اسناد تازه منتشرشده نشان میدهد دولت آمریکا به دیپلماتهای خود در اروپا، کانادا، استرالیا و نیوزیلند، دستور داده است فشار بر دولتهای میزبان را برای محدودسازی مهاجرت افزایش دهند و موارد «حمایت بیش از حد» از مهاجران را به واشینگتن گزارش کنند.
روزنامه نیویورکتایمز پنجشنبه ششم آذر اعلام کرد متن این دستورالعمل را که ۲۱ نوامبر (شش روز قبل) در یک تلگراف دیپلماتیک از سوی مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، صادر شده، دیده است.
طبق این دستور، سفارتخانههای آمریکا موظف شدهاند «بهطور منظم نگرانیهای ایالات متحده درباره جرایم خشونتآمیز مرتبط با افراد دارای پیشینه مهاجرتی» را با دولتهای میزبان مطرح و بررسی کنند که آیا سیاستها در این کشورها «بیش از حد به نفع مهاجران و علیه جمعیت محلی» تعریف شده است یا خیر.
خبرگزاری رویترز سوم مهر گزارش داد که مقامات ارشد دولت آمریکا در نشستی در حاشیه گردهمایی سالانه سازمان ملل متحد از دیگر کشورها خواستند به یک کارزار جهانی با هدف محدود کردن قوانین مربوط به پناهندگی و لغو برخی رویههای کنونی بپردازند.
هدف: اعمال فشار برای سختگیری مهاجرتی
در سند مشاهده شده از سوی نیویورکتایمز آمده است که دیپلماتها باید گزارشهایی درباره جرایم مرتبط با مهاجران و نحوه برخورد دولتهای میزبان با این موضوع برای وزارت خارجه ارسال کنند.
همچنین تاکید شده است که این موارد «عوامل گسترده بر هم زننده نظم اجتماعی و امنیت عمومی» هستند.
بر اساس متن تلگراف، هدف نهایی این فشار دیپلماتیک، «جلب حمایت دولتهای میزبان و بازیگران کلیدی برای اصلاح سیاستهای مرتبط با جرم مهاجران، دفاع از حاکمیت ملی و تضمین امنیت جوامع محلی» عنوان شده است.
ترامپ: مهاجرت تهدیدی برای تمدن غرب است
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، همراه مشاوران و متحدانش بارها مهاجرت گسترده را «تهدیدی برای تمدن غرب» خوانده است.
او در سخنرانی اخیر خود در سازمان ملل نیز از «دستور کار مهاجرتطلب جهانی» انتقاد کرد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز پیشتر گفته بود: «نمیتوان آمریکا یا اروپا را با ورود میلیونها مهاجر غیرقانونی بازسازی کرد.»
روبیو که خود فرزند والدینی کوبایی است، در سالهای اخیر مواضع سختگیرانهتری درباره مهاجرت اتخاذ کرده و اکنون پیشبرنده سیاستهای تهاجمی دولت ترامپ در موضوع مهاجرت است.
تمرکز بر کاهش پذیرش پناهندگان
وزارت خارجه آمریکا همزمان سیاست جدید دولت ترامپ برای کاهش شدید سهمیه پناهندگان را اجرا میکند.
طبق گزارش نیویورکتایمز، بخش زیادی از سهمیه هفت هزار و ۵۰۰ نفری امسال برای «آفریکانرهای سفیدپوست» در آفریقای جنوبی اختصاص یافته است؛ گروهی که طبق دادههای رسمی با «آزار سیستماتیک» مواجه نیستند.
وزارت خارجه آمریکا هفته گذشته در بیانیهای رسمی اعلام کرد: «مهاجرت گسترده تهدیدی وجودی برای تمدن غرب است و ثبات متحدان کلیدی آمریکا را تضعیف میکند.»
سفارتخانهها موظف به گزارشدهی درباره سیاستهای اروپا
سند مشاهده شده به سفارتخانههای آمریکا دستور میدهد تحلیل کنند که دولتهای اروپایی چگونه با موضوعات مهاجرت برخورد میکنند، چه سیاستهایی وضع کردهاند و آیا این سیاستها بهزعم دولت آمریکا «بیش از حد به نفع مهاجران» است یا نه.
در این دستورالعمل ۱۲ نکته کلیدی برای گفتوگو با دولتها مشخص شده و سه مورد نیز به طور خاص برای کشورهای اروپایی افزوده شده است.
یکی از این موارد میگوید: «ما دولت شما را تشویق میکنیم از شهروندان خود در برابر پیامدهای اجتماعی منفی مهاجرت گسترده، از جمله جابهجایی جمعیتی، تعرض جنسی و فروپاشی نظم عمومی، محافظت کند.»
مورد دیگری میگوید: «ما درباره تهدید گرایشهای افراطی اسلامی در میان برخی جوامع مهاجر هشدار میدهیم که موجب افزایش موارد یهودستیزی و ضدیت با مسیحیت در مناطق مهاجرنشین شده است.»
در سند هیچ دادهای برای تایید این روایتها وجود ندارد، اما گفته شده که «اطلاعات لازم موجود است».
همپوشانی با گفتمان راست افراطی اروپا
بر اساس گزارش نیویورکتایمز، بخشهایی از این تلگراف شباهت زیادی به ادبیات احزاب راست افراطی در اروپا دارد که دولتهای اتحادیه اروپا را به «پنهانکاری درباره جرایم مهاجران» متهم میکنند.
دولت ترامپ به تازگی از دیپلماتهایش خواسته در گزارش سالانه حقوق بشر موارد «سانسور دولتهای اروپایی علیه سخنان راستگرایان» را نیز اضافه کنند.
یک مقام وزارت خارجه آمریکا گفت این تلگراف ابتدا برای کشورهایی ارسال شده که «تمدن غربی مشترک» با آمریکا دارند؛ از جمله کشورهای اروپایی، کانادا و اقیانوسیه.
به گفته او، دستورالعملهای مشابه بهزودی برای سفارتخانههای آمریکا در آمریکای لاتین و سایر مناطق نیز صادر خواهد شد.
این مقام افزود که ترامپ «مهاجرت نیروی کار با مهارت بالا» را همچنان مطلوب میداند اما تمرکز دولت او بر جلوگیری از مهاجرت انبوه و جمعی است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
