نعیم قاسم، جانشین حسن نصرالله در رهبری حزبالله لبنان، در حالی سکان این گروه را در دست گرفته که حزبالله زیر فشار شدید حملات اسرائیل و تلاش دولت لبنان برای خلعسلاح است. او اکنون برای بازسازی سیاسی-نظامی ویرانههای به جا مانده از این گروه نیابتی جمهوری اسلامی تلاش میکند.
سایت واینت شنبه هشتم آذر با اشاره به حملات سال گذشته اسرائیل به رهبران و فرماندهان و نیز زیرساختهای گروه مسلح حزبالله، نوشت که قاسم بارها گفته است: «حزبالله هرگز سلاحهای خود را کنار نخواهد گذاشت.»
یک مقام لبنانی به این سایت گفت: «قاسم ممکن است چهرهای کمرنگ باشد و مقایسه او با سلفش نصرالله دشوار؛ اما اشتباه نکنید. او مانند میخ زنگزدهای است که در یک بدن زنده فرو رفته. او دیدگاههایی افراطی دارد که حتی از نصرالله نیز فراتر میرود.»
اما حنین غدار، روزنامهنگار سابق شیعه لبنانی که پس از تهدیدهایی از سوی حزبالله به ایالات متحده رفت، درباره انتخاب قاسم به دبیرکلی حزبالله گفت: «این یک انتصاب تصادفی است.»
او افزود: «آنها همیشه قاسم را نادیده میگرفتند. هیچکس او را جدی نمیگرفت، نه در رهبری حزبالله و نه در نهادهای اطلاعاتی که حزبالله را ردیابی میکنند. او یک انتخاب برای دبیرکلی بود چون هیچ شخصیت ارشد دیگری وجود نداشت که بتواند با تایید علی خامنهای و سپاه پاسداران این موقعیت را به دست آورد.»
غدار اضافه کرد: «او همیشه این مقام را میخواست و برنامههایش را پنهان نمیکرد اما نقش امروز او، نمادین است؛ انجام سخنرانی، حضور در شوراهای حزبالله و استفاده از روابطش در تهران برای اطمینان از ادامه جریان پول.»
با این حال، غدار تاکید کرد که قاسم «یک بازیچه خطرناک» محسوب میشود.
تلاش جمهوری اسلامی برای نفوذ دوباره در لبنان
واینت با اشاره به اینکه نمیتوان به طور دقیق گفت دبیرکل جدید حزبالله امروز کجا زندگی میکند، نوشت میتوان حدس زد که همسر، دختر و پسرش جدا از او زندگی میکنند و تنها پس از یک سری اقدامات انحرافی برای دور کردن خبرچینان یا هواپیماهای نظارتی، در یک خانه امن حاضر میشوند.
به نوشته این وبسایت، رهبر حزبالله آموخته است که به هیچکس اعتماد نکند؛ نه در لبنان، نه در میان بازیگران عرب خارجی و نه حتی ایرانیها.
واینت با اشاره به تلاش جمهوری اسلامی برای نفوذ دوباره در لبنان افزود که جوزف عون، رییسجمهوری و نواف سلام، نخستوزیر این کشور، تاکید کردهاند که «هیچ منفذی برای نفوذ ایرانیها وجود ندارد».
این وبسایت اشاره کرد که تام باراک، فرستاده ویژه ایالات متحده، نیز از این تصمیم حمایت میکند.
بر اساس این گزارش، حزبالله تحت رهبری قاسم هنوز در حال تلاش برای بازیابی توانش پس از حملات پیجری اسرائیل است. حملاتی که دهها کشته از حزبالله گرفت و هزاران نفر را مجروح کرد.
روزهای احساس نزدیکی بین اسرائیل و بخش قابل توجهی از شهروندان لبنان
واینت با تاکید بر اینکه عملیات اسرائیل نه تنها حزبالله، بلکه تمام لبنان را به لرزه درآورد، نوشت: «این روزها، روزهای احساس نزدیکی غیرمعمول بین اسرائیل و بخش قابل توجهی از شهروندان لبنان است.»
شمعون، اقتصاددان لبنانی که سالها در یک موسسه دولتی کار کرده است، گفت: «من به اسرائیل احساس نزدیکی بیشتری نسبت به افراد حزبالله دارم. حس قویای در بین مردم لبنان برای نزدیک شدن به اسرائیل وجود دارد. ما قطعا متوجه میشویم که شما به اهداف لبنانی حمله نمیکنید و مراقب هستید که به ارتش لبنان حمله نکنید. به نظر میرسد که شما عمدتا روی اهداف حزبالله تمرکز دارید.»
منتصر، یک دانشگاهی لبنانی، هم در مورد «گفتوگوهای جوانان لبنانی در کافهها» گفت که آنها «جنگ نمیخواهند و حزبالله را به عنوان یک بار خطرناک که نمیتوان از شر آن خلاص شد، میبینند».
یک مورخ هم اشاره کرد: «در ۳۰ سال گذشته، ما این اندازه احساس نزدیکی به اسرائیل نداشتهایم. مردم اینجا درباره روزی صحبت میکنند که شهروندان لبنانی میتوانند از اورشلیم دیدن کنند و به ساحل تلآویو، یافا و عکا برسند.»
غدار اما بر این باور است که لبنان در نقطه بحرانی قرار دارد: «هرگز چنین حمایت گستردهای از گفتوگو با اسرائیل و همچنین تمایل شهروندان برای حرکت به سمت صلح را ندیدهام.»
سردبیر یک روزنامه لبنانی نیز با صراحت گفت: «ذهنیت لبنان یک شبه تغییر کرد. آنچه در طول سال گذشته اتفاق افتاد، به شهروند لبنانی ثابت کرد اسرائیل او را تعقیب نمیکند یا بهدنبال آسیب رساندن به او نیست.»
قاسم، نماینده شخصی خامنهای
واینت نوشت: «حزبالله انگیزه زیادی برای بقا دارد و دبیرکل فعلی بیوقفه تلاش میکند تا این سازمان تروریستی را به شکوه سابقش بازگرداند.»
این سایت به نقل از ژاک نیریا، افسر ارشد سابق اطلاعات نظامی اسرائیل که پژوهشگر مرکز امور خارجه و امنیت اورشلیم است، نوشت: «خامنهای، قاسم را به عنوان نماینده شخصی خود در لبنان منصوب کرده است. قاسم توانست حزبالله را احیا کند، جوانان شیعه را جذب کند، آنها را آموزش دهد و مسیرهای جدیدی را باز کند. حتی اگر او کاریزما نداشته باشد، پیشنهاد میکنم او را دست کم نگیرید.»
او در ارزیابی خود به ارسال موشک و یک میلیارد دلار پول برای حزبالله از طریق جمهوری اسلامی، و نیز افتتاح کارخانههای تولید پهپاد و موشک اشاره کرد و گفت پولی که در اختیار این گروه است، انگیزه اصلی برای جذب نیرو به شمار میرود.
نیریا افزود: «اگر یک سرباز در ارتش لبنان، چه مجرد و چه متأهل و دارای فرزند، ماهانه حدود ۲۵۰ دلار حقوق میگیرد، حقوق حزبالله تقریبا ۱۰ برابر بیشتر است؛ حدود دو هزار تا دو هزار و ۵۰۰ دلار در ماه.»
واینت اشاره کرد که بخش بزرگی از بودجه این گروه از پول جمهوری اسلامی تامین میشود و بخش دیگر آن از صنعت قاچاق مواد مخدر از لبنان به آمریکای جنوبی (تحت حمایت حزبالله)، بهدست میآید.
در این میان، حزبالله همچنین یک صندوق وام بدون بهره به نام «القرض الحسن» را اداره میکند که ۳۶ شعبه در سراسر لبنان دارد که به گفته نیریا، «آشکارا دولت را نادیده میگیرد».
بر اساس این گزارش، از دیدگاه قاسم و بهطور کلی، برای حزبالله، انگار دولت لبنان وجود ندارد.
واینت در گزارش خود همچنین به نقش پشت پرده نبیه بری، رهبر جنبش امل و نیز رییس پارلمان لبنان، به سود حزبالله، اشاره کرد و نوشت: «ارتباطات او با ایران قابل مشاهده نیست اما وجود دارد. او بهطور قطع از آن دسته سیاستمدارانی است که در پشت صحنه نقش بازی میکند و نفوذش بسیار زیاد است.»
چالش کنونی جوزف عون
در گزارش واینت در مورد تلاش دولت لبنان برای به دست آوردن کنترل نظامی این کشور به نقل از یک منبع آگاه اسرائیلی آمده است: «مشکل این است که آنها پس از سالها که حزبالله امور امنیتی را اداره میکرد و به همراه یونیفل (نیروی حافظ صلح سازمان ملل)، فرماندهی علیه اسرائیل را بر عهده داشت، هیچ قدرت واقعیای ندارند.»
به گفته این سایت، چالش کنونی رییسجمهوری لبنان، این است که با وجود مانعتراشیهای حزبالله، چگونه ذخایر عظیم سلاح این گروه را جمعآوری، انبارها و مخفیگاههای آنها را نابود و پایگاههای آموزشیشان را تعطیل کند.
غدار گفت: «امروزه در لبنان، در مورد موضوع خلع سلاح، اجماع وجود دارد اما مهم است که با دقت پیش برویم تا این مبارزه به یک جنگ داخلی میان ارتش، حزبالله و غیرنظامیان در داخل لبنان تبدیل نشود.»
حدود دو هفته پیش، قاسم در نامهای سرگشاده گفت: «حزبالله حق کامل مقاومت در برابر عملیات جمعآوری سلاح دولت را دارد.»
او به عون هشدار داد که «با اسرائیل وارد مذاکره نشود».
پس از آن، رییسجمهوری و نخستوزیر لبنان، به ایالات متحده، عربستان سعودی و فرانسه گفتند که نمیتوانند بدون کمک خارجی، خلع سلاح حزبالله را مدیریت کنند.
به نوشته واینت، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به طور خلاصه پاسخ داده است: «اینها مشکلات شما هستند.»
ایالات متحده نیز بهطور تلویحی اعلام کرده که ترجیح میدهد نیات رییسجمهوری جدید سوریه را بررسی کند و کاخ الیزه نیز علاقه کمی به موضوع نشان داده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
