولت علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، اتخاذ شده است؛ دولتی که در تلاش است روابط خود با واشینگتن را گسترش دهد و در عین حال مناسبات نزدیک با جمهوری اسلامی را که به‌ویژه از طریق گروه‌های مسلح نیابتی خود در عراق نفوذ دارد، حفظ کند.
به‌نوشته رویترز کارزار دولت ترامپ برای اعمال محاصره اقتصادی فلج‌کننده علیه ایران، دولت‌های منطقه را وادار کرده است روابط خود با تهران را کاهش دهند؛ اقدامی که می‌تواند در برخی از این کشورها، به‌ویژه کشورهایی که می‌کوشند میان روابط خود با واشینگتن و تهران توازن برقرار کنند، واکنش‌های داخلی ایجاد کند.
عراق به دلیل رفت‌وآمد گسترده زائران شیعه میان دو کشور در موقعیتی به‌ویژه حساس قرار دارد.
نجف، یکی از مهم‌ترین مراکز تشیع، سالانه میلیون‌ها زائر را به حرم نخستین امام شیعیان، جذب می‌کند. این شهر همچنین محل بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین گورستان اسلامی فعال جهان است.
به‌گفته منبع رویترز، جلوگیری از پروازهای میان ایران و عراق می‌تواند واکنش شدیدی علیه دولت عراق ایجاد کند و شیعیانی را که از رهبر جمهوری اسلامی ایران پیروی می‌کنند با پیروان آیت‌الله علی سیستانی در عراق در مخالفت با این محدودیت‌ها هم‌سو کند؛ وضعیتی که به‌گفته این منبع می‌تواند تلاش‌های آمریکا برای کاهش نفوذ حکومت ایران در عراق را تضعیف کند.
به گفته این منبع، دولت علی الزیدی برای دریافت معافیت تحریمی، مجموعه‌ای از تضمین‌ها را به واشینگتن پیشنهاد کرده است.
این تضمین‌ها شامل بازرسی و کنترل سختگیرانه مسافران و محموله‌ها، تبادل اطلاعات و اطمینان از استفاده نشدن پروازها برای انتقال سلاح، افراد تحت تحریم یا پول‌های غیرقانونی است.
تهدید کتائب حزب‌الله
در همین حال مسئول امنیتی کتائب حزب‌الله، از گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی، تهدید کرده است: «هواپیمای ایرانی نیاید، بقیه هواپیماهارا در آسمان هدف قرار می‌دهیم.»
به‌گزارش کانال تلگرامی صابرین نیوز، او گفته است: «اگر محاصره هوایی جمهوری اسلامی ایران بعد از اول نوامبر (۱۰ آبان) ادامه یابد، ملت ما موضع واضحی خواهد داشت که ممکن است به بستن گذرگاه های کشورهای مشارکت کننده در محاصره ملت مومن ایران منجر شود.»
مسئول امنیتی کتائب حزب‌الله عراق با تهدید نخست‌وزیر عراق افزوده است: «مقاومت اسلامی پیروز در آسمان عراق، ناتوانی آنها را از پروازهای تجاوزکارانه رصد خواهد کرد؛ ابتدا هشدار می‌دهیم و سپس برای سرنگونی آنها تلاش خواهیم کرد.»
توقف پروازهای ایران در چند کشور منطقه
در روزهای اخیر، کشورهایی از جمله ترکیه، امارات متحده عربی و عراق در پی فشارهای آمریکا پروازهای مستقیم با ایران را لغو کرده‌اند. مقام‌های جمهوری اسلامی نیز در واکنش تهدید کرده‌اند که اگر قطع ارتباطات هوایی ایران ادامه پیدا کند، ممکن است پروازهای منطقه‌ای را متوقف کنند.
با این حال دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه چهارم مهر، با انتشار اطلاعیه‌ای، قصد تهران برای مقابله به‌مثل نظامی در مقابل محدودیت‌های هوایی اخیر را تکذیب کرد و اظهارات نقل‌شده از محسن رضایی، دبیر این شورا را «نقل قول‌های خلاف واقع» خواند.
محسن رضایی چهارشنبه اول مهر در گفت‌وگویی تلویزیونی با شبکه خبر به کشورهای منطقه هشدار داد: «اگر نگذارند هواپیماهای ایران سفر کنند، فرودگاه‌های آنان هم نمی‌توانند پرواز داشته باشند.»
در پی تعلیق پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از سوی کشورهای مختلف منطقه محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، نیز جمعه سوم مهر این کشورها را تهدید کرد و گفت اگر ایران امکان پرواز و دریافت خدمات فرودگاهی نداشته باشد، هیچ کشوری در منطقه هم این امکان را نخواهد داشت.
مخبر جمعه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «"همسویی با امریکا در اجرای سیاست‌های خصمانه در خاطر ملت ایران ماندگار خواهد بود، هر چند راهبرد ما در این مورد مشخص است: پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است، یا برای هیچ‌کس.»
مخبر پس از آن کشورهای همسایه را تهدید کرد که فرودگاه‌های نجف، اربیل و سلیمانیه در عراق نیز جمعه سوم مهر از توقف پروازهای ایرانی خبر دادند. فرودگاه بغداد پیش‌تر خدمات‌رسانی به پروازهای ایرانی را به حالت تعلیق درآورده بود.
با این حال، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در اطلاعیه خود در روز شنبه چهارم مهر بدون اشاره به اظهارات صریح محسن رضایی و دیگر مقام‌های ارشد در جمهوری اسلامی نوشت: «انتشار برخی تفاسیر و نقل قول‌های خلاف واقع از سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره موضوع حمل‌ونقل هوایی، موجب طرح سوالات و ابهاماتی گردیده است.»
در این اطلاعیه علاوه بر تکذیب قصد جمهوری اسلامی برای مقابله به‌مثل نظامی با محدودیت‌های هوایی اعمال شده از سوی عراق، ترکیه، امارات متحده عربی، عمان، قطر، بحرین، کویت، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و گرجستان گفته شده است که مذاکرات میان تهران با کشورهای مربوطه برای رفع برخی محدودیت‌های هواییِ غیرقانونی ایجاد شده، با جدیت در حال انجام و پیگیری است.در این بیانیه در عین حال گفته شده است: «راهکارهای غیرنظامی متعددی برای مقابله به‌مثل وجود دارد که در صورت ضرورت، برای برخی از فرودگاه‌ها اعمال خواهد شد و البته امیدواریم که مساله به این نقطه نیز منجر نشود.»
دموکرات‌های کمیته فرعی دائمی تحقیقات سنای آمریکا در گزارشی اعلام کردند رمزارز تِتِر (یو اِس دی تی) به یک «راه نجات مالی قابل توجه» برای جمهوری اسلامی و ابزاری برای تامین مالی گروه‌های نیابتی آن، از جمله حزب‌الله، تبدیل شده است.
این گزارش دوشنبه ششم مهر با هدایت ریچارد بلومنتال، سناتور ایالت کنتیکت و عضو ارشد دموکرات کمیته فرعی دائمی تحقیقات سنا، منتشر شد. پژوهشگران در آن، داده‌های ۸۴۶ کیف‌پول رمزارزی را بررسی کردند که آمریکا و اسرائیل به دلیل ارتباط با حکومت ایران و گروه‌های نیابتی آن تحریم کرده یا هدف توقیف قرار داده‌اند.
بر اساس یافته‌های گزارش، ۸۴ درصد این کیف‌پول‌ها تراکنش‌های خود را به‌طور انحصاری یا تقریبا انحصاری با تتر انجام داده‌اند. تهیه‌کنندگان گزارش می‌گویند این رمزارز به حکومت ایران، از جمله بانک مرکزی، برای انتقال پول به داخل و خارج از کشور و حمایت از ارزش ریال در برابر فشار تحریم‌های آمریکا کمک کرده است.
بلومنتال در بیانیه خود گفت این گزارش «نشان می‌دهد که چگونه تتر و توکن پرچمدار آن به مرکزی برای سیستم بانکی سایه ایران تبدیل شده‌اند». او افزود این شبکه امکان تامین مالی نیروهای نیابتی و برنامه‌های پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی را فراهم کرده است.
این سناتور از وزارتخانه‌های خزانه‌داری و دادگستری آمریکا خواست درباره احتمال نقض تحریم‌ها و قوانین بانکی از سوی تتر تحقیق کنند. گزارش همچنین این شرکت را به کوتاهی در مسدودسازی کیف‌پول‌های مرتبط با فعالیت‌های غیرقانونی متهم کرد و این رویه را از عوامل گسترش شبکه بانکداری سایه جمهوری اسلامی دانست.
نقش بانک مرکزی در استفاده از تتر پیش‌تر نیز موضوع بررسی شرکت‌های تحلیل بلاک‌چین بود. رویترز در گزارشی که ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ منتشر شد، به یافته‌های شرکت الپتیک درباره خرید دست‌کم ۵۰۷ میلیون دلار تتر توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی اشاره کرد. رویترز تاکید کرده بود نتوانسته این یافته‌ها را به‌طور مستقل راستی‌آزمایی کند.
تتر بر همکاری با آمریکا در مسدودسازی دارایی‌ها تاکید کرد
یو اِس دی تی، محصول شرکت تتر، بزرگ‌ترین استیبل‌کوین با پشتوانه دلار در جهان است. هر یک تتر یک دلار آمریکا ارزش دارد و برای حفظ ارزش معادل یک دلار آمریکا طراحی شده است.
تتر در بیانیه‌ای که دوشنبه ششم مهر و پس از انتشار گزارش دموکرات‌های سنا منتشر شد، به شبهه‌های مطرح شده پاسخ داد و اعلام کرد به همکاری با دولت آمریکا متعهد است. این بیانیه تاکید می‌کند که شرکت تتر به مسدودسازی نزدیک به ۵۵۰ میلیون دلار یو اس دی تی مرتبط با ایران کمک کرده است.
پائولو آردوینو، مدیرعامل تتر، گفت: «تتر همواره نشان داده است که یو اس دی تی پناهگاهی برای اشخاص و نهادهای تحریم‌شده، سازمان‌های تروریستی یا شبکه‌های مجرمانه نیست.»
در یکی از پرونده‌های مرتبط، دادستانی نیویورک ۲۳ شهریور خواستار مصادره حدود ۶۱ میلیون دلار تتر شد که آن را حاصل فروش نفت تحریم‌شده ایران می‌داند. به گفته دادستان‌ها، دو شرکت از حساب‌های بایننس برای دریافت، تبدیل و انتقال این درآمدها استفاده کرده‌اند. این دارایی‌ها پیش‌تر مسدود شده بود و مصادره نهایی آن به رای دادگاه نیاز دارد.
گزارش‌های پیشین، صرافی‌های دیگری را نیز بخشی از مسیر انتقال پول برای جمهوری اسلامی معرفی کرده‌اند. وال‌استریت ژورنال چهارم تیر نوشت نهادهای مرتبط با حکومت ایران از صرافی «کوینکس» برای دسترسی به بازار جهانی رمزارز و دور زدن تحریم‌ها استفاده کرده‌اند. کوینکس ارائه آگاهانه خدمات به نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی یا افراد تحریم‌شده را رد کرد.
عباس عراقچی قرار است در نیویورک با میانجی‌ها دیدار کند. یک مقام آمریکایی از آمادگی ترامپ برای کاهش تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های ایران در ازای پیشرفت در موضوع هسته‌ای خبر داد، اما گزارش‌های اکسیوس و بلومبرگ از بی‌اعتمادی دو طرف به یکدیگر حکایت دارد.
خبرگزاری ایسنا عصر دوشنبه ششم مهر گزارش داد عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، قرار است با میانجی‌ها درباره آخرین پیشنهادها و وضعیت مذاکرات گفت‌وگو کند. در این گزارش تاکید شده است نماینده‌ای از آمریکا در این نشست حضور نخواهد داشت.
خبرگزاری رسمی دولت، ایرنا، نیز به نقل از یک منبع نزدیک به هیات ایرانی نوشت این دیدار با میانجی‌های قطری و با محور مبادله پیام‌ها میان تهران و واشینگتن برگزار می‌شود.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آگاه از مذاکرات که نخواست نامش فاش شود، گزارش داد میانجی‌های قطری احتمالا دوشنبه یا سه‌شنبه جداگانه با عراقچی و طرف آمریکایی گفت‌وگو خواهند کرد. انتظار می‌رود محور رایزنی‌ها نسخه اصلاح‌شده طرح هفت‌روزه تهران باشد.
جمهوری اسلامی در این طرح، بازگشایی تنگه هرمز را به توقف درگیری‌ها در ایران و لبنان، رفع محاصره بنادر، پایان تحریم‌های نفتی و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده مشروط کرده است. بر اساس این طرح، مذاکرات هسته‌ای نیز پس از این مراحل از سر گرفته خواهد شد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس شامگاه دوشنبه به وقت ایران در گزارشی به نقل از سه مقام منطقه‌ای و دو مقام آمریکایی نوشت میانجیگران در حال همکاری با هیات ایرانی و آمریکایی برای رسیدن به توافق هستند، اما موانع عمده همچنان میان طرفین حل‌نشده باقی مانده‌اند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز به این خبرگزاری گفت ترامپ، با وجود لحن اغلب تند و جنگ‌طلبانه‌اش، در صورت امکان‌پذیر بودن دستیابی به راه‌حلی غیرنظامی برای این مناقشه، از آن استقبال می‌کند.
با این حال، یک مقام دیگر آمریکایی به آسوشیتدپرس گفت دولت ترامپ تا زمانی که به مسائل هسته‌ای رسیدگی نشود، با تهران به توافق نخواهد رسید. به گفته این مقام، ترامپ حاضر است در ازای پیشرفت ملموس در مسائل هسته‌ای، ضمن آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده، تخفیف‌هایی در تحریم‌ها برای ایران قائل شود؛ اما با وجود اینکه ایران برای نشان دادن انعطاف در مسائل هسته‌ای آمادگی خود را اعلام کرده، دو طرف همچنان بر سر زمان‌بندی و اینکه کدام‌یک باید گام‌های نخست را بردارد، اختلاف‌نظرهای عمیقی دارند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گزارش‌ها درباره تمدید سفر عراقچی را رد کرد و گفت او طبق برنامه قبلی به تهران بازمی‌گردد.
اختلاف بر سر گام نخست و تعهدات هسته‌ای
یک مقام آمریکایی مطلع از مذاکرات دوشنبه در گفت‌وگو با وب‌سایت خبری-تحلیلی اکسیوس مذاکرات غیرمستقیم در روزهای گذشته را «مثبت و سازنده» خواند و گفت حکومت ایران «نشان داده است که در مسائل هسته‌ای انعطاف‌پذیر است.»
او با تاکید بر اینکه بدون پرداختن به مسائل هسته‌ای توافقی حاصل نخواهد شد، افزود: «دو طرف همچنان در مورد زمان‌بندی تعهدات و اینکه چه کسی باید نخستین گام‌ها را بردارد، اختلاف نظر دارند.»
این مقام افزایش تردد در تنگه هرمز و تداوم محاصره و تحریم‌ها را عامل تقویت موقعیت آمریکا دانست و گفت کاخ سفید همچنان به وعده‌های تهران بدبین است.
او جمهوری اسلامی را به نقض تفاهم‌نامه قبلی از طریق تیراندازی به کشتی‌های تجاری متهم کرد و گفت واشینگتن برای اطمینان از جدیت تهران به تضمین نیاز دارد.
یک مقام آمریکایی نیز به سی‌ان‌ان گفت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، آماده است در ازای «پیشرفت ملموس» در موضوع هسته‌ای، تحریم‌های ایران را کاهش دهد و دارایی‌های مسدودشده را آزاد کند.
شبکه الحدث شامگاه ششم مهر به نقل از منابع خود گزارش داد جمهوری اسلامی در ازای کاهش تحریم‌های آمریکا با توقف غنی‌سازی اورانیوم موافقت کرده است. به گفته این منابع، میانجی‌ها برای گرفتن امتیازهای هسته‌ای به تهران فشار می‌آورند.
بدبینی به توافق پیش از انتخابات آمریکا
بلومبرگ به نقل از افراد مطلع گزارش داد مقام‌های جمهوری اسلامی در محافل خصوصی به دستیابی به توافقی برای پایان درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان بدبین‌اند.
به گفته این منابع، مذاکرات حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل پیشرفت چندانی نداشته و مقام‌های ایرانی احتمال تشدید درگیری‌ها پس از انتخابات را بالا می‌دانند. این منابع به دلیل حساسیت مذاکرات نخواستند نامشان فاش شود.
به نوشته بلومبرگ، ترامپ نیز پیش‌تر درباره دستیابی به توافق پیش از این انتخابات ابراز تردید کرده بود.
این خبرگزاری نوشت مقام‌های جمهوری اسلامی با وجود اعلام آمادگی برای راه‌حل دیپلماتیک، به پایبندی دولت ترامپ به تعهدات احتمالی اعتماد ندارند و کاخ سفید نیز بی‌اعتمادی مشابهی به تهران دارد.
به گزارش بلومبرگ، میانجی‌ها به دنبال چارچوبی متفاوت از تفاهم‌نامه اواخر خرداد هستند که به آتش‌بس و افزایش تردد دریایی انجامید، اما حدود دو هفته بعد فروپاشید.
دو منبع مطلع به این خبرگزاری گفتند واشینگتن این بار خواهان تعهد قطعی تهران به بازگشایی تنگه هرمز و امتیازهایی در زمینه برنامه هسته‌ای است.
ترامپ چهارم مهر پیشنهاد هفت‌روزه تهران را رد کرد، اما پنجم مهر در گفت‌وگو با اکسیوس از انتظار خود برای ادامه مذاکرات در هفته جاری خبر داد. عراقچی نیز گفت رد رسمی پیشنهاد هنوز از طریق میانجی‌ها به تهران ابلاغ نشده است.
بانک مرکزی ایتالیا اعلام کرد شعبه بانک سپه در رم از حدود یک سال پیش «تحت اداره فوق‌العاده» قرار دارد؛ سازوکاری که در آن مدیریت عادی شعبه که از سوی بانک سپه در ایران منصوب شده بود، کنار گذاشته و اداره آن به یک مدیر ویژه و کمیته نظارت منصوب بانک مرکزی ایتالیا سپرده می‌شود.
بانک مرکزی ایتالیا دوشنبه ششم مهر، در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال اعلام کرد این سازوکار از اول اکتبر ۲۰۲۵ (۹ مهر ۱۴۰۴) و در پی بازگشت تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه جمهوری اسلامی تحت مکانیسم ماشه، آغاز شده است و همچنان ادامه دارد.
اتحادیه اروپا دو روز پیش از آن، یعنی در ۲۹ سپتامبر (ششم مهر)، پس از فعال شدن مکانیسم ماشه که در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت پیش‌بینی شده بود، بخشی از تحریم‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را دوباره برقرار کرد. این محدودیت‌ها شامل مسدود شدن دارایی‌های اشخاص و نهادهای تعیین‌شده و ممنوعیت در دسترس قرار دادن منابع مالی و اقتصادی برای آنها بود.
بانک سپه نیز در همین چارچوب بار دیگر مشمول تحریم‌های اتحادیه اروپا شد.
بر اساس سند رسمی بانک مرکزی ایتالیا، جیووانی موتورا به‌عنوان کمیسر ویژه شعبه رم منصوب شده است. نیکولا ماروتا، وینچنزو دوناتیوی و جوزپه پرینی نیز اعضای کمیته نظارت‌اند و دوناتیوی ریاست این کمیته را بر عهده دارد.
«اداره فوق‌العاده» در نظام بانکی ایتالیا سازوکاری است که در آن مدیریت عادی کنار گذاشته می‌شود و اداره به ارکانی سپرده می‌شود که نهاد ناظر منصوب می‌کند. روابط عمومی بانک مرکزی ایتالیا در پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال اعلام کرد در حال حاضر اداره شعبه در اختیار ارکان فوق‌العاده است و شعبه همچنان تحت نظارت بانک مرکزی ایتالیا قرار دارد.
در وضعیت اداره فوق‌العاده، کمیسر ویژه اداره شعبه را در دست می‌گیرد و اختیارات مدیریتی پیشین را اعمال می‌کند. کمیته نظارت نیز وظیفه نظارت بر این روند را بر عهده دارد.
فهرست رسمی بانک مرکزی ایتالیا نیز شعبه رم بانک سپه را همچنان در میان پرونده‌های جاری «اداره فوق‌العاده» نشان می‌دهد. تاریخ تصمیم در این فهرست اول اکتبر ۲۰۲۵ ثبت شده است.
بازگشت تحریم‌ها علیه بانک سپه
سابقه تحریم بانک سپه به چهارم فروردین ۱۳۸۶ بازمی‌گردد. در این تاریخ شورای امنیت سازمان ملل با قطعنامه ۱۷۴۷ این بانک و شرکت تابعه‌اش، بانک سپه اینترنشنال، را به دلیل ارتباط با برنامه‌های هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی در فهرست تحریم‌ها قرار داد. اتحادیه اروپا نیز حدود یک ماه بعد این بانک را تحریم کرد.
در قطعنامه‌ی ۱۷۴۷، دلیل این تحریم حمایت بانک سپه از سازمان صنایع هوافضای جمهوری اسلامی و زیرمجموعه‌های آن، از جمله گروه صنعتی شهید همت و گروه صنعتی شهید باقری، عنوان شده است.
پس از اجرای توافق هسته‌ای (برجام)، بانک سپه در اواخر دی ۱۳۹۴ از فهرست تحریم‌های سازمان ملل و اتحادیه اروپا خارج شد. آمریکا نیز همان زمان این بانک را از فهرست تحریم‌های خود حذف کرد، اما پس از خروج از برجام، در نیمه آبان ۱۳۹۷ تحریم‌ها را دوباره برقرار کرد.
مهر ۱۴۰۴، پس از فعال شدن سازوکار اسنپ‌بک، بانک سپه به فهرست تحریم‌های سازمان ملل بازگشت. بلافاصله، شورای اتحادیه اروپا نیز تدابیر پیشین علیه جمهوری اسلامی را دوباره برقرار کرد. واحد اطلاعات مالی ایتالیا (UIF) در همان روز در اطلاعیه‌ای توضیح داد که تدابیر بازگشته شامل مسدودسازی دارایی‌ها و ممنوعیت در دسترس قرار دادن منابع مالی و اقتصادی برای اشخاص و نهادهای تحریم‌شده است.
دو روز بعد از اعلام تصمیم اتحادیه اروپا، بانک مرکزی ایتالیا شعبه رم بانک سپه را تحت «اداره فوق‌العاده» قرار داد. این حکم به استناد قانون اجرای تحریم‌های مالی ایتالیا صادر شد و ارتباط مستقیم آن با بازگشت تحریم‌ها را نشان می‌دهد.
«اداره فوق‌العاده» به معنای تعطیلی یا ورشکستگی شعبه بانک سپه در رم نیست. بانک مرکزی ایتالیا در سند خود اشاره‌ای به توقف فعالیت یا انحلال شعبه نکرده است، هرچند مسدود شدن دارایی‌های بانک سپه در پی بازگشت تحریم‌ها، دامنه فعالیت‌های بانکی این شعبه را به‌شدت محدود می‌کند.
فشار بر شبکه‌های مالی جمهوری اسلامی و پیامدهای آن برای بانک سپه
در هفته‌های اخیر، فشار مالی آمریکا و کشورهای اروپایی بر جمهوری اسلامی افزایش یافته است. واشینگتن هم‌زمان تلاش کرده است فروش نفت ایران را محدود و مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی را مسدود کند. کشورهای اروپایی نیز در هفته‌های گذشته اقداماتی را برای افزایش فشار بر شبکه‌های مالی جمهوری اسلامی در پیش گرفته‌اند. ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل و هماهنگی کشورهای اروپایی برای مقابله با اقدامات سپاه پاسداران در تنگه هرمز نیز در همین چارچوب انجام شده است.
پیامدهای بازگشت تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه بانک سپه پیش‌تر در آلمان نیز آشکار شد. نهاد نظارت مالی آلمان، بافین، ۱۹ شهریور اعلام کرد شعبه فرانکفورت بانک سپه پس از ۴۸ سال ورشکسته شد. به گفته بافین، این شعبه در پی تحریم‌های اتحادیه اروپا دسترسی خود را به نظام پرداخت اروپایی از دست داد و دیگر قادر به بازپرداخت سپرده‌های مشتریان نبود.
این تحولات در شرایطی رخ داده است که تشدید تحریم‌ها و سقوط ارزش پول ملی فشار بر اقتصاد ایران را افزایش داده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اول شهریور نیز به کشورها هشدار داد در صورت ادامه روابط تجاری با تهران، ممکن است دسترسی آنها به نظام مالی مبتنی بر دلار محدود شود.
خبرگزاری رویترز گزارش داد پلیس بریتانیا در حال بازجویی از پنج مرد به ظن ارتکاب «جرائم مرتبط با مواد منفجره و تروریسم» است. این افراد در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد بازداشت شدند که ارتش آمریکا پیش‌تر از آن برای حمله به مواضع جمهوری اسلامی در جنگ اخیر استفاده کرده است.
رویترز دوشنبه ششم مهر نوشت کارآگاهان واحد مبارزه با تروریسم بریتانیا هنوز اعلام نکرده‌اند چه افراد یا گروه‌هایی را مسئول احتمالی این اقدام می‌دانند. با این حال، یک منبع آگاه از روند تحقیقات گفت وجود «انگیزه‌ای مرتبط با ایران»، محتمل‌ترین سناریوی مورد بررسی است.
احتمال دست داشتن روسیه در یک عملیات خرابکارانه یا ارتباط این ماجرا با یک توطئه اسلام‌گرایانه نیز در دست بررسی قرار دارد.
هویت بازداشت‌شدگان هنوز اعلام نشده اما اعلام شده است که هر پنج نفر تبعه بریتانیا و ساکن لندن هستند.
ماموران پلیس این افراد را پنجم مهر پس از دریافت گزارشی درباره مشاهده سه ون بزرگ سفیدرنگ که به سوی پایگاه فرفورد در جنوب‌غربی انگلستان در حرکت بودند، بازداشت کردند.
یک کشاورز محلی گفت پس از مشاهده گروهی از «مردان کلاه‌دار و نقاب‌پوش» که به سوی مزارع می‌دویدند، موضوع را به پلیس اطلاع داده است.
دولت بریتانیا به آمریکا اجازه داده بود از بمب‌افکن‌های مستقر در پایگاه فرفورد برای حمله به مواضع موشکی جمهوری اسلامی استفاده کند.
این مواضع برای هدف قرار دادن کشتی‌ها در تنگه هرمز به کار گرفته می‌شدند.
سپاه پاسداران پیش‌تر هشدار داده بود هر پایگاهی که برای انجام چنین حملاتی مورد استفاده قرار گیرد، «هدفی مشروع» خواهد بود.
هشدار سفارت آمریکا درباره افزایش خطر حملات تروریستی
سفارت ایالات متحده در لندن شامگاه پنجم مهر در پی بازداشت مظنونان در نزدیکی پایگاه فرفورد، با انتشار بیانیه‌ای به شهروندان آمریکایی هشدار داد احتیاط کنند و مراقب امنیت شخصی خود باشند.
در این بیانیه آمده است تاسیسات، گردهمایی‌ها و سازمان‌های مرتبط با واشینگتن ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار داشته باشند.
این سفارت‌خانه تاکید کرد: «به شهروندان آمریکایی یادآوری می‌کنیم که مقام‌های بریتانیا سطح تهدید تروریسم در این کشور را شدید ارزیابی می‌کنند.»
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، نیز اعلام کرد مظنونان قصد داشتند «خسارت گسترده‌ای» وارد کنند و مقام‌های بریتانیایی و آمریکایی پیش‌تر درباره فعالیت‌های آنان تحقیق کرده بودند.
با این حال، پلیس بریتانیا تاکنون اطلاعات اندکی درباره این پرونده منتشر کرده است. از این رو، هنوز مشخص نیست مظنونان تا چه اندازه و به چه مدت تحت نظارت نهادهای امنیتی قرار داشته‌اند.
افزایش تهدیدهای فرامرزی جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر به نگرانی‌ها درباره گسترش شبکه‌های نفوذ حکومت ایران، به‌ویژه سپاه پاسداران، دامن زده است.
دولت بریتانیا ۲۶ تیر سپاه پاسداران را به‌عنوان تهدیدی علیه امنیت ملی این کشور معرفی کرد و نام آن را در فهرست گروه‌های غیرقانونی قرار داد.
بررسی احتمال ارتباط مظنونان با جمهوری اسلامی
وس استریتینگ، وزیر دفاع بریتانیا، ششم مهر اعلام کرد درباره انگیزه‌های احتمالی مظنونان گمانه‌زنی نخواهد کرد، زیرا تحقیقات درباره این پرونده همچنان ادامه دارد.
او با اشاره به تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه بریتانیا گفت: «می‌دانیم ایران و نیروهای نیابتی آن قصد آسیب رساندن به ما را دارند. می‌دانیم که آنها از دموکراسی ما متنفرند و ما مرتب ناچاریم تلاش‌های ایران را برای تهدید منافع خود یا متحدانمان خنثی کنیم.»
تریستان ویلکینسون، عضو شورای منطقه‌ای کاتسولد در غرب انگلستان، نیز به رویترز گفت جمهوری اسلامی حدود شش هفته پیش تهدید مشخصی علیه پایگاه فرفورد مطرح کرده بود که به افزایش نظارت‌های امنیتی در منطقه منجر شد.
بریتانیا پیش‌تر در اردیبهشت‌ماه ۱۲ فرد و نهاد مرتبط با حکومت ایران را به اتهام مشارکت در «فعالیت‌های خصمانه» تحریم کرد.
این اتهامات شامل طراحی حملات و ارائه خدمات مالی به گروه‌هایی بود که برای بی‌ثبات کردن بریتانیا و دیگر کشورها تلاش می‌کنند.
تشدید تدابیر امنیتی در پایگاه‌های آمریکا
رویترز در ادامه گزارش داد پلیس بریتانیا محدوده‌ای امنیتی به شعاع ۴۰۰ متر در اطراف پایگاه فرفورد ایجاد و ساکنان ۸۵ خانه را تخلیه کرده است.
همچنین پنجم مهر، یک ربات خنثی‌سازی بمب در اطراف سه ون سفیدرنگ مشغول فعالیت بود و هم‌زمان تدابیر امنیتی در اطراف پایگاه تشدید شد.
ماموران مسلح پلیس در ورودی اصلی پایگاه مستقر شدند و دیگر مسیرهای دسترسی را نیز با استفاده از ماشین‌آلات سنگین مسدود کردند.
در پی این حادثه، تدابیر امنیتی در سایر پایگاه‌های نظامی آمریکا در بریتانیا نیز افزایش یافت.
